ئەكەر سەرەتا كەمیك ئاوار لە رابردوو ومیزووی كورد وكوردستان بدەینەوە زور شتمان بو رون دەبیتەوە كە رەنكە تاوەكو ئیستا بەرجاومان نەكەوتبیت، لە هەمان كاتدا بتوانین ولامی برسیاركەلیك بدەینەوە كە ئاخو بوجی كورد بە دریزایی میزوو لە زیر جنك وستەمی كەلانی تر بوتەوە لە دوای  هاتنی ئیسلامەوە تاوەكو ئیستا ؟ یاخود بوجی كورد لە هەموو قوناغەكانی زیانی سیاسی وئەو كوانكاریە جیوبولیتیكیانەی بەسەر ناوجەكەدا هاتون بەتایبەتی لەسەرەتاكانی سەدەی رابردوو نەیتوانیوە سیادەیكی سەربەخو بو خوی دروست بكات ؟  لەسەرەتای بەیدابونی ئیسلام لە نیوە دوركەی عربی كوردستان كرابوە مەیدانی ململانیەكانی نیوان كیسرای  فارس و هرقلدی روم  كەلەسەر حسابی كورد وخاكی كوردستان هەریەكەیان دەیان ویست قەلەمرەوی دەسەلاتیان فراوانتر بكەن كوردستانیان كردووە شوینی یەكلایكردنەوەی شەرەكانیان بویە هەرجی كارەسات ونەهامەتی و دەردەسەری ئەو شەرە هەبوو لەسەر خاكی كوردستان و بەسەر میلەتی كورد بە جی مابوو ، بەلام كاتیك لەسالی 610 ب .ز بەداوەوە كەسیك لەنیوە دوركەی عربی ئیدیعای بیغەمبەرایەتی دەكرد وئەو كات كورد جەندین نوینەری خویان ناردووە تاوەكولەشام وفەلەستین وجەند ناوجەیەكی تر ئەم هەوالە بزانن وكە ئایا ئەم هەوالە راستە یان نا راست بویە كاتیك ئەو نوینەرانەی كورد كەرانەوە هەوالی هاتنی ئەم بیغەمبەرەیان راكەیاند ،بویە كورد زور بەروش بوو بو بیستنی ئەم هەوالە بە  هاتنی هیزی سی یەم ، جونكە كورد لە وكاتەدا لە نیوان دوو بەردە ئاشی فارس وروم هارابوو بویە زور بەروش بوو تاوەكو هیزی سیی یەم بیت ،بەلكو لە زیر دەسەلات وهەیمەنی دا ئازادی ویەكسانی بە بەدەست بهینی  ئیتر كورد لەو كاتەوە بە ئارەزوی خوی بوە ئە ئیسلام و بەلكەشمان بو ئەوە ئەوەیە كەسایەتیەكی ئەو كاتەی كوردستان كەلەسەر ئاینی زوردەشتی بووە بەناوی (بیر شالیاری زەردەشتی ) هەندیك دەلین شاعیر بووە لە كتیبكد ا بەناوی ( ماریفەتنامە ) دەلی شاعیران وبیاوانی ریش سبی و ماقولانی ئەو سەردەمە لەكەسەر ئاینی مەسیحی وجولەكە وزەردەشتی بوون بە بیستنی ئەم هەوالە دەیان شیعرو شانامەو هوناراوەیان بە خوشی هاتنی ئەم بیغەمبەرە كوتووە ،جونكە بیشتر لە كتیبەكانی ئەم سی ئاینە هەوالی هاتنی ئەم بیغەمبەرەیان زانیوە ، بویە نامانەوی لەوە بدویین كە ئایا ئاینی ئیسلام جون هاتوه بەلام دەمانەوی بزانن بوجی دواهی هاتنی ئیسلام و وەركرتنی ئەو ئازادەیەی خویان هیواخوازی بون كورد وەكو نەتەوكانی تر نەبو بە دەولەت هەر لەزیر جەورو ستەم ماوەتەوە ، ئەكەر بنامەوی لیكولینەوەیەك لە سەر ئەو برنسیب وبنماو ئایدولوزیایەی