وتار
لێكەوتەكانی بڕیاری كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە سوریا
فەرید ئەسەسەرد

كتوپڕ‌و بەشێوەیەكی ناچاوەڕوانكراو سەرۆكی ئەمریكا ترەمپ ئارەزوی كشانەوەی هێزەكانی لە سوریا دەربڕی. ئەمەش كارێكی دەگمەنە لە مێژوی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریكا چونكە ئەمریكا وەك یەكێک لە پێشكەوتوترین سیستەمە دامەزراوەییەكان، تەنها پاش راوێژ‌و لێكۆڵینەوە ‌و تاوتوێ كردنی بابەتەكە لەهەموو رویەكەوە، بڕیار دەدا نەك كتوپڕ ‌و بەهەڵەداوان.
بڕیاری كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە سوریا، گەورەترین سەركەوتنە بۆ ئەردۆغان كە لە ماوەی رابردوودا، زیرەكانە ‌و بەشێنەیی، تەنگی بە ترەمپ هەڵچنی ‌و كارتەكانی دەرچون لە ناتۆ‌ و پشت كردنە جیهانی رۆژئاوا‌ و كڕینی چەكی روسی ‌و مەسەلەی كوشتنی خاشقچیی بۆ سەرلێشێواندنی ترەمپ بەكار هێنا ‌و لە دواییشدا كارتی هەڕەشەی هێرش كردنە سەر رۆژهەڵاتی فوراتی بەكارهێنا كە ئەگەری شەڕی ئەمریكا- توركیای زیاد كرد. لە ئەنجامدا ترەمپ كشانەوەی لە پێكدادان پێ باشتر بوو.
ترەمپ نایەوێ ببێ بەهۆی دەرچونی توركیا لە كامپی رۆژئاوایی چونكە ئەمە دەبێتە هۆی پەیوەندی كردنی توركیا بە بەرەی روسیا ‌و چینەوە. وەك سەرۆكێك كە هیچ دەربارەی سیاسەتی نێودەوڵەتی نازانێ، زۆر ئاساییە بڕیارەكانی بێ سەروبەر بن. هەموو نەیارانی ئەمریكا، بەتایبەتی توركیا ‌و روسیا ‌و ئێران، قازانج لە بڕیارەكانی ترەمپ دەكەن. ئەمەش تەنها یەك مانای هەیە، ئەویش ئەوەیە كە ترەمپ بەبێ پلان كار دەكا ‌و هەڵسەنگاندنی وردی بۆ بڕیارەكانی خۆی ‌و بەرژەوەندییەكانی وڵاتەكەی نیە.
دەست لەكاركێشانەوەی وەزیری بەرگریی ئەمریكا جیم ماتیس پەیوەندیی بە بڕیارەكەی ترەمپەوە هەیە. ماتیس راوێژی پێ نەكراوە‌و وەك لە نامەی دەست لەكاركێشانەوەی دەردەكەوێ، ئەو دژی كشانەوەیە لە سوریا ‌و نوسیویەتی كە دەبێ ئەمریكا بەشێوەیەكی شایستە مامەڵە لەگەڵ هاوپەیمانەكانی خۆری بكات. ئەو لێرە مەبەستی كوردی سوریایە. لەناو كۆنگرێس، سیناتۆرەكان لە رارایی ‌و بڕیارە كتوپڕەكانی ترەمپ نیگەرانن، تەنانەت ئەندامانی حزبەكەی ترەمپیش نیگەرانیی خۆیان لەم بارەیەوە ناشارنەوە. ماركۆ روبیۆ لە پارتی كۆماری وتویەتی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریكا سەرەنجامی خراپی لێ دەكەوێتەوە ‌و نیشانی داوە كە ئەو سیاسەتە بەرەو «زنجیرەیەك هەڵەی سیاسی» دەچێ. هەروەها مارك وارنەر لە پارتی دیموكرات وتویەتی دەست لەكاركێشانەوەی ماتیس كارێكی «مەترسیدارە».
