وتار
ڕا گەیاندنی دەوڵەت لە نێوان لۆژیکی( یاسا و سیاسەت )دا.!
پارێزەر: لوقمان مصطفی


ھەرجار نەجارێ  لەگەڵ ئاڵۆزبونی پەیوەندیە سیاسیەکانی ھەرێم ودەوڵەتی ناوەند لەلایەک وکێشە سیاسیەکانی ناوخۆی ھەرێم لەلایەکیتر،باس و خواسی ڕاگەیاندنی دەوڵەتی سەربەخۆیی کوردستان زیاتر بازاڕی گەرمتر دەبێت.!!
زۆرکاتیش بێ گوێدانە دەرھاویشتەکانی ھەستیاری بابەتەکە،فڕێدانی قسە بەمەبەستی ئامانجی سیاسی، بە شێوەی نادبلۆاسیانە بازنەو بەرەی شەری دژە کورد تادێ فراوانتر دەکات.
کاتێک باس لە بابەتێکی واگرنگ دەکرێت کە چارەنووسی میللەتێکە، دەبێت رق وقکینەو بە شەخسەنەکردن بخرێتە لاوە، نەوەک بە پێچەوانەوە، ھەروەک بەڕێز بارزانی لە چاوپێکەوتنێکدا رایگەیاند: "ئەگەر نوری مالیکی ببێتەوە بەسەرۆک وەزیرانی عیراق ‌و دەسەڵات وەربگرێتەوە، ئەوە بەبێ گەڕانەوە بۆ ھیچ کەسێک دەوڵەتی کوردی رادەگەیەنم، چیش روودەدات با رووبدات"، دواتر نووری مالیکی، لە چاوپێکەوتنێکدا وەڵامی بارزانی دایەوە.
مالیکی، کە ھاوکات جێگری سەرۆک کۆماری عیراقە لەو بارەوە رایگەیاند "چۆن راگەیاندنی دەوڵەتی کوردی دەبەسرێتەوە، ھاتنە سەر دەسەڵاتی کەسێک، لەکاتێکدا بارزانی تاکلایەنە بڕیار دەدات و لەبڕیارەکانیش بۆ ھیچ کەس‌و لایەنێک، تەنانەت حزبەکەشی ناگەڕێتەوە.!
 ئەمینداری حزبی دەعوە، رەخنەی توندیشی لە بڕیارەکانی بارزانی گرتووەو ئەوەشی راگەیاندووە، کەسێک ناتوانێت دەوڵەت رابگەیەنێت، کە بە بڕیارێک پەرلەمانی پەکخستووە و رێگە بە سەرۆکەکەی نادات بگەڕێتەوە ھەولێر".
مالیکی قسەکانی بارزانیشی "بەنالۆژیکی" ناوبردووەو جەختیکردووەتەوە "ئەو جۆرە لۆژیک‌و قسەکردن‌و سیاسەتکردنەی بارزانی پێویستی بەوەڵامدانەوە نییە.
جەنابی بارزانی  خۆی خستە زاوێیەکەوە،ھەر لە خۆڕا بوە ئامانجی تانج وتوانی مالیکی وھاوشێوەکانی،ئەم جۆرە لێدوانانەی  بەڕێز بارزانی لەبنەمادا  نەک خزمەتی بە کێشە رەواکەمانی گەلە کەمان نەکرد بەڵکو کێشەکانی بەرەو ئاڵۆزی زیاتر برد.!!
لە لێدوانێکیدا ڤاڵا فەرید، سەرۆکی لیژنەی یاسایی لە پەرلەمانی کوردستان  وەک پشتگیریەک بۆ لێدوانەکەی بەڕێز بەرزانی و لە ھەمان کاتیشدا وەڵامێکە بۆمالیکی  باس لە ھەندێک مادەو بڕگەی یاسایی دەکات ودەڵێت:- ''وەڵامێکی یاسایی دەخەینە بەردەمی مالیکی، کە خۆی لە ‌ماوەی حوکمڕانییەکەیدا ھەر بە نایاسایی کاری کرد و، پێی دەڵێین،  ھەرێمی کوردستان بۆ راگەیاندنی سەربەخۆیی لە ئاستی نێوخۆیی و نێودەوڵەتیدا پشت بە یاسا دەبەستێت". 
ئەم خاتونە یاساناسە  پاڵپشت بە ھەندێک مادەی یاسایی نێودەوڵەتی و نێەخۆیی ئاماژە بەودەق و مادە یاساییەکان دەکات بۆ نموونە:-
مادەی (٨)ی دەستووری عیراق کە ئاماژە بە پابەندبوونی دەوڵەتی عیراق بە ئیلتیزامە نێودەوڵەتییەکانییەوە دەکات.
ھەروەھا مادەی (١)ی ھەردوو پەیماننامەی نێودەوڵەتیی ساڵی ١٩٦٦، کە عیراق پێشتر رەزامەندیی لەسەر داون.
