نوح کوڕی لامك کوڕی متولشح کوڕی خنوخ خنوخ کوڕی ئیدریس کوری مهلاییل کوری قینین کوری ئانوشکوڕی شیث کوڕی ئادهم علیه سلام
پێغهمبهر نوح علیه سلام له ناوچهکانی کوفهو نهجهف کهربلاء
ژیاوه وه گهل هۆزهکهی زۆر سهر سهخت بوونله وێوه لافاوهکه
دهستی پێ کردوه...
ههروهها یهکێکه له پیغهمبهره ئولول عهضمهکان..
لَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُواْ
اللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ إِنِّيَ أَخَافُ عَلَيْكُمْ
عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ ﴿۵۹﴾
سوێند به خوا بهڕاستی ئێمه - نوح -
مان ڕهوانه کرد بۆ سهر قهومهکهی، جا ئهویش پێی وتن: ئهی گهل و
هۆزم ئێوه ههر خوا بپهرستن، چونکه جگه لهو زاته خوایهکی ترتان
نیه، بهڕاستی من دهترسم لهرۆژێکی گهورهدا تووشی بهڵاو سزایهکی زۆر
سهخت ببن.
قَالَ الْمَلأُ مِن قَوْمِهِ إِنَّا لَنَرَاكَ فِي ضَلاَلٍ مُّبِينٍ ﴿٦٠﴾
دهستهی دهسهڵاتداری قهومهکهی وتیان: بهڕاستی ئێمه تۆ لهنێو گومڕاییهکی ئاشکرادا دهبینین!!
قَالَ يَا قَوْمِ لَيْسَ بِي ضَلاَلَةٌ وَلَكِنِّي رَسُولٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ ﴿٦١﴾
نوح وتی: ئهی قهوم و هۆزم من هیچ گومڕاییهکم نیه بهڵکو من
پێغهمبهرێکم و له لایهن پهروهردگاری جیهانیانهوه ڕهوانهکراوم...
أُبَلِّغُكُمْ رِسَالاَتِ رَبِّي وَأَنصَحُ لَكُمْ وَأَعْلَمُ مِنَ اللّهِ مَا لاَ تَعْلَمُونَ ﴿٦٢﴾
پهیامهکانی پهروهردگارمتان پێ ڕادهگهیهنم، من دڵسۆزیتان لهگهڵ
دهکهم، ئهوهی من دهیزانم دهربارهی گهورهیی و باڵادهستی خوا،
ئێوه نایزانن...
أَوَعَجِبْتُمْ أَن جَاءكُمْ ذِكْرٌ مِّن رَّبِّكُمْ
عَلَى رَجُلٍ مِّنكُمْ لِيُنذِرَكُمْ وَلِتَتَّقُواْ وَلَعَلَّكُمْ
تُرْحَمُونَ ﴿٦٣﴾
ئایا ئێوه سهرسام بوون لههاتنی بهرنامه و
یادخهرهوهیهک لهلایهن پهروهردگارتانهوه بۆ سهر پیاوێکی (ڕاستگۆ)
له خۆتان؟ تا بێدارتان بکاتهوهو دینداری و خواناسی بکهن، بۆ ئهوهی
سهرئهنجام ڕهحمتان پێ بکرێت.
فَكَذَّبُوهُ فَأَنجَيْنَاهُ
وَالَّذِينَ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُواْ
بِآيَاتِنَا إِنَّهُمْ كَانُواْ قَوْمًا عَمِينَ ﴿٦٤﴾
(دوای ٩٥٠ ساڵ
ههوڵ و کۆشش) ههر بهرنامهکهیان به درۆزانی و بڕوایان پێ نهکرد، جا
ئێمهش خۆی و ئهو ئیماندارانهی لهگهڵیدا بوون له کهشتیهکهدا
ڕزگارمان کردن و ئهوانهی بڕوایان نههێنا بهئایهت و فهرمانهکانمان
نوقمی زریانهکهمان کردن، چونکه بهڕاستی ئهوان گهلێکی کوێرو نابینا
بوون (له ئاستی ڕاستیهکاندا).
وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ إِذْ
قَالَ لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ إِن كَانَ كَبُرَ عَلَيْكُم مَّقَامِي
وَتَذْكِيرِي بِآيَاتِ اللّهِ فَعَلَى اللّهِ تَوَكَّلْتُ فَأَجْمِعُواْ
أَمْرَكُمْ وَشُرَكَاءكُمْ ثُمَّ لاَ يَكُنْ أَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً
ثُمَّ اقْضُواْ إِلَيَّ وَلاَ تُنظِرُونِ ﴿71﴾
(ئهی پێغهمبهر صلی
الله علیه وسلم) بهسهرهات و ههواڵی نوح بۆ ئهو خهڵکه بگێڕهوه،
کاتێ که به قهومهکهی خۆی وت: ئهی قهوم و کهسم، ئهگهر ئێوه
سهغڵهتن، بهدهست مانهوهی منهوه لهناوتاندا، وه یادخستنهوهی
ئایهتهکانی خواتان لا گرانه (ئهوه دڵنیابن که من کۆڵ نادهم) پشت
بهخوا دهبهستم (لهو کارهم دا)، (ئیتر ئێوه چیتان لهدهست دێت درێغی
مهکهن) خۆتان و بتهکانتان و هاوبیروباوهڕهکانتان بکهونه خۆ، پاشان
به ئاشکرا چی دهکهن بیکهن، ههرچیتان لهدهست دێت دژ به من ئهنجامی
بدهن و (منهتتان نهبێت)، مۆڵهتم مهدهن.
فَإِن تَوَلَّيْتُمْ
فَمَا سَأَلْتُكُم مِّنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلاَّ عَلَى اللّهِ
وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ﴿72﴾
ئهگهر ڕوو
وهردهگێڕن و باوهڕم پێ نهکهن (من پێـ سهیره چونکه) من هیچ پاداشتێك
و هیچ شتێکم له ئێوه داوا نهکردووه، بهڵکو پاداشتم تهنها لهسهر
خوایه، وه من فهرمانم پێ دراوه که له ڕیزی موسوڵماناندا بم.
فَكَذَّبُوهُ فَنَجَّيْنَاهُ وَمَن مَّعَهُ فِي الْفُلْكِ وَجَعَلْنَاهُمْ
خَلاَئِفَ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا فَانظُرْ كَيْفَ
كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنذَرِينَ ﴿73﴾
(کهچی) بهدرۆیان خستهوه،
ئێمهش نوح و ههموو ئهوانهی که لهتهکیدا بوون ڕزگارمان کردن و
کردمانن به جێنشین، وه ههموو ئهوانهمان نوقمی (ڕههێڵ و زریانهکه)
کرد، چونکه ئایهت و نیشانهکانی دهسهڵاتدارێتی ئێمهیان بهدرۆ
خستهوه، ده تهماشاکهو سهرنج بدهو بزانه سهرئهنجامی ئهو کهسانه
چۆن بوو که ئێمه ههوڵماندا بێداریان بکهینهوه.
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُّبِينٌ ﴿25﴾
بهڕاستی نوحمان نارد بۆلای قهوم و خزمهکانی ئهویش پێی وتن، بێگومان من
بۆ ئێوه داچڵهکێنهرێکی ئاشکرام (ئهگهر له فهرمانی خوا دهرچن تووشی
سزا دهبن).
أَن لاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ اللّهَ إِنِّيَ أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ أَلِيمٍ ﴿26﴾
(پێویسته) جگه له خوا (کهس و هیچی تر) نهپهرستن، چونکه من بهڕاستی دهترسم سزای ڕۆژێکی بهئێش یهخهتان پێ بگرێت.
فَقَالَ الْمَلأُ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قِوْمِهِ مَا نَرَاكَ إِلاَّ
بَشَرًا مِّثْلَنَا وَمَا نَرَاكَ اتَّبَعَكَ إِلاَّ الَّذِينَ هُمْ
أَرَاذِلُنَا بَادِيَ الرَّأْيِ وَمَا نَرَى لَكُمْ عَلَيْنَا مِن فَضْلٍ
بَلْ نَظُنُّكُمْ كَاذِبِينَ ﴿27﴾
ئهمجا بهناو پیاوماقوڵانی هۆزی
نوح ئهوانهیان بێ باوهڕ بوون وتیان: ئێمه تۆ تهنها تۆ وهک یهکێك له
خۆمان دهیبنین، وه نابینین ئهوانهی شوێنی تۆ کهوتون جگه لهوانهی
که ههژارو بێ کهسن و دوور بین نین و ژیریان کهمه، نابینین ئێوه هیچ
شتێكی زیاترتان له ئێمه ههبێت، بهڵکو ئێمه وا گومان دهبهین درۆزنن.
قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِن كُنتُ عَلَى بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّيَ
وَآتَانِي رَحْمَةً مِّنْ عِندِهِ فَعُمِّيَتْ عَلَيْكُمْ
أَنُلْزِمُكُمُوهَا وَأَنتُمْ لَهَا كَارِهُونَ ﴿28﴾
نوح وتی ئهی
خزمهکانم ئایا که بینیتان من لهسهر ڕێگهو بهرنامهیهکی ڕاست و
دروستم لهلایهن پهروهردگامهوه، وه خێرو چاکهو بهزهیی خۆی پێ
بهخشیوم لهلایهن خۆیهوه، ئهمانه له ئێوه شاراوهتهوهو نایبینن؟!
(ئیتر چیتان لێ بکهم)، ئایا بهزۆر ئیمان له دڵتانا دروست بکهین و
بتانخهینه سهر ئهم ڕێگهیه لهکاتێکدا که ئێوه لێی بێزارن و
خوازیاری نین؟!