كە شورشی رزكاری خوازی كەلی كورد و ئەو بەرخودانانەی كەلی كورد لەبیناوی ئازای و سەربەخویی هەولیان بو داوە بكەین ئەوەمان بو رون دەبیتەوە هەموو فیداكاریەكانی كورد  تاوەكو  نیوەی دووەی سەدەی رابردوو  كورد لەسەر بنەمای فكرەی ئایدولوزیای ئاینی دروست بوەو هەروەها دەتوانین بلین ئاین كراوەتە سەرجاوەی بیری رزكاری خوازی نەتەوەیی ،ئەمە لە كاتیكدا بوو كە كورد لەو قوناغەدا دەیتوانی هەوالی دروستكردنی كیاینكی سیاسی وعەسكەری بو كورد بكات ، بەلام بەداخەوە ئەوەندەی خەمی ئایدولوزی ئاینی بەسەریاندا زالبووە ئەوەندە بیری نەتەوەیی بەسەریان دا زال نەبووه هەر ئەمەش وایكردووە ئەم  دەردە بی دەرمان بمینیتەوە  ،بە نمونە صلاح دین ایوبی دوو جار قودسی لەزیر دەستی داكیركەرانی ئاین دا  رزكار كردووە  بە جوریك ئیستا میزوو بیری ئایدولوزی ایوبیەكان بەیەكیك بە مەترسیە نویەكانی سەردەمەی جیهانكیری (عولمە ) لەقەلەم دەدات كە سەردەمی دوای حوكمی صلاح دینی ایوبی دەرهاویشتەی ئەو میزووە فكیری وئایدولوزیەیە كە وابەستەی بەشیك لە ولاتانی جیهان لەبەرامبەر كردووە بەرامبەر بە دوزی كورد كە ئەمروو بەجاوی خومان ئەو راستیە دەبینین ، كە هیوادارم وانەبیت ، بویە لەبیناو راستی ودروستی ئەم قسانەی ئیمەدا بیویستە شارەزایمان میزووی كورد ولە هەموو شورشە كوردیە هەبیت كە بەداخەوە زوربەمان بی ئاكاین ، بابەشیوەیەكی خیرا لیكدانەوەیەكی ورد لەسەر ئەوەی برنسیب و بنەماو ئایدولوزیایەی كە كورد شورشی لەسەر دروست كردووە بكەین ئەكەر سەیری بەشی هەرەزوری ناوی شورشو سەركردەی شورشە كوردیەكان بكەین لە كونەوە تاوەكو سی جارەكی سەدەی رابردوو باشكری فكری ئاینی بەسەریان زال بوەو  لە واقیع دا رەنكی داوەتەوە ،وەكو شورشی شیخ محمود ،شورشی شیخ سعیدی بیران ، شورشی سەید رەزای دەرسیم ،شورشی مەلا مصگفی بارزان ، شورشی سمكوی شكاك ، شورشی شیخ احمدی بارزان ، شورشی قازی محمد  ..هتد ،بەلام لە كوتایی نیوەی دووەمی سەدەی رابردوو كورد بیری لە كورانكاری هەموو ئەو برنسیب وبنەمایانە كردوە كە بیویستە تاوەكو كاری لەسەر بكات لەبیناو دەستكەتیكی سیاسی و نەتەوەیی كشتی بەلام ئەم هەولانەش  كرج وكالی زوری بیوە دیاربووە ، لەبەر  ئەوەی بیویستە هەموومان ئەو راستیە بیزانین ئەویش ئەوەیە كورد لە میزووی خەباتی خوی تاوەكو ئەمروو نەیتوانیوە فكرەی نەتەوەیی زال بكات بەسەر  فكری ئایدولوزی ئاینی ودەربازی بیت لەو قوناغە جەقبەستوەی  كە دەیان سالە كورد نەیتوانیوە هەنكاو بە ئاراستەیەكی باشتر  بینیت  كە بیویستە لەبیناو دروستكردنی كیاینكی سیاسی و جیوبولیتیكی وجوكرافی .