وتار
قەیرانی دارایی و كاریگەری لەسەر گوندەكان
هۆشیارجەمال

گوندەكان لەزۆربەی جیهاندا بە هۆی ئەو چالاكییانەی تێدا ئەنجام دەدرێت بە بڕبرەی پشتی شارەكان هەژمار دەكرێت، چونكە زۆربەی دانیشوانی گوندەكان چالاكیەكانی كشتوكاڵ و ئاژەڵداری ئەنجام دەدەن و بەرهەمەكانیان رەوانەی شارەكان دەكەن بە مەبەستی ساغ كردنەوەیان و پڕكردنەوەی پێداویستەكانی دانیشتوانی شارەكان، هەر ئەمەشە وای كردووە كە پەیوەندی توندو تۆڵ لە نێوان شارەكان و گوندەكاندا بە بەردەوامی دروستبێت.
گوندەكانی كوردستانیش پاش ئەوەی بە بیانوی ئەوەی دانیشوانەكەی یارمەتی راستەوخۆی بزووتنەوەی رزگاریخوازی كورد لە كۆتایی هەشتاكانی سەدەی بیستدا لەلایەن رژێمی بەعسی رووخاوە، زۆربەی كاولكراو بەشێك لە دانیشوانەكەی ئەنفال كران و بەشێكشی بە زۆرەملی لە ئۆردوگاكان و ناحیەكانی چواردەوری گوندەكان نیشتەجێ كران، كە چەندین كاریگەری خراپی لێكەوتەوە وەك زۆربوونی دەستیكار لە شارەكان و نەبوونی كاری پێوست ئەمەش بووە هۆی دروستبونی بێكاری گەورە، و ناجێگیری باری دەرونی دانیشوانی گوندەكان كە ماڵەكانیان كاول كرابوو وە راشگوازرابوون، و نەمانی بەرهەمی ناوخۆ كە بەشێك لە پێداوستی ناوخۆی پڕدەكردەوە.
بەڵام لەگەڵ دامەزراندنی حكومەتی هەرێمی كوردستان گوندەكانیش و دانیشوانی گوندەكان دووبارە ئاوەدانكرانەوە، و بوونە پاڵپشتێكی گەورە بۆشارەكان بە تایبەت لەو دەمەدا كە بە هۆی بارودۆخی سیاسی ناوچەكە وبوونی هەرەشەی بەردەوام لەسەر ئەزموونی حوكمرانی هەرێم و بوونی شەری نە گریسی ناوخۆ، تاڕادەیەك بازارەكانی شارەكانیان بە بەرهەمەكانیان پڕكردبۆیەوە.
بەڵام دووبارە و دوای روخانی رژێمی بەعس لە ساڵی (2003) بەهۆی بێ پلانی حكومەتی هەرێمی كوردستان گوندەكان دووبارە زۆربەی چۆڵ بووەوە. كۆچ بەرەوە شارەكان دەستی پێ كرد بە هۆی بوونی هەلی دامەزراندن لە كەرتەكانی حكومی كەرتی سەربازی بەتایبەتی، كە لەدوای سەرهەڵدانی قەیرانی دارایی كاریگەریە خراپەكانی دەركەوت.
ئەگەرچی حكومەتی هەرێمی كوردستان قەرزی كشتوكاڵی و پێشینەی خانوبەرەی بۆ گوندەكان كردەوە لە پێش سەرهەڵدانی  قەیرانی دارایی لە هەرێمی كوردستان وهەندێك خزمەتگوزاری وەك بنكەی تەندروستی و كردنەوەی خوێندنگە و گەیاندنی كارەبا بە بەشێك لە گوندەكان، بەڵام چونكە پلانی پێشوەختە نەبوو، هەروەها درەنگوەخت بوو نەیتوانی رێگا لە كۆچی بە لێشاوی گوندەكان بگرێت بۆ شارەكان.
لەگەڵ سەرهەڵدانی قەیرانی دارایی لە هەرێمی كورستان و نەمانی هەلی كار لە شارەكان و دواكەوتنی بەردەوامی مووچەی فەرمانبەران و بوونی سیستەمی پاشەكەوت، تاڕادەیەك كۆچی پێچەوانە دەستی پێ كرد لە شارو قەزاو ناحیەكانەوە بە گشتی بەرەو گوندەكان، ئەمەش هەنگاوێكی زۆرباش بوو بە ئاراستەی ئاوەدان كردنەوەی گوندەكان بەڵام ئەوەی گرنگە حكومەتی هەرێم لەگەڵ باشبوونی باری دارای كە لە ئیستادا سەرەتاكانی دەركەوتووە، پێش ئەوەی دووبارە كۆچ كردن لە لادێكانەوە بۆ شارەكان دەست پێبكاتەوە، هەوڵبدات سەرجەم ئەو خزمەت گوزاریانەی پێوستن و گرنگن بۆگوندەكان جێبەجی بكرێت وەك كردنەوەی بنكەی تەندروستی و خوێندنگەو گەیاندی كارەبا جادەی قیرتاو كراو بەو گوندانەی تا ئێستا پی نە گەیشتوەو نۆژەنكردنەوەی ئەو خزمەتگوزاریانەی پێشتر ئەنجام دراون، بەڵام پێوستیان بە نوێكردنەوە هەیە، هەرەوەها كاربكرێت بۆ پێدانی دووبارەی قەرزی كشتوكاڵی بەردەوامی و فەراهەم كردنی بازار بۆ ساغ كردنەوەی سەرجەم بەروبوومەكان جا چ بەروبوومی شیرەمەنی بێت یان كشتوكاڵی بە جۆرێك كە جوتیار بتوانێت بە دەر لە دابین كردنی پیداوستیە مادیەكانی لە ریگای داهاتی بەرهەمەكانیەوە پاشەكەوتیشی لێ بكات، بەرهەمەكانی بە نرخی گونجاو ساغ بكرێتەوە، هۆكارێك بێت بۆ نیشتەجی بوونی لە گوندەكان نەك هەردەم لە بیری جێهێشنیدابێت.
ئەم وتارە گوزارشت لە رای نوسەر خۆیەتی و بزاڤ پرێس لێی بەرپرسیار نییە
28/10/2018
بابه‌ته‌کانی تری نوسه‌ر ...
1
زۆرترین بینراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