وَيَا قَوْمِ لا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مَالًا إِنْ
أَجْرِيَ إِلاَّ عَلَى اللّهِ وَمَآ أَنَاْ بِطَارِدِ الَّذِينَ آمَنُواْ
إِنَّهُم مُّلاَقُو رَبِّهِمْ وَلَكِنِّيَ أَرَاكُمْ قَوْمًا تَجْهَلُونَ
﴿29﴾
ئهی خزمهکانم لهبری ئهم بانگهوازو ئامۆژگاریانهم داوای هیچ
ماڵ و خهرجیتان لێ ناکهم کرێ و پاداشتم تهنها لای خوایه، ومن ههرگیز
ئیمانداران لهخۆم دوور ناخهمهوهو دهریان ناکهم، ئهوانه ئهگهن به
خوای خۆیان و حیسابیان لای خوایه بهڵام بهڕاستی من ئێوه ئهبینم
هۆزێکن خۆتان گێل و نهفام دهکهن (بهوهی بهکهم، سهیری ئیماندارانی
دهوری من دهکهن لهبهر بێ کهسی و ههژارییان).
وَيَا قَوْمِ مَن يَنصُرُنِي مِنَ اللّهِ إِن طَرَدتُّهُمْ أَفَلاَ تَذَكَّرُونَ ﴿30﴾
ئهی خزمهکانم کێ دهتوانێ یارمهتیم بدات بهرامبهر خوای گهوره (له
سزای خوا بمپارێزێ) ئهگهر ئهو ئیماندارو دۆستانهی خوام دهرکردو لهخۆم
دوورم خستنهوه ئایا بیر ناکهنهوه (که شتی وا ناشێ و دروست نیه بۆ
یهکێ خوا بناسێ).
وَلاَ أَقُولُ لَكُمْ عِندِي خَزَآئِنُ اللّهِ وَلاَ
أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلاَ أَقُولُ إِنِّي مَلَكٌ وَلاَ أَقُولُ لِلَّذِينَ
تَزْدَرِي أَعْيُنُكُمْ لَن يُؤْتِيَهُمُ اللّهُ خَيْرًا اللّهُ أَعْلَمُ
بِمَا فِي أَنفُسِهِمْ إِنِّي إِذًا لَّمِنَ الظَّالِمِينَ ﴿31﴾
من
ناڵێم پێتان خهزێنهرو ڕۆزیی خوایی لای منه، وه من شتی نادیارو غهیبی
نازانم، وه من ناڵێـم من فریشتهم، وه من ههرگیز ناڵێم بهو
ئیماندارانهی لهبهر چاوی ئێوه کهم نرخن، خوای گهوره خێریان
بهسهردا ناڕژێنێت، خوا خۆی ئاگادارتره چی له دهروونیاندا ههیهو گهر
وا بکهم دهچمه ڕیزی ستهمکارانهوه.
قَالُواْ يَا نُوحُ قَدْ جَادَلْتَنَا فَأَكْثَرْتَ جِدَالَنَا فَأْتَنِا بِمَا تَعِدُنَا إِن كُنتَ مِنَ الصَّادِقِينَ ﴿32﴾
وتیان بهڕاستی ئهی نوح زۆر لهسهری چوویت و زیاد له پێویست
بهربهرهکانی و شهڕه قسهت لهگهڵا کردین دهی بۆمان بێنه ئهو
سزایهی ههڕهشهی پێ دهکهیت و ههمیشه باسی دهکهیت و ئهمان ترسێنی
پێی ئهگهر تۆ له ڕاستگۆیانی.
قَالَ إِنَّمَا يَأْتِيكُم بِهِ اللّهُ إِن شَاء وَمَا أَنتُم بِمُعْجِزِينَ ﴿33﴾
نوح لهوهڵامدا وتی ئهوه بهدهست خوایهو ئهو بۆتان پێش دێنێ ههرکات بیهوێ، وه ئێوه ناتوانن لهدهستی دهرچن.
وَلاَ يَنفَعُكُمْ نُصْحِي إِنْ أَرَدتُّ أَنْ أَنصَحَ لَكُمْ إِن كَانَ
اللّهُ يُرِيدُ أَن يُغْوِيَكُمْ هُوَ رَبُّكُمْ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
﴿34﴾
وا دیاره ئامۆژگاری و دڵسۆزیم بۆتان بێ سووده، ههمیشه
ویستوومه ئامۆژگاریتان بکهم و ڕێگهی ڕاستتان نیشان بدهم، ئهو زاته
پهروهردگارتانه گهر بیهوێت بتانفهوتێنێت (زۆر لای ئاسانه) ههر
بۆلای ئهویش دهگهڕێنهوه.
أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَعَلَيَّ إِجْرَامِي وَأَنَاْ بَرِيءٌ مِّمَّا تُجْرَمُونَ ﴿35﴾
(بێ باوهڕانی مهککه) دهڵێن: ئهم باس و بابهتانه (محمد صلی الله
علیه وسلم) خۆی دروستی دهکات و ههڵی دهبهستێت، بڵێ: گهر وابێت
تاوانهکهی لهسهر خۆمه، وه من دوورهپهرێزم له تاوانهکان.
وَأُوحِيَ إِلَى نُوحٍ أَنَّهُ لَن يُؤْمِنَ مِن قَوْمِكَ إِلاَّ مَن قَدْ آمَنَ فَلاَ تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُواْ يَفْعَلُونَ ﴿36﴾
(سهرئهنجام) وهحی و پهیامی خوا ڕهوانهکرا بۆ نوح که چاک بزانه
کهسی تر بڕوا ناهێنێ جگه لهوهی که لهمهوبهر بڕوای هێناوه،
خهفهتبار مهبه بهو کردهوه ناشرین و ناپهسهندانهی ئهنجامی
دهدهن.
وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا وَلاَ تُخَاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُواْ إِنَّهُم مُّغْرَقُونَ ﴿37﴾
کهشتییهك دروست بکه به چاودێری و فهرمانی ئێمه، کاتی تۆفانهکه
نهکهیت تکا بکهیت بۆ ئهوانهی له سنووری ڕاستی دهرچوون و تاوانبارن،
چونکه ئهوانه خنکاوو تیاچوون.
وَيَصْنَعُ الْفُلْكَ وَكُلَّمَا
مَرَّ عَلَيْهِ مَلأٌ مِّن قَوْمِهِ سَخِرُواْ مِنْهُ قَالَ إِن
تَسْخَرُواْ مِنَّا فَإِنَّا نَسْخَرُ مِنكُمْ كَمَا تَسْخَرُونَ ﴿38﴾
(نوح) دهستی کرد به دروستکردنی کهشتیهکه، ههرجارێ تاقمێ له
هۆزهکهی بڕۆشتنایه بهلایدا گاڵتهیان پێ دهکرد، (نوح) وتی: ئهگهر
ئێستا ئێوه گاڵته به ئێمه دهکهن، ئهوا ئێمهش (ڕۆژێك دێت) گاڵته
به ئێوه بکهین وهك چۆن ئێوه گاڵته به ئێمه دهکهن.
فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَن يَأْتِيهِ عَذَابٌ يُخْزِيهِ وَيَحِلُّ عَلَيْهِ عَذَابٌ مُّقِيمٌ ﴿39﴾
له داهاتوودا بۆتان دهردهکهوێت کێ سزایهکی پێ دهگات که سهرشۆڕی
بکات، پاشان له قیامهتدا دووچاری سزایهکی بهردهوام و ههمیشه دهبێت.
حَتَّى إِذَا جَاء أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا
مِن كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلاَّ مَن سَبَقَ عَلَيْهِ
الْقَوْلُ وَمَنْ آمَنَ وَمَا آمَنَ مَعَهُ إِلاَّ قَلِيلٌ ﴿40﴾
(ئهم
کێشهیه بهردهوام بوو) ههتا بڕیار هات و فهرمان دهرچوو (به
لهناوبردنی بێ باوهڕهکان) وه له تهنوره پڕ له ئاگرهکهوه ئاو
فوارهی کرد (که ئهوه نیشانهی تۆڵه خواییهکه بوو)، وتمان (ئهی
نوح) له ههموو نێرو مێیهك دوان ههڵگره له کهشتیهکهداو ماڵ و
خێزانت جگه لهوانهی که بڕیاره تووشی تۆڵه ببن به هۆی بێ
باوهڕیانهوه، (شایانی باسه) کهس بڕوای به نوح نهکرد و لهگهڵیان
نهبوو جگه له کهسانێکی کهم نهبێت.
وَقَالَ ارْكَبُواْ فِيهَا بِسْمِ اللّهِ مَجْرَاهَا وَمُرْسَاهَا إِنَّ رَبِّي لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ ﴿41﴾
نوح وتی: سوار بن و بڕۆنه ناو کهشتیهکهوه، بهناوی خواوهیه ڕۆشتنی و
وهستانی، بێگومان پهروهردگارم زۆر لێخۆشبووهو زۆر به بهزهییه
(بهرانبهر ئێمهی ئیماندار).
وَهِيَ تَجْرِي بِهِمْ فِي مَوْجٍ
كَالْجِبَالِ وَنَادَى نُوحٌ ابْنَهُ وَكَانَ فِي مَعْزِلٍ يَا بُنَيَّ
ارْكَب مَّعَنَا وَلاَ تَكُن مَّعَ الْكَافِرِينَ ﴿42﴾
ئینجا
کهشتیهکه دهیبردن بهناو شهپۆلی وهك چیادا، نوح بانگی کرده
کوڕهکهی (ئهوهیان که بێ باوهڕ بوو) له شوێنێکدا گیری خواردبوو پێی
وت: ڕۆڵه گیان، لهگهڵ ئێمهدا سواربهو لهگهڵ بێ باوهڕندا مهبه.
قَالَ سَآوِي إِلَى جَبَلٍ يَعْصِمُنِي مِنَ الْمَاء قَالَ لاَ عَاصِمَ
الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللّهِ إِلاَّ مَن رَّحِمَ وَحَالَ بَيْنَهُمَا
الْمَوْجُ فَكَانَ مِنَ الْمُغْرَقِينَ ﴿43﴾
کوڕهکه وتی: پهنا
ئهبهمه لای ئهو چیایه دهمپارێزێ لهم تۆفان و ئاوه، (نوح) وتی:
ئهمڕۆ پهنا نیه بهرامبهر فهرمانی خوا مهگهر یهکێ خوا خۆی ڕهحمی
پێ بکات (دوای ئهم وت و وێژه) شهپۆلی ئاو دای به نێوانیانداو چووه
ڕیزی خنکاوانهوه.