 ھەروەھا "مادەی (١) و ماددەی (٥٥)ی پەیماننامە (میساق)ی نەتەوە یەکگرتووەکان، کە عیراق تیایدا ئەندامە و، جگە لەوەش کە مادەی (٥٦)ی پەیماننامە (میساق)ی نەتەوە یەکگرتووەکان وڵاتانی ئەندامی ناچار دەکات بە مافی چارەی خۆنووسینی گەلانی سنووری وڵاتەکەیانەوە پابەند بن، بۆیە دەڵێین، ئەم مافە لە عیراقدا مافێکی دەستوورییە.‌'' 
سەرۆکی لیژنەی یاسایی پەرلەمانی کوردستان : ''زیاتر رۆدەچیتە ناو یاسا عیراقییەکانەوە، مەبەستی یاسای ئاسایییە (القانون العادی)؛ ماددەی (١)ی ھەردوو پەیماننامەی نێودەوڵەتیی ساڵی ١٩٦٦ کە تایبەتن بە مافەگەلی مەدەنی، سیاسی (ICCPR)،  ئابووری، کۆمەڵایەتی و رۆشنبیری (ICESCR) پێداگریی لەسەر مافی چارەی خۆنووسین بۆ ئەو گەلانە دەکەن، کە لە سنووری وڵاتانی ئەندامی ئەو پەیماننامەیەدا دەژین" 
سەرۆکی لیژنەی یاسایی لە پەرلەمانی کوردستان ئەوەشی راگەیاند: "عیراق، وەک دەوڵەتێکی ئەندامی ئەو پەیماننامەیە، ئەو مافەی کردووە بە یاسا و، بەپێی یاسای ژمارە (١٩٣)ی ساڵی ١٩٧٠ کە لە وەقایعی عیراق، ژمارە (١٩٢٧)ی رێکەوتی ٧-١٠-١٩٧٠دا بڵاوکراوەتەوە، ئەو مافە لە دەوڵەتی عیراقدا بووە بە مافێکی یاسایی  و سیفەتی ئیلزامیی وەرگرتووە، بە شێوەیەک کە حکومەتی عیراق ناچار دەکات رێز لە ئیرادەی گەلانی وڵاتەکەی بگرێت، ئەوکاتەی کە بریاری سەربەخۆیی دەدەن. 
"ھەڵوێستی یاسای نێودەوڵەتی لەسەر مافی چارەی خۆنووسین روونە، بە شێوەیەک کە بەپێی ماددەی (٥٣)ی پەیماننامەی ڤییەنا، لە ساڵی ١٩٦٩ دا ئەو مافە بووە بە رێسایەکی ئەمرپێدەر، بە شێوەیەک کە سەرپێچیکردن لێی بەرپرسیارەتی بەدوادادێت.
ئەم بەڕێزە وەک یاساناسێک و ھاوکات سەرۆکی لیژنەی یاسایی پەڕلەمانی کوردستانیشە، مافی خۆیەتی تەرکیزی تەواو بکاتە سەر مادەیاساییەکانی نێودەوڵەتی ونێوخۆیی بۆ جێگیرکردنی سەرجەم مافەکان وەک پاڵپشتیەک بۆ ڕاگەیاندنی دەوڵەتی سەربەخۆیی کوردستان.
بەڵام..مەخابن بێ ئاگایە لەوەی کە  بەڕێز( فواد حسێن) ڕاوێژکارو قسەکەری دیوانی سەرۆکایەتی ھەرێمە کە لە چاوپێکەوتنێکدا لەدەزگا ڕاگەیاندنەکانەوە  ووتی: ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی کوردستان لەڕێی بەغداوە دەبێت.!!
ھەروەھا بێ ئاگاشە لەوەی لەووڵاتی ئێمەدا لۆژیکی یاسا تەنھا بۆ جوانکردنی قسەی سەر مێزی سیاسیەکانە،ئەوە لۆژیکی سیاسەتە لەسەرووی یاساوە کاری پێدەکرێت و دەستورو سەرجەم مادە یاساییەکانی مل کەچ دەکرێن بۆ ڕێکەوتننامەی سیاسی چ بە شێوەی ئاشکراو چ بە شێوەی نھێنی.!! 
لەکۆتاییدا دێتەوە یادیان، کە بێجگە لە ڕێکەوتنامەی سیاسی شتێک ھەیە پێی دەوترێت دەستوور و یاسا، کە بێگومان بۆ خزمەتی مرۆڤایەتی دەردەکرێن و دادەڕێژرێن، پێویستە دەسەڵاتی سیاسی ڕێز لەیاسا بگرن‌و پێوەی پابەندبن.لەبەر ئەوەی لەدونیادا سەروەری یاسا بووە بە بنەمایەکی باو بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ مافەکانی مرۆڤ لە نێوان ووڵاتە پێشکەوتوەکانی جیھاندا.
ئەم وتارە گوزارشت لە رای نوسەر خۆیەتی و بزاڤ پرێس لێی بەرپرسیار نییە
10/02/2017
بابه‌ته‌کانی تری نوسه‌ر ...
123