لەڕاستیدا ماتیس تاكە وەزیر نیە دەست لەكار بكێشێنێتەوە. پێش ئەو، هەر یەك لە وەزیرەكانی دەرەوە، ناوخۆ ‌و داد دەستیان كێشاوەتەوە. هۆی هەموو دەست لەكاركێشانەوەكان ئەوەیە كە سەرۆك راوێژ بەكەس ناكا ‌و راپۆرتەكان ناخوێنێتەوە ‌و خۆی لەهەموان بە زیرەكتر دەزانێ. لەبڕیاری كشانەوەی هێزەكان لە سوریا، نە وەزارتی دەرەوە پشتیوانە ‌و نە راوێژ بە لێپرسراوەكانی ئاسایشی نەتەوەیی كراوە.
رۆژنامەی «گاردیان» ی بریتانی مەسەلەیەكی گرنگی وروژاندووە، ئەوەیش ئەوەیە كە ماتیس دووەم بەهێزترین لێپرسراوی ناو حكومەتەكەی ترەمپ بووە‌و وا گوزارشتی لەم مەسەلەیە كردووە كە ماتیس»یارمەتیی جیهانی داوە تا بتوانرێ جڵەوی ترەمپ بگیرێ». ئەمە بەم واتایە دێت كە جیهان پاش دەست لەكاركێشانەوەی ماتیس لە مەترسیدایە.
تەنانەت مۆسادی ئیسرائیلیش كە شانازی بەوەوە دەكرد كە ئاگای لە هەموو شتێكە لە جیهاندا، ئاگای لە بڕیارەكەی ترەمپ نەبوە. ئیسرائیل یەكێک لە گەورەترین زیانلێكەوتووەكانی بڕیارەكەی ترەمپە چونكە لە سوریا بەرامبەر بە رژێمی ئەسەد ‌و روسیا ‌و توركیا ‌و ئێران تەریك ماوەتەوە‌و لێرە بەدواوە بژاردەكانی ئێجگار تەنگەبەر دەبن.
لەناو سوریا، كورد گەورەترین زیانلێكەوتووە. لەخۆبایی بون ‌و بوغرایی سەركردەكانیان ‌و هەڵەكردن لە هەڵسەنگاندنی دۆخەكە ‌و هەڵبژاردنی سەنگەرە چەوتەكە، زۆر گران لەسەریان دەكەوێ. لەم هەلومەرجەی ئێستادا جگە لە رادەست كردنی ناوچەكان بە هێزەكانی رژێمی سوریا، هیچ رێگایەكی تر نیە. بێگومان ئەمە زیانێكی زۆر بەكورد دەگەیەنێ بەڵام ئەو زیانە لە زیانی هاتنی توركیا بۆ ناوچەكانیان كەمترە. لانی كەم دەشێ ئەم هەنگاوە ببێ بە مایەی چاككردنەوەی پەیوەندیەكانیان لەگەڵ سوریا ‌و دیمەشق، بەتایبەتی كە چونی هێزەكانی توركیا بۆ ناوچەكانی رۆژهەڵاتی فورات لە بەرژەوەندیی روسیا ‌و دیمەشق دا نیە، چونكە توركیا بەبێ بەرامبەر لە ناوچەكان ناكشێتەوە‌و رەنگە بەشێكی ناوچەكان رادەستی هێزە بەرهەڵستكارە دۆستەكانی خۆی بكات كە ئەمەش هەم پرۆسەی ئاشتی ئاڵۆزتر دەكا هەم پێگەیەكی بەهێزتر لەسەر مێزی گفتوگۆ بۆ ئۆپۆزیسیۆنی سەر بە توركیا‌ و خودی توركیا لەمەسەلەی دیاریكردنی ئایندەی سوریا دابین دەكات.
كوردەكانی سوریا زۆر هەڵەیان كردووە. كاتی ئەوە هاتووە دەستوبردی لێ بكەن ‌و بڕیارێكی دروست بدەن.
ئەم وتارە گوزارشت لە رای نوسەر خۆیەتی و بزاڤ پرێس لێی بەرپرسیار نییە
26/12/2018
بابه‌ته‌کانی تری نوسه‌ر ...
123
زۆرترین بینراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