وَقِيلَ يَا أَرْضُ ابْلَعِي مَاءكِ وَيَا سَمَاء
أَقْلِعِي وَغِيضَ الْمَاء وَقُضِيَ الأَمْرُ وَاسْتَوَتْ عَلَى
الْجُودِيِّ وَقِيلَ بُعْدًا لِّلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ﴿44﴾
ئهنجا
وترا به زهوی ئهو ئاوهی لهسهرته ههڵی لووشه، ئهی ئاسمان تۆش
بابهس بێ و باران مهبارێنه، ئیتر ئاوهکه ڕۆچوو، فهرمان بهڕێکی و
تهواوی ئهنجام درا، کهشتیهکهش لهسهر کێوی جودی (که له کوردستانی
تورکیایه) وهستاو لهنگهری گرت، وه وێژرا: دهک دووری خواو تیاچوون بۆ
بهرهی تاوانباران و ستهمکاران.
وَنَادَى نُوحٌ رَّبَّهُ فَقَالَ رَبِّ إِنَّ ابُنِي مِنْ أَهْلِي وَإِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَأَنتَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ ﴿45﴾
نوح هاواری لێ بهرزبوویهوه بۆلای خواو وتی: ئهی پهروهردگارم
کوڕهکهم له خێزانی من بوو، بێگومان پهیمانی تۆش ڕاستهو (کاتی خۆی
فهرمووت خێزانی تۆ ڕزگارن له تیاچوون)، تۆ زاناترین و دادپهروهرترینی
فهرمان ڕهوایانی.
قَالَ يَا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ
إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ فَلاَ تَسْأَلْنِ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ
عِلْمٌ إِنِّي أَعِظُكَ أَن تَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ ﴿46﴾
خوای
گهورهش فهرمووی: ئهی نوح ئهو کوڕهت له خێزانی تۆ نیه، (ئهو
ڕهخنهگرتنهت) کردهوهیهکی چاک نیه، داوای شتێ مهکه که
کردهوهیهکی دهربارهی نیه، من ئامۆژگاریت دهکهم کارێک نهکهیت خۆت
بخهیته ڕیزی نهفامانهوه.
قَالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ
أَسْأَلَكَ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَإِلاَّ تَغْفِرْ لِي
وَتَرْحَمْنِي أَكُن مِّنَ الْخَاسِرِينَ ﴿47﴾
(ئینجا نوح) وتی: ئهی
پهروهردگارم پهنا دهگرم بهتۆ داوای شتێ بکهم زانیاریم پێی نهبێت،
ئهگهر لێم خۆش نهبیت و بهزهییت پیاما نهیهتهوه دهچمه ڕیزی
خهسارهتمهندانهوه.
قِيلَ يَا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلاَمٍ مِّنَّا
وَبَركَاتٍ عَلَيْكَ وَعَلَى أُمَمٍ مِّمَّن مَّعَكَ وَأُمَمٌ
سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ يَمَسُّهُم مِّنَّا عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿48﴾
(ئهوسا لهلایهن خوای گهورهوه) وترا ئهی نوح وهره خوارهوهو
دابهزه له کهشتیهکهو له چیای جودی بۆ دهشتایی، به بێوهیی و
سهلامهتی لهلایهن ئێمهوه، بهرهکهت لهسهر تۆو ئهو کۆمهڵ و
خهڵکانهی لهگهڵتان، خهڵکانێکیش دوایی دێن و لهنازو نیعمهت
بههرهوهریان دهکهین، پاشان (بههۆی لاری و بێ باوهڕیانهوه) سزای
بهسوێیان توش دهبێت له لایهن ئێمهوه.
تِلْكَ مِنْ أَنبَاء
الْغَيْبِ نُوحِيهَا إِلَيْكَ مَا كُنتَ تَعْلَمُهَا أَنتَ وَلاَ قَوْمُكَ
مِن قَبْلِ هَذَا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ ﴿49﴾
ئهم باسانه بۆمان کردی له ههواڵه نادیارهکانه، نه تۆ دهتزانی و
نه هۆزو نهتهوهکهشت پێش ئهم باسهی ئێمه، خۆگرو به ئارامبه
پاشهڕۆژ بۆ خواناسان و پارێزکارانه.
وَنُوحًا إِذْ نَادَى مِن قَبْلُ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَنَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ ﴿76﴾
ههروهها پێشتر نوح پێغهمبهر هاناو هاواری (بۆ هێناین) ئێمهش نزامان
گیراکردو خپی و خێزانهکهیمان له تهنگانه گهورهکه ڕزگار کرد.
وَنَصَرْنَاهُ مِنَ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا إِنَّهُمْ
كَانُوا قَوْمَ سَوْءٍ فَأَغْرَقْنَاهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿77﴾
وه
سهرمان خستن بهسهر ئهو کهسانهدا که بهڵگهو نیشانهکانی ئێمهیان
بهدرۆ دهخستهوهو بڕوایان پێی نهبوو، بهڕاستی ئهوانیش قهومێکی
نالهبارو خراپ بوون، ههموویانمان نوقمی ئاوی تۆفانهکه کرد.
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا
اللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿23﴾
بێگومان ئێمه نوح پێغهمبهرمان ڕهوانهکرد بۆ سهر قهومهکهی، پێی
وتن: ئهی قهوم و گهلم ههر خوا بپهرستن، چونکه هیچ خوایهکی ترتان
نیه جگه لهو، مهگهر خۆتان له خهشم و قینی ناپارێزن؟!
فَقَالَ
الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِن قَوْمِهِ مَا هَذَا إِلَّا بَشَرٌ
مِّثْلُكُمْ يُرِيدُ أَن يَتَفَضَّلَ عَلَيْكُمْ وَلَوْ شَاء اللَّهُ
لَأَنزَلَ مَلَائِكَةً مَّا سَمِعْنَا بِهَذَا فِي آبَائِنَا الْأَوَّلِينَ
﴿24﴾
ئهو کهسایهتیانهی که کافرو بێ باوهڕبوون له قهومهکهی
وتیان: (گوێی بۆ مهگرن) ئهم (پیاوه) جگه له کهسێکی وهك ئێوه (زیاتر
نیه)، دهیهوێت خۆی بکاته گهورهتان!! ئهگهر خوا بیویستایه
(پێغهمبهرێك بنێرێت) فریشتهی دادهبهزاند ئێمه ئهم (ههواڵهمان) له
باوباپیرانی پێشوهوه پێ ڕاگهیهنراوه.
إِنْ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ بِهِ جِنَّةٌ فَتَرَبَّصُوا بِهِ حَتَّى حِينٍ ﴿25﴾
ئهو جگه لهوهی که پیاوێکهو شێتی سهری لێداوه (زیاتر نیه)، تا ماوهیهك خۆتان بگرن (یا کۆڵ دهدات، یا دهمرێت!!).
قَالَ رَبِّ انصُرْنِي بِمَا كَذَّبُونِ ﴿26﴾
ئهوسا (نوح) وتی: پهروهردگارا سهرکهوتنم پێ ببهخشه چونکه ئهوان منیان به درۆخستهوهو بڕوایان پێ نهکردم.
فَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا
فَإِذَا جَاء أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ فَاسْلُكْ فِيهَا مِن كُلٍّ
زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَن سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ
مِنْهُمْ وَلَا تُخَاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا إِنَّهُم مُّغْرَقُونَ
﴿27﴾
ئێمه ئیتر وهحیمان نارد که کهشتیهک دروست بکات له ژێر
چاودێری و نیگای ئێمهدا، جا ههر کاتێك فهرمانی ئێمه دهرچوو،
تهنوورهکه فوارهی کردو ئاوی لێدهرهات، لهههر جۆرێك (ماڵات و
گیانلهبهرانی ماڵیی) جوتێك سوار بکه ههروهها خاوخێزانت جگه لهوانهی
که بڕیاری غهرق بوونیان لهسهردراوه (وهك هاوسهرو کوڕهکهت) وه
دهربارهی ئهوانهی که ستهمیانکردو (باوهڕیان نههێنا) لێم
مهپاڕێرهوه چونکه ئهوانه ههموو نوقم کراون (له زریانهکهدا).
فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنتَ وَمَن مَّعَكَ عَلَى الْفُلْكِ فَقُلِ الْحَمْدُ
لِلَّهِ الَّذِي نَجَّانَا مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ﴿28﴾
کاتێک
که خۆت و ئهوانهی که هاوڕێ و یاوهرتن لهسهر کهشتیهکه سواربوون
(ئهی نوح تۆ) بڵێ: سوپاس و ستایش بۆ ئهو خوایهی که ڕزگاری کردین
لهدهست قهومی ستهمکار.
وَقُل رَّبِّ أَنزِلْنِي مُنزَلًا مُّبَارَكًا وَأَنتَ خَيْرُ الْمُنزِلِينَ ﴿29﴾
(ههروهها) بڵێ: پهروهردگارا له شوێنێکی موبارهك و پیرۆز
دامبهزێنه، چونکه تۆ چاکترین زاتێکی بۆ ئهوهی له شوێنی موبارهك و
پیرۆزدا دامانبهزێنی (ئیتر کهشتیهکه لهنگهری گرت لهسهر کێوی جودی
له کوردستان).
إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ وَإِن كُنَّا لَمُبْتَلِينَ ﴿30﴾
بهڕاستی ئالهو بهسهرهاتهدا نیشانهو بهڵگهی ئاشکرا ههیه، بێگومان
ئێمه (به جۆرهها شێوهو له ههموو سهردهمێکدا خهڵکی)
تاقیدهکهینهوه.
كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوحٍ الْمُرْسَلِينَ ﴿105﴾
قهومی نوحیش ههر ههموو پێغهمبهرانیان بهدرۆ خستهوه.
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ نُوحٌ أَلَا تَتَّقُونَ ﴿106﴾
کاتێ که نوح ی برایان پێی وتن: باشه ئهوه ئێوه لهخواناترسن، پارێزکار نابن؟
إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ ﴿107﴾
بهڕاستی دڵنیا بن که من فرستادهیهکی ئهمین و دڵسۆزم بۆتان.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿108﴾
لهخوا بترسن و فهرمانبهرداری من بکهن.
وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿109﴾
من داوای هیچ جۆره پاداشتێکتان لێ ناکهم، من تهنها پاداشتی خۆم له پهروهردگاری جیهانهکان دهخوازم.
فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿110﴾
ههمیشه له خوا بترسن و فهرمانبهرداری من بن.
قَالُوا أَنُؤْمِنُ لَكَ وَاتَّبَعَكَ الْأَرْذَلُونَ ﴿111﴾
(ههندێک له دهمدارهکانی قهومهکهی) وتیان: ئێمه چۆن باوهڕ بهتۆ
بێنین لهکاتێکدا که کهسانی ههژارو داماو شوێنت کهوتوون.
قَالَ وَمَا عِلْمِي بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿112﴾
(نوح) وتی: جا من چوزانم ئهوان چ ئیش و کارێک دهکهن و ڕابووردو چۆن
بوون، ئهوان چ کارو کردهوهیهکیان ئهنجام داوهو ڕابووردویان چۆنه (من
بانگم کردن بۆ ئیمان و بڕوایان هێناوه).
إِنْ حِسَابُهُمْ إِلَّا عَلَى رَبِّي لَوْ تَشْعُرُونَ ﴿113﴾
حساب و پرسینهوهیان تهنها بهدهست پهروهردگاری منه (نهک من) ئهگهر ههست و هۆشیاریتان ههیه.
وَمَا أَنَا بِطَارِدِ الْمُؤْمِنِينَ ﴿114﴾
من ههرگیز ئیمانداران دهرناکهم و (دڵیان نائێشێنم).
إِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ مُّبِينٌ ﴿115﴾
بهڵکو من تهنها بێدارکهرهوهیهکی ئاشکرام.
قَالُوا لَئِن لَّمْ تَنتَهِ يَا نُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمَرْجُومِينَ ﴿116﴾
(ئهوسا دهسهڵاتداران) وتیان: ئهی نوح ئهگهر کۆڵ نهدهیت و کۆتایی
بهم باسانه نههێنی، بهڕاستی له ڕهجمکراوان دهبیت و (بهرد بارانت
دهکهین).
قَالَ رَبِّ إِنَّ قَوْمِي كَذَّبُونِ ﴿117﴾
(نوح سکاڵای کردو) وتی: پهروهردگارا (ئهوهته خۆت دهزانی) که قهومهکهم بهدرۆیان خستمهوه.
فَافْتَحْ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ فَتْحًا وَنَجِّنِي وَمَن مَّعِي مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ﴿118﴾
(ئیتر هیچ ههوڵێك سودی نیه) لهنێوان من و ئهواندا، دادوهری بفهرموو، خۆم و ئیماندارانی هاوڕێبازم ڕزگار بکه.
فَأَنجَيْنَاهُ وَمَن مَّعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ ﴿119﴾
(ئهوسا ئیتر ئێمه) خۆی و ههرچی لهتهکیابوون ڕزگارمان کرد له کهشتیه بارههڵگرهکهدا.
ثُمَّ أَغْرَقْنَا بَعْدُ الْبَاقِينَ ﴿120﴾
ئهوجا ههرچی مایهوه نوقمی ئاوی تۆفانهکهمان کرد.
إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ ﴿121﴾
بهڕاستی ئا لهوهدا بهڵگهو نیشانهی (بههێز ههیه لهسهر دهسهڵاتی خوای پهروهردگار) کهچی زۆربهیان باوهڕ ناهێنن.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ ﴿122﴾
بهڕاستی پهروهردگاری تۆ (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم، ئهی
ئیماندار) باڵادهسته (بهسهر کافراندا) بهسۆزو میهرهبانیشه (به
ئیمانداران).
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَلَبِثَ
فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلاَّ خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ
وَهُمْ ظَالِمُونَ ﴿۱٤﴾
سوێند به خوا ئێمه - نوح - مان ڕهوانه كرد
بۆ سهر قهوم و هۆزهكهی، ههزار ساڵ پهنجا كهم لهناویاندا مایهوه،
سهرئهنجام لافاو و زریان ههموویانی پێچایهوه له كاتێكدا ئهوان
ستهمكار بوون .
فَأَنجَيْنَاهُ وَأَصْحَابَ السَّفِينَةِ وَجَعَلْنَاهَا آيَةً لِّلْعَالَمِينَ ﴿۱٥﴾
ئهو كاته ئیتر ئهومان ڕزگاركرد هاوڕێ لهگهڵ ههموو سهرنشینهكانی
كهشتیهكهدا و ئهو ڕووداو و كهشتیهمان كرده بهڵگه و نیشانه بۆ
ههموو لایهك و ههموو نهوهكان.
وَلَقَدْ نَادَانَا نُوحٌ فَلَنِعْمَ الْمُجِيبُونَ ﴿75﴾
بێگومان نوح هاناو هاواری بۆ هێناین، ئێمهش چاکترین کهسێ بووین که بههاناو هاواریهوه چووین.
وَنَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ ﴿76﴾
خۆی و کهس و کاری (باوهڕداری)مان له تهنگانه گهورهکه ڕزگار کرد.
وَجَعَلْنَا ذُرِّيَّتَهُ هُمْ الْبَاقِينَ ﴿77﴾
تهنها نهوهی ئهومان هێشتهوه (که ببنه هۆی ئاوهدان کردنهوهی زهوی سهرلهنوێ).
وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ ﴿78﴾
(بهسهرهاتی) ئهومان هێشتهوه بۆ نهوهکانی داهاتوو (تا پهندو ئامۆژگاری لێ وهربگرن).
سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ ﴿79﴾
سڵاو لهسهر نوح لهلایهن نیشتهجێی ههموو جیهانهکانهوه.
إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ ﴿80﴾
ئێمه ئا بهو شێوهیه پاداشتی چاکهکاران دهدهینهوه (ڕزگاریان دهکهین، یادی خێریان دهکهین).
إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِينَ ﴿81﴾
بهڕاستی ئهو له بهنده ئیماندارهکانی ئێمهیه.
ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ ﴿82﴾
لهوهودوا ههرچی ئهوانی تربوو غهرقمان کرد.
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ فَكَذَّبُوا عَبْدَنَا وَقَالُوا مَجْنُونٌ وَازْدُجِرَ ﴿9﴾
پێش ئهمانه قهومی (نوح) بهندهی بهڕێزی ئێمهیان بهدرۆخستهوهو وتیان: شێتهو زۆر پیاههڵشاخان و دژایهتیان کرد.
فَدَعَا رَبَّهُ أَنِّي مَغْلُوبٌ فَانتَصِرْ ﴿10﴾
ئهویش دوای (950) ساڵ هاناو هاواری بۆ پهروهردگاری بردو وتی: (خوایه) ئیتر من شکستم خواردوهو سهرکهوتنم پێببهخشه.
فَفَتَحْنَا أَبْوَابَ السَّمَاء بِمَاء مُّنْهَمِرٍ ﴿11﴾
ئهوسا ئیتر ئێمه دهروازهکانی ئاسمانمان هاوڕێ لهگهڵ ئاوێکی خوڕدا کردهوه.
وَفَجَّرْنَا الْأَرْضَ عُيُونًا فَالْتَقَى الْمَاء عَلَى أَمْرٍ قَدْ قُدِرَ ﴿12﴾
ههموو زهویشمان کرد به کانیاوو ئاومان لێ ههڵقوڵاند، ئیتر ئاوی ئاسمان
و زهوی به تهقدیرو ویستی خو ابهیهكگهیشتن، که پێشتر بڕیاری لهسهر
درابوو.
وَحَمَلْنَاهُ عَلَى ذَاتِ أَلْوَاحٍ وَدُسُرٍ ﴿13﴾
(نوح)مان لهسهر چهند تهختهو بزمارێك (کهشتییهکی ساده) ههڵگرت.
تَجْرِي بِأَعْيُنِنَا جَزَاء لِّمَن كَانَ كُفِرَ ﴿14﴾
لهژێر چاودێری خۆماندا (لهناو ئهو زریانه بێ وێنهیهدا) دههات و
دهچوو، (بهو شێوهیه) تۆڵهمان سهند لهوانهی که کافرو خوانهناس
بوون.
وَلَقَد تَّرَكْنَاهَا آيَةً فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍ ﴿15﴾
ئێمه ئهم بهسهرهاتهمان هێشتهوه بۆ ههموو نهوهکان..ئایا کهسێك ههیه که پهندو ئامۆژگاری لێ وهربگرێت؟!
إِنَّا أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ أَنْ أَنذِرْ قَوْمَكَ مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿1﴾
ئێمه (نوح)مان رهوانه کرد بۆ سهر قهومهکهی و (فهرمانمان پێدا) که
قهومهکهت بێدار بکهرهوه پێش ئهوهی سزایهکی به ئێش یهخهیان پێ
بگرێت.
قَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُّبِينٌ ﴿2﴾
ئهویش وتی: ئهی قهوم و هۆزو گهلم من بێدار کهرهوهیهکی ئاشکرام بۆتان.
أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاتَّقُوهُ وَأَطِيعُونِ ﴿3﴾
(داواتان لێدهکهم)که: ههر خوا بپهرستن و له خهشم و قینی، خۆتان بپارێزن و فهرمانبهرداری منیش بن.
يَغْفِرْ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرْكُمْ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى
إِنَّ أَجَلَ اللَّهِ إِذَا جَاء لَا يُؤَخَّرُ لَوْ كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
﴿4﴾
(ئهو کاته خوا) له گوناههکانتان خۆش دهبێت، وه
دهتانهێڵێتهوه بۆ کاتێکی دیاری کراو، بێگومان ئهوکاتهی خوا دیاری
کردووه هات، به هیچ شێوهیهك دواناکهوێت ئهگهر بزانن و (تێبگهن).
قَالَ رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمِي لَيْلًا وَنَهَارًا ﴿5﴾
(دوای سهدهها ساڵ بانگهواز سکاڵای کردو) وتی: پهروهردگارا من به
شهوو بهڕۆژ بانگی گهلهکهمم کرد (بۆ یهکخواناسی و پارێزکاری).
فَلَمْ يَزِدْهُمْ دُعَائِي إِلَّا فِرَارًا ﴿6﴾
کهچی بانگهوازی من (سوودی نهبوو) ههتا دههات زیاتر لێم دووردهکهوتنهوهو تهره دهبوون.
وَإِنِّي كُلَّمَا دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصَابِعَهُمْ
فِي آذَانِهِمْ وَاسْتَغْشَوْا ثِيَابَهُمْ وَأَصَرُّوا وَاسْتَكْبَرُوا
اسْتِكْبَارًا ﴿7﴾
ههرکاتێك بانگم دهکردن تا لێیان خۆش ببیت،
پهنجهیان دهخسته گوێچکهیانهوه (تا نهیبیسن)، جلهکانیان بهسهر
خۆیانادا دهدا (تا نهم بینن)، زۆر گهرم بوون (لهسهر بێدینی) به
تهواوی خۆیان به زل دهزانی و فیزیان دهکرد.
ثُمَّ إِنِّي دَعَوْتُهُمْ جِهَارًا ﴿8﴾
پاشان من به ئاشکرا بانگم کردن و (وتارم بۆ دان).
ثُمَّ إِنِّي أَعْلَنتُ لَهُمْ وَأَسْرَرْتُ لَهُمْ إِسْرَارًا ﴿9﴾
ئینجا من بهڕوونی و بێ پهرده (ههموو شتم بۆ باس کردن، ههندێ جاریش)
بهنهێنی قسهم بۆ دهکردن (بۆ تاکه تاکهو خێزانهکانیان).
فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا ﴿10﴾
بهردهوام پێم دهگوتن: ئێوه داوای لێخۆشبوون له پهروهردگارتان بکهن چونکه ئهو زاتێکی زۆر لێ خۆشبووه.
يُرْسِلِ السَّمَاء عَلَيْكُم مِّدْرَارًا ﴿11﴾
(ئهو کاته) بارانتان به لێزمه و خورهم بۆ دهبارێنێت...
وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَل لَّكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَارًا ﴿12﴾
ماڵ و سامان و نهوهتان پێ دهبهخشێت، هاوڕێ لهگهڵ باخ و باخاتدا، ڕوبارو چهم و جۆگهتان بۆ بهدی دێنێت.
مَّا لَكُمْ لَا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقَارًا ﴿13﴾
ئهوه بۆچی ئێوه قهدری خوا نازانن، بۆ ڕێزی بۆ دانانێن.
وَقَدْ خَلَقَكُمْ أَطْوَارًا ﴿14﴾
خۆ (ئێوه پێشتر نهبوون) ههر خوا خۆی به چهند قۆناغدا ئێوهی تێپهڕان و دروستیکردن.
أَلَمْ تَرَوْا كَيْفَ خَلَقَ اللَّهُ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا ﴿15﴾
ئایا ئهوه نابینن که چۆن خوا حهوت چین ئاسمانی دروستکردووه؟!
وَجَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُورًا وَجَعَلَ الشَّمْسَ سِرَاجًا ﴿16﴾
مانگی کردۆته هۆی ڕووناکی و خۆریشی داگیرساندووه.
وَاللَّهُ أَنبَتَكُم مِّنَ الْأَرْضِ نَبَاتًا ﴿17﴾
ههر خوا خۆی له خاکی زهوی ئێوهی بهدی هێناوهو پێی گهیاندون.
ثُمَّ يُعِيدُكُمْ فِيهَا وَيُخْرِجُكُمْ إِخْرَاجًا ﴿18﴾
پاسان (دهتان مرێنێت و) دهتانخاتهوه ناوی (ههرکاتیش بیهوێت) دهرتاندههێنێتهوه.
وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ بِسَاطًا ﴿19﴾
ههر ئهو خوایه زهوی بۆ ڕاخستوون (چۆنتان بوێت و بۆچیتان بوێت به دهستانهوه دێت).
لِتَسْلُكُوا مِنْهَا سُبُلًا فِجَاجًا ﴿20﴾
تا (به ئارهزوی خۆتان) پیایدا بگهڕێن و (له خێرو خێراتی خۆتان بههرهوهر بکهن).
قَالَ نُوحٌ رَّبِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِي وَاتَّبَعُوا مَن لَّمْ يَزِدْهُ مَالُهُ وَوَلَدُهُ إِلَّا خَسَارًا ﴿21﴾
(سهرئهنجام، نوح نائومێد بوو بۆیه) وتی: پهروهردگارا بهڕاستی
ئهمانه یاخی بوون لێم، شوێنی ئهو کهسانه کهوتن که ماڵ و
نهوهکانیان جگه له زهرهر (هیچ سودێکی تریان نهبوو) بۆیان.
وَمَكَرُوا مَكْرًا كُبَّارًا ﴿22﴾
(خوانهناسان) پیلانی گهورهو نهخشهی (سامناکیان) داڕشت.
وَقَالُوا لَا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَلَا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلَا سُوَاعًا وَلَا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْرًا ﴿23﴾
وتیان: خهڵکینه نهکهن واز له خواکانتان بێنن!!، نهکهن واز له (ود و سواع و، یهغوث و، یهعوق و نهسر) بێنن.
وَقَدْ أَضَلُّوا كَثِيرًا وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا ضَلَالًا ﴿24﴾
بێگومان (ئهو بێ دینانه) زۆر کهسیان گومڕا کرد، (خوایه، تۆش) ستهمکاران زیاتر سهرلێشێواو و گومڕا بکه.
مِمَّا خَطِيئَاتِهِمْ أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا نَارًا فَلَمْ يَجِدُوا لَهُم مِّن دُونِ اللَّهِ أَنصَارًا ﴿25﴾
جا له سهر ئهنجامی گوناهو تاوانیدا (هۆزی نالهبار) نوقم کران (له زریانهکهدا) پاشان خرانه ناو ئاگرهوه.
وَقَالَ نُوحٌ رَّبِّ لَا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا ﴿26﴾
ئینجا نوح وتی: پهروهردگارا دهیاری کافران لهسهر زهویدا مههێڵهو تۆویان ببڕه.
إِنَّكَ إِن تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا عِبَادَكَ وَلَا يَلِدُوا إِلَّا فَاجِرًا كَفَّارًا ﴿27﴾
چونکه ئهگهر تۆ وازیان لێبێنیت ههرچی بهندهکانی تۆیه گومڕای
دهکهن و، ههرچیشیان دهبێت (لهنهوهی تازه) ههر تاوانبارو بێ دین و
خوانهناس دهبێت.
رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَن دَخَلَ
بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَلَا تَزِدِ
الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارًا ﴿28﴾
پهروهردگارا له خۆم و دایك و
باوكم و ئهوانه خۆش ببه که دێنه مالم و به ئیمان و باوهڕهوه،
ههروهها له سهرجهم ئیماندارانی پیاوو ئیماندارانی ئافرهت خۆش ببه،
ستهمکارانیش با ههر له تیاچوو زهرهرمهندان بن.
إِنَّا
أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِن
بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ
وَيَعْقُوبَ وَالأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ
وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا ﴿163﴾
ئێمه (وهحی) و
نیگامان بۆ تۆ ناردووه ههروهکو چۆن (وحی) و نیگامان بۆ نوح و
پێغهمبهرانی دوای ئهو ناردووه، ههروهها (وحی) و نیگامان ناردووه بۆ
ئیبراهیم و ئیسماعیل و ئیسحاق و یهعقوب و (ههندێك) له کوڕانی یهعقوب و
عیساو ئهیوب و یونس و هارون و سولهیمان، وه زهبوریشمان به داود
بهخشیوه (که کتێبێك بووه زۆربهی تهسبیحات و ستایشی پهروهردگار
بووه).
وَرُسُلًا قَدْ قَصَصْنَاهُمْ عَلَيْكَ مِن قَبْلُ وَرُسُلًا
لَّمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ وَكَلَّمَ اللّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا ﴿164﴾
بێگومان بهسهرهاتی ههندێک له پێغهمبهرانمان بۆ گێڕاویتهوه،
بهسهرهاتی ههندێکی تریشمان بۆ نهگێڕاویتهوه. (بهڕاستی) خوای گهوره
خۆی لهگهڵ موسا دا گفتوگۆی یهکسهری و (ڕاستهوخۆی) ئهنجام داوه.
رُّسُلًا مُّبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ لِئَلاَّ يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى
اللّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَكَانَ اللّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا ﴿165﴾
پێغهمبهرانێك (ڕهوانه کراون) که مژده دهر بوون (به ئیمانداران)
وه ترسێنهری (یاخیهکان) بوون، تا خهڵکی هیچ بهڵگهیهکیان به
دهستهوه نهمێنێت (لهسهر بێ دینی و یاخی بوونیان) دوای ئهوهی خوا
پێغهمبهرانی بۆ ڕهوانه کردوون، بێ گومان ههمیشهو بهردهوام خوا باڵا
دهست و دانایه).
وَتِلْكَ حُجَّتُنَا آتَيْنَاهَا إِبْرَاهِيمَ عَلَى قَوْمِهِ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَّن نَّشَاء إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ ﴿83﴾
بهو جۆره بهڵگانه که به ئیبراهیممان بهخشی زاڵ بوو بهسهر
قهومهکهی دا، پلهپایهی ههر کهسێك شایستهبێت بهرزی دهکهینهوه،
بهڕاستی پهروهردگاری تۆ زۆر داناو کاربهجێیه، وه زۆر زانایه به
ههموو شتێك.
وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ كُلاًّ هَدَيْنَا
وَنُوحًا هَدَيْنَا مِن قَبْلُ وَمِن ذُرِّيَّتِهِ دَاوُودَ وَسُلَيْمَانَ
وَأَيُّوبَ وَيُوسُفَ وَمُوسَى وَهَارُونَ وَكَذَلِكَ نَجْزِي
الْمُحْسِنِينَ ﴿84﴾
(لهوهدوا) ئیسحاق و یهعقوبمان پێ بهخشی،
ههردووکیانیشمان هیدایهت دا، زووتریش نوح مان هیدایهت دابوو، وه له
نهوهکانی (تری ئیبراهیم) داود و سلیمان و ئهیوب و یوسف و موساو هارون
)هاتنه دنیاوهو بونه ڕابهرو چاوساغ بۆ خهڵکی) ئا بهو شێوهیه
پاداشتی چاکهخوازان دهدهینهوه (نهوهی چاك و پاك و خواناسیان پێ
دهبهخشین).
وَزَكَرِيَّا وَيَحْيَى وَعِيسَى وَإِلْيَاسَ كُلٌّ مِّنَ الصَّالِحِينَ ﴿85﴾
(ههروهها) زهکهریا و یهحیاو عیساو ئیلیاس ههر ههموویان له چاکهکان بوون.
وَإِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطًا وَكُلاًّ فضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِينَ ﴿86﴾
ئیسماعیل و یهسهع و یونس و (لوط)یش (له هیدایهت دراو و پێغهمبهران
بوون) ههریهکه لهوانیشمان ڕێزدارکرد بهسهر ههموو خهڵکی جیهاندا.
وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ ﴿87﴾
ههروهها ههندێك له باوانیان و نهوهکانیان و براکانیانمان ههڵبژارد و
هیدایهت و ڕێنموویمان کردن بۆ ڕێگهو ڕێبازی ڕاست و دروست.
نَبَأُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَقَوْمِ
إِبْرَاهِيمَ وَأَصْحَابِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكَاتِ أَتَتْهُمْ
رُسُلُهُم بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِن
كَانُواْ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ﴿٧٠﴾
ئایا ئهوانه ههواڵی گرنگی
قهومهکانی پێش خۆیان پێ نهگهیشتووه (بهتایبهتی) قهومی نوح و عادو
ثمود، قهومی ئیبراهیم و نیشتهجێکانی مهدیهن (قهومی شوعهیب)،
ههروهها ڕهفتار نزم و بێ ڕهوشتهکان (قهومی لوط)، جا ههموو ئهو
نهتهوانه پێغهمبهرهکانیان بهبهڵگهو نیشانهی ئاشکرایان بۆ هێنان،
جا بهڕاستی وهنهبێت خوا ستهمی لێکردبن، بهڵکو ئهوان ستهمیان له
خۆیان کرد.
أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ قَوْمِ
نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَالَّذِينَ مِن بَعْدِهِمْ لاَ يَعْلَمُهُمْ
إِلاَّ اللَّهُ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَيِّنَاتِ فَرَدُّواْ
أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْوَاهِهِمْ وَقَالُواْ إِنَّا كَفَرْنَا بِمَا
أُرْسِلْتُم بِهِ وَإِنَّا لَفِي شَكٍّ مِّمَّا تَدْعُونَنَا إِلَيْهِ
مُرِيبٍ﴿٩﴾
باشه، ئایا ههواڵی قهومه پێشووهکانتان پێ
نهگهشتووه، قهومی (نوح و عاد و ثمود)، ئهوانهش که له دوای ئهوان
هاتوون، تهنها خوا نهبێت کهس نازانێت چهنده بوون و چیان بهسهر
هاتووه، ئهوانه فرستادهکانیان به بهڵگهی زۆرهوه هاتن دووپاتیان
دهکردهوه که پێغهمبهری پهروهردگارن، کهچی خوانهناسان یان
بهدهستیان ئاماژهیان دهکرد بۆ پێغهمبهران که بێدهنگ بن، یاخود
دهستیان دهبرد بۆ دهمی خۆیان و (دهیانکرده فیکه و هۆسه و
گاڵتهجاڕی) و دهیانوت: بێگومان ئێمه باوهڕمان بهم پهیام و
بهرنامهیه نیه که به ئێوهدا ڕهوانه کراوه، بهڕاستی ئێمهش له
دوو دڵیهکدان که خهڵکیش دهخاته گومانهوه لهوهی که ئێوه
بهنگهوازی ئێمهی بۆ دهکهن.
ذُرِّيَّةَ مَنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ إِنَّهُ كَانَ عَبْدًا شَكُورًا ﴿3﴾
(ئهمانهو خهڵکی تریش) نهوهی ئهو کهسانهن که (له کهشتیهکهدا)
لهگهڵ نوح دا ههڵمان گرتن (تا سوپاسگوزار بن و قهدری نازونیعمهت و
بهخششهکان بزانن)، چونکه بهڕاستی (نوح) بهندهیهکی زۆر سوپاسگوزار
بوو.
وَكَمْ أَهْلَكْنَا مِنَ الْقُرُونِ مِن بَعْدِ نُوحٍ وَكَفَى بِرَبِّكَ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًَا بَصِيرًا ﴿17﴾
چهندهها نهوهمان لهدوای نوح لهناوبردووه، ئهوهندهش بهسه بۆ
پهروهردگاری تۆ که ئاگادارو بینایه به گوناهو تاوانی بهندهکانی.
وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنكَ وَمِن نُّوحٍ
وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُم
مِّيثَاقًا غَلِيظًا ﴿٧﴾
(بیریان بخهرهوه که ئێمه) پهیمانمان
لهپێغهمبهران وهرگرتووه پهیمانی یهکتاپهرهستی، پهیمانی گهیاندنی
بانگهوازی خوا، بهتایبهت تۆ ئهی محمد (صلی الله علیهوسلم) و لهنوح و
ئیبراهیم و موسا و عیسای کوڕی مهریهم، بێگومان پهیمانێکی بههێز و
بتهومان لێ وهرگرتن...
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَفِرْعَوْنُ ذُو الأَوْتَادِ ﴿۱٢﴾
پێش ئهمان قهومی نوح و عاد و فیرعهونی خاوهنی هێزو دهسهڵات (مهبهست ئههرامهکانه)
وَثَمُودُ وَقَوْمُ لُوطٍ وَأَصْحَابُ الأَيْكَةِ أُوْلَئِكَ الأَحْزَابُ ﴿۱٣﴾
ههروهها ثمود، قهومی صالح و قهومی لوط و خاوهن باخه چڕو پڕهکان،
ئائهو دهسته و گرۆیانه (ههر ههموویان دژایهتی ئاین و بهرنامهی
خوایان کرد، خوای گهورهش دوای ماوهیهکی دیاریکراو ههموویانی ڕیشهکهن
کرد).
إِن كُلٌّ إِلاَّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ عِقَابِ ﴿۱٤﴾
ههریهک لهوانه بهرنامهی ههموو پێغهمبهرانیان بهدرۆزانی و بهو کارهیان، خۆیان شایستهی تۆڵهی ئیمه کرد.
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَالْأَحْزَابُ مِن بَعْدِهِمْ
وَهَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ وَجَادَلُوا
بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ فَأَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ
عِقَابِ ﴿5﴾
پێش ئهمانیش (کافرانی مهککهو ئهوانهی لهدوایان دێن)
قهومی نوح و گهلێ دهستهو گرۆی تریش پێغهمبهرهکانیان بهدرۆ
خستهوهو باوهڕیان پێ نهکردن، ههر گهلێك پهلاماری پێغهمبهرهکهی
دهدا تا دهسگیری بکات و (ئازاری بدات و له بهرنامهی لابدات) وه به
(مجادله)و دهمهدهمێ و پشتگیری له باتاڵ و ناحهقی ویستوویانه حهق
داپۆشن و نهیهێڵن، منیش پێچامنهوهو (لهناوم بردن، بڕوانن) چۆن
تۆڵهیهکم لێ سهندن.
وَكَذَلِكَ حَقَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ أَصْحَابُ النَّارِ ﴿6﴾
ئابه شێوهیه بڕیاری پهروهردگاری تۆ (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم)
دهسهپێنرێت بهسهر ئهوانهدا که خوانهناس و بێ باوهڕن، بهڕاستی
ئهوانه نیشتهجێی دۆزهخن.
شَرَعَ لَكُم مِّنَ الدِّينِ مَا وَصَّى
بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ
إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا
تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ
اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَن يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَن يُنِيبُ
﴿13﴾
ڕێبازی ئاین و بهرنامهی ژیانی بۆ داناون، ههروهك بۆ نوح
(پێغهمبهری) دانابوو، وه ههر بهو شێوهیه قورئانیشی بۆ تۆ (ئهی محمد
صلی الله علیه وسلم) وهحی و نیگا کردووه، وه به ئیبراهیم و موسا و
عیساشی ڕاگهیاندووه که ڕێبازی ئاین و یهکتاپهرستی بهرنهدهن و
لهسهری پایهداربن، (ئهم بانگهوازه ڕاست و دروسته) زۆر بهلای بت
پهرست و خوانهناسانهوه گران و زهحمهته، بهڵام خوای (دانا) خۆی
کهسانی شایسته ههڵدهبژێرێت (بۆ گهیاندنی ئاینهکهی)، وه ڕێنموونی
خهڵکی دهکات که بێنهوه بۆ لای (به پهرستن و ئهنجامدانی کارو
کردهوهی چاك).
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَأَصْحَابُ الرَّسِّ وَثَمُودُ ﴿12﴾
پێش ئهمانیش (خوانهناسانی مهککهو دهوروبهری)، قهومی نوح،
پێغهمبهرهکهیان بهدرۆ خستهوه.. ههروهها خاوهن بیرهکان و (ثمود)
قهومی صاڵح.
وَعَادٌ وَفِرْعَوْنُ وَإِخْوَانُ لُوطٍ ﴿13﴾
قهومی هود، فیرعهون، براکانی لوط، (واته: قهومهکهی).
وَأَصْحَابُ الْأَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍ كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ ﴿14﴾
خاوهن باخه چڕهکان، وه قهومهکهی (تبع)یش، (که یهکێك بووه له پاشاکانی دهوڵهتی حومهیری له یهمهن)..
ههریهکهیان پێغهمبهرانیان بهدرۆخستهوه، ئیتر شایستهی پێشهاتنی ههڕهشهی ئێمه بوون.
وَقَوْمَ نُوحٍ مِّن قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ ﴿46﴾
پێشتریش قهومی نوح ههر تاوانبارو خوانهناس و لارو وێر بوون (ئهوانیشمان بههۆی زریانهوه تهفرو تونا کرد).
وَقَوْمَ نُوحٍ مِّن قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَى ﴿52﴾
زووتریش قهومی (نوح)ی لهناو برد که ئهوانیش ههر ستهمکار بوون.
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا وَإِبْرَاهِيمَ وَجَعَلْنَا فِي
ذُرِّيَّتِهِمَا النُّبُوَّةَ وَالْكِتَابَ فَمِنْهُم مُّهْتَدٍ وَكَثِيرٌ
مِّنْهُمْ فَاسِقُونَ ﴿26﴾
بێگومان ههر ئێمهو نوح و ئیبراهیممان
رهوانهکردووه، له نهوهکانیشیاندا پێغهمبهرایهتی و کتێبی
ئاسمانیمان دابهزاندووه، جا له (نهوهکانیاندا) کهسانێك ههبوون که
ڕێگهو ڕێبازی هیدایهت و خواناسیی گرتۆته بهر، (ههرچهنده) زۆربهشیان
خوانهناس و لارووێر بوون.
فَدَعَا رَبَّهُ أَنِّي مَغْلُوبٌ فَانتَصِرْ ﴿10﴾
ئهویش دوای (950) ساڵ هاناو هاواری بۆ پهروهردگاری بردو وتی: (خوایه) ئیتر من شکستم خواردوهو سهرکهوتنم پێببهخشه.
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ
سَنَةٍ إِلاَّ خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ وَهُمْ
ظَالِمُونَ ﴿۱٤﴾
سوێند به خوا ئێمه - نوح - مان ڕهوانه كرد بۆ سهر
قهوم و هۆزهكهی، ههزار ساڵ پهنجا كهم لهناویاندا مایهوه،
سهرئهنجام لافاو و زریان ههموویانی پێچایهوه له كاتێكدا ئهوان
ستهمكار بوون .
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُّبِينٌ ﴿25﴾
بهڕاستی نوحمان نارد بۆلای قهوم و خزمهکانی ئهویش پێی وتن، بێگومان من
بۆ ئێوه داچڵهکێنهرێکی ئاشکرام (ئهگهر له فهرمانی خوا دهرچن تووشی
سزا دهبن).
أَن لاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ اللّهَ إِنِّيَ أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ أَلِيمٍ ﴿26﴾
(پێویسته) جگه له خوا (کهس و هیچی تر) نهپهرستن، چونکه من بهڕاستی دهترسم سزای ڕۆژێکی بهئێش یهخهتان پێ بگرێت.
فَقَالَ الْمَلأُ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قِوْمِهِ مَا نَرَاكَ إِلاَّ
بَشَرًا مِّثْلَنَا وَمَا نَرَاكَ اتَّبَعَكَ إِلاَّ الَّذِينَ هُمْ
أَرَاذِلُنَا بَادِيَ الرَّأْيِ وَمَا نَرَى لَكُمْ عَلَيْنَا مِن فَضْلٍ
بَلْ نَظُنُّكُمْ كَاذِبِينَ ﴿27﴾
ئهمجا بهناو پیاوماقوڵانی هۆزی
نوح ئهوانهیان بێ باوهڕ بوون وتیان: ئێمه تۆ تهنها تۆ وهک یهکێك له
خۆمان دهیبنین، وه نابینین ئهوانهی شوێنی تۆ کهوتون جگه لهوانهی
که ههژارو بێ کهسن و دوور بین نین و ژیریان کهمه، نابینین ئێوه هیچ
شتێكی زیاترتان له ئێمه ههبێت، بهڵکو ئێمه وا گومان دهبهین درۆزنن.
قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِن كُنتُ عَلَى بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّيَ
وَآتَانِي رَحْمَةً مِّنْ عِندِهِ فَعُمِّيَتْ عَلَيْكُمْ
أَنُلْزِمُكُمُوهَا وَأَنتُمْ لَهَا كَارِهُونَ ﴿28﴾
نوح وتی ئهی
خزمهکانم ئایا که بینیتان من لهسهر ڕێگهو بهرنامهیهکی ڕاست و
دروستم لهلایهن پهروهردگامهوه، وه خێرو چاکهو بهزهیی خۆی پێ
بهخشیوم لهلایهن خۆیهوه، ئهمانه له ئێوه شاراوهتهوهو نایبینن؟!
(ئیتر چیتان لێ بکهم)، ئایا بهزۆر ئیمان له دڵتانا دروست بکهین و
بتانخهینه سهر ئهم ڕێگهیه لهکاتێکدا که ئێوه لێی بێزارن و
خوازیاری نین؟!
وَيَا قَوْمِ لا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مَالًا إِنْ
أَجْرِيَ إِلاَّ عَلَى اللّهِ وَمَآ أَنَاْ بِطَارِدِ الَّذِينَ آمَنُواْ
إِنَّهُم مُّلاَقُو رَبِّهِمْ وَلَكِنِّيَ أَرَاكُمْ قَوْمًا تَجْهَلُونَ
﴿29﴾
ئهی خزمهکانم لهبری ئهم بانگهوازو ئامۆژگاریانهم داوای هیچ
ماڵ و خهرجیتان لێ ناکهم کرێ و پاداشتم تهنها لای خوایه، ومن ههرگیز
ئیمانداران لهخۆم دوور ناخهمهوهو دهریان ناکهم، ئهوانه ئهگهن به
خوای خۆیان و حیسابیان لای خوایه بهڵام بهڕاستی من ئێوه ئهبینم
هۆزێکن خۆتان گێل و نهفام دهکهن (بهوهی بهکهم، سهیری ئیماندارانی
دهوری من دهکهن لهبهر بێ کهسی و ههژارییان).
وَيَا قَوْمِ مَن يَنصُرُنِي مِنَ اللّهِ إِن طَرَدتُّهُمْ أَفَلاَ تَذَكَّرُونَ ﴿30﴾
ئهی خزمهکانم کێ دهتوانێ یارمهتیم بدات بهرامبهر خوای گهوره (له
سزای خوا بمپارێزێ) ئهگهر ئهو ئیماندارو دۆستانهی خوام دهرکردو لهخۆم
دوورم خستنهوه ئایا بیر ناکهنهوه (که شتی وا ناشێ و دروست نیه بۆ
یهکێ خوا بناسێ).
وَلاَ أَقُولُ لَكُمْ عِندِي خَزَآئِنُ اللّهِ وَلاَ
أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلاَ أَقُولُ إِنِّي مَلَكٌ وَلاَ أَقُولُ لِلَّذِينَ
تَزْدَرِي أَعْيُنُكُمْ لَن يُؤْتِيَهُمُ اللّهُ خَيْرًا اللّهُ أَعْلَمُ
بِمَا فِي أَنفُسِهِمْ إِنِّي إِذًا لَّمِنَ الظَّالِمِينَ ﴿31﴾
من
ناڵێم پێتان خهزێنهرو ڕۆزیی خوایی لای منه، وه من شتی نادیارو غهیبی
نازانم، وه من ناڵێـم من فریشتهم، وه من ههرگیز ناڵێم بهو
ئیماندارانهی لهبهر چاوی ئێوه کهم نرخن، خوای گهوره خێریان
بهسهردا ناڕژێنێت، خوا خۆی ئاگادارتره چی له دهروونیاندا ههیهو گهر
وا بکهم دهچمه ڕیزی ستهمکارانهوه.
قَالُواْ يَا نُوحُ قَدْ جَادَلْتَنَا فَأَكْثَرْتَ جِدَالَنَا فَأْتَنِا بِمَا تَعِدُنَا إِن كُنتَ مِنَ الصَّادِقِينَ ﴿32﴾
وتیان بهڕاستی ئهی نوح زۆر لهسهری چوویت و زیاد له پێویست
بهربهرهکانی و شهڕه قسهت لهگهڵا کردین دهی بۆمان بێنه ئهو
سزایهی ههڕهشهی پێ دهکهیت و ههمیشه باسی دهکهیت و ئهمان ترسێنی
پێی ئهگهر تۆ له ڕاستگۆیانی.
قَالَ إِنَّمَا يَأْتِيكُم بِهِ اللّهُ إِن شَاء وَمَا أَنتُم بِمُعْجِزِينَ ﴿33﴾
نوح لهوهڵامدا وتی ئهوه بهدهست خوایهو ئهو بۆتان پێش دێنێ ههرکات بیهوێ، وه ئێوه ناتوانن لهدهستی دهرچن.
وَلاَ يَنفَعُكُمْ نُصْحِي إِنْ أَرَدتُّ أَنْ أَنصَحَ لَكُمْ إِن كَانَ
اللّهُ يُرِيدُ أَن يُغْوِيَكُمْ هُوَ رَبُّكُمْ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
﴿34﴾
وا دیاره ئامۆژگاری و دڵسۆزیم بۆتان بێ سووده، ههمیشه
ویستوومه ئامۆژگاریتان بکهم و ڕێگهی ڕاستتان نیشان بدهم، ئهو زاته
پهروهردگارتانه گهر بیهوێت بتانفهوتێنێت (زۆر لای ئاسانه) ههر
بۆلای ئهویش دهگهڕێنهوه.
أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَعَلَيَّ إِجْرَامِي وَأَنَاْ بَرِيءٌ مِّمَّا تُجْرَمُونَ ﴿35﴾
(بێ باوهڕانی مهککه) دهڵێن: ئهم باس و بابهتانه (محمد صلی الله
علیه وسلم) خۆی دروستی دهکات و ههڵی دهبهستێت، بڵێ: گهر وابێت
تاوانهکهی لهسهر خۆمه، وه من دوورهپهرێزم له تاوانهکان.
وَأُوحِيَ إِلَى نُوحٍ أَنَّهُ لَن يُؤْمِنَ مِن قَوْمِكَ إِلاَّ مَن قَدْ آمَنَ فَلاَ تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُواْ يَفْعَلُونَ ﴿36﴾
(سهرئهنجام) وهحی و پهیامی خوا ڕهوانهکرا بۆ نوح که چاک بزانه
کهسی تر بڕوا ناهێنێ جگه لهوهی که لهمهوبهر بڕوای هێناوه،
خهفهتبار مهبه بهو کردهوه ناشرین و ناپهسهندانهی ئهنجامی
دهدهن.
وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا وَلاَ تُخَاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُواْ إِنَّهُم مُّغْرَقُونَ ﴿37﴾
کهشتییهك دروست بکه به چاودێری و فهرمانی ئێمه، کاتی تۆفانهکه
نهکهیت تکا بکهیت بۆ ئهوانهی له سنووری ڕاستی دهرچوون و تاوانبارن،
چونکه ئهوانه خنکاوو تیاچوون.
وَيَصْنَعُ الْفُلْكَ وَكُلَّمَا
مَرَّ عَلَيْهِ مَلأٌ مِّن قَوْمِهِ سَخِرُواْ مِنْهُ قَالَ إِن
تَسْخَرُواْ مِنَّا فَإِنَّا نَسْخَرُ مِنكُمْ كَمَا تَسْخَرُونَ ﴿38﴾
(نوح) دهستی کرد به دروستکردنی کهشتیهکه، ههرجارێ تاقمێ له
هۆزهکهی بڕۆشتنایه بهلایدا گاڵتهیان پێ دهکرد، (نوح) وتی: ئهگهر
ئێستا ئێوه گاڵته به ئێمه دهکهن، ئهوا ئێمهش (ڕۆژێك دێت) گاڵته
به ئێوه بکهین وهك چۆن ئێوه گاڵته به ئێمه دهکهن.
فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَن يَأْتِيهِ عَذَابٌ يُخْزِيهِ وَيَحِلُّ عَلَيْهِ عَذَابٌ مُّقِيمٌ ﴿39﴾
له داهاتوودا بۆتان دهردهکهوێت کێ سزایهکی پێ دهگات که سهرشۆڕی
بکات، پاشان له قیامهتدا دووچاری سزایهکی بهردهوام و ههمیشه دهبێت.
حَتَّى إِذَا جَاء أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا
مِن كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلاَّ مَن سَبَقَ عَلَيْهِ
الْقَوْلُ وَمَنْ آمَنَ وَمَا آمَنَ مَعَهُ إِلاَّ قَلِيلٌ ﴿40﴾
(ئهم
کێشهیه بهردهوام بوو) ههتا بڕیار هات و فهرمان دهرچوو (به
لهناوبردنی بێ باوهڕهکان) وه له تهنوره پڕ له ئاگرهکهوه ئاو
فوارهی کرد (که ئهوه نیشانهی تۆڵه خواییهکه بوو)، وتمان (ئهی
نوح) له ههموو نێرو مێیهك دوان ههڵگره له کهشتیهکهداو ماڵ و
خێزانت جگه لهوانهی که بڕیاره تووشی تۆڵه ببن به هۆی بێ
باوهڕیانهوه، (شایانی باسه) کهس بڕوای به نوح نهکرد و لهگهڵیان
نهبوو جگه له کهسانێکی کهم نهبێت.
وَقَالَ ارْكَبُواْ فِيهَا بِسْمِ اللّهِ مَجْرَاهَا وَمُرْسَاهَا إِنَّ رَبِّي لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ ﴿41﴾
نوح وتی: سوار بن و بڕۆنه ناو کهشتیهکهوه، بهناوی خواوهیه ڕۆشتنی و
وهستانی، بێگومان پهروهردگارم زۆر لێخۆشبووهو زۆر به بهزهییه
(بهرانبهر ئێمهی ئیماندار).
وَهِيَ تَجْرِي بِهِمْ فِي مَوْجٍ
كَالْجِبَالِ وَنَادَى نُوحٌ ابْنَهُ وَكَانَ فِي مَعْزِلٍ يَا بُنَيَّ
ارْكَب مَّعَنَا وَلاَ تَكُن مَّعَ الْكَافِرِينَ ﴿42﴾
ئینجا
کهشتیهکه دهیبردن بهناو شهپۆلی وهك چیادا، نوح بانگی کرده
کوڕهکهی (ئهوهیان که بێ باوهڕ بوو) له شوێنێکدا گیری خواردبوو پێی
وت: ڕۆڵه گیان، لهگهڵ ئێمهدا سواربهو لهگهڵ بێ باوهڕندا مهبه.
قَالَ سَآوِي إِلَى جَبَلٍ يَعْصِمُنِي مِنَ الْمَاء قَالَ لاَ عَاصِمَ
الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللّهِ إِلاَّ مَن رَّحِمَ وَحَالَ بَيْنَهُمَا
الْمَوْجُ فَكَانَ مِنَ الْمُغْرَقِينَ ﴿43﴾
کوڕهکه وتی: پهنا
ئهبهمه لای ئهو چیایه دهمپارێزێ لهم تۆفان و ئاوه، (نوح) وتی:
ئهمڕۆ پهنا نیه بهرامبهر فهرمانی خوا مهگهر یهکێ خوا خۆی ڕهحمی
پێ بکات (دوای ئهم وت و وێژه) شهپۆلی ئاو دای به نێوانیانداو چووه
ڕیزی خنکاوانهوه.
وَقِيلَ يَا أَرْضُ ابْلَعِي مَاءكِ وَيَا سَمَاء
أَقْلِعِي وَغِيضَ الْمَاء وَقُضِيَ الأَمْرُ وَاسْتَوَتْ عَلَى
الْجُودِيِّ وَقِيلَ بُعْدًا لِّلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ﴿44﴾
ئهنجا
وترا به زهوی ئهو ئاوهی لهسهرته ههڵی لووشه، ئهی ئاسمان تۆش
بابهس بێ و باران مهبارێنه، ئیتر ئاوهکه ڕۆچوو، فهرمان بهڕێکی و
تهواوی ئهنجام درا، کهشتیهکهش لهسهر کێوی جودی (که له کوردستانی
تورکیایه) وهستاو لهنگهری گرت، وه وێژرا: دهک دووری خواو تیاچوون بۆ
بهرهی تاوانباران و ستهمکاران.
وَنَادَى نُوحٌ رَّبَّهُ فَقَالَ رَبِّ إِنَّ ابُنِي مِنْ أَهْلِي وَإِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَأَنتَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ ﴿45﴾
نوح هاواری لێ بهرزبوویهوه بۆلای خواو وتی: ئهی پهروهردگارم
کوڕهکهم له خێزانی من بوو، بێگومان پهیمانی تۆش ڕاستهو (کاتی خۆی
فهرمووت خێزانی تۆ ڕزگارن له تیاچوون)، تۆ زاناترین و دادپهروهرترینی
فهرمان ڕهوایانی.
قَالَ يَا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ
إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ فَلاَ تَسْأَلْنِ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ
عِلْمٌ إِنِّي أَعِظُكَ أَن تَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ ﴿46﴾
خوای
گهورهش فهرمووی: ئهی نوح ئهو کوڕهت له خێزانی تۆ نیه، (ئهو
ڕهخنهگرتنهت) کردهوهیهکی چاک نیه، داوای شتێ مهکه که
کردهوهیهکی دهربارهی نیه، من ئامۆژگاریت دهکهم کارێک نهکهیت خۆت
بخهیته ڕیزی نهفامانهوه.
قَالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ
أَسْأَلَكَ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَإِلاَّ تَغْفِرْ لِي
وَتَرْحَمْنِي أَكُن مِّنَ الْخَاسِرِينَ ﴿47﴾
(ئینجا نوح) وتی: ئهی
پهروهردگارم پهنا دهگرم بهتۆ داوای شتێ بکهم زانیاریم پێی نهبێت،
ئهگهر لێم خۆش نهبیت و بهزهییت پیاما نهیهتهوه دهچمه ڕیزی
خهسارهتمهندانهوه.
قِيلَ يَا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلاَمٍ مِّنَّا
وَبَركَاتٍ عَلَيْكَ وَعَلَى أُمَمٍ مِّمَّن مَّعَكَ وَأُمَمٌ
سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ يَمَسُّهُم مِّنَّا عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿48﴾
(ئهوسا لهلایهن خوای گهورهوه) وترا ئهی نوح وهره خوارهوهو
دابهزه له کهشتیهکهو له چیای جودی بۆ دهشتایی، به بێوهیی و
سهلامهتی لهلایهن ئێمهوه، بهرهکهت لهسهر تۆو ئهو کۆمهڵ و
خهڵکانهی لهگهڵتان، خهڵکانێکیش دوایی دێن و لهنازو نیعمهت
بههرهوهریان دهکهین، پاشان (بههۆی لاری و بێ باوهڕیانهوه) سزای
بهسوێیان توش دهبێت له لایهن ئێمهوه.
تِلْكَ مِنْ أَنبَاء
الْغَيْبِ نُوحِيهَا إِلَيْكَ مَا كُنتَ تَعْلَمُهَا أَنتَ وَلاَ قَوْمُكَ
مِن قَبْلِ هَذَا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ ﴿49﴾
ئهم باسانه بۆمان کردی له ههواڵه نادیارهکانه، نه تۆ دهتزانی و
نه هۆزو نهتهوهکهشت پێش ئهم باسهی ئێمه، خۆگرو به ئارامبه
پاشهڕۆژ بۆ خواناسان و پارێزکارانه.
وهفاتی پێغهمبهر نوح علیه سلام
گۆڕهکهی نوح وهك ئیبن جریری طبری دهفهرمووێت له مککه یه له جێگایهك ناوی کرک نوحه..
فَسَتَذْكُرُونَ مَا أَقُولُ لَكُمْ وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَاد
(جا له ئاینده دا ڕۆژێك دێت، ئهم قسانهی منتان بێتهوه یاد،
ئێستاکهش من خۆم و کار و بارهکانم دهدهمه دهست خوا و پشت به خوا
دهبهستم، چونکه بێگومان خوا بینایه به بهندهکانی.)