وەڵامێك بۆ کاک مەریوانی ووریا قانع لە ژێر ناونیشانی ..
- مەریوان وەریابە بە ئیسلام قانع بە بەشت لە جەهل و نەزان-
ماکوان کەریم..
ئەگەر ئەندازیارێك پیشەی پزیشکێك بەکار بێنیت خۆی بە تۆپزی بکاتە پزیشك.. ئەوە بەهەموو پێوەرێك کارەسات روو ئەدات ، چجایی ئەوەی فەڕاشێکی ئەندازیارێك لە کۆمپانیایەکدا خۆی بکاتە پزیشك، ئەوا بە هەموو پێوەرێکی پێش ئەوەی کارەسات بێت، ئەوپەڕی بێڕەوشتیشە..
کاك مەریوانی ووریا قانع دەشێت لەبواری خۆیدا و لە سەر مەسەلەی عەلمانی وفیکری عەلمانی شارەزابێت تاڕادەیەکی باش ، بەڵام ئەمە مانای ئەوەنیە هەر کەس لەبوارێکدا شارەزا بوو ئیتر دەم بکوتێتە بوارێك کە لە بنەڕەتدا نەك نایزانێ بەڵکو فڕی پێوەی نییە، پاشان چەواشەکاریش بڵاو بکاتەوە..
ئەوەی کە گرنگە لە ووتەکانی مەریوانی ووریا قانع دادەنێم دوای شەن و کەوی دەکەین ، قسە لاوەکیەکانی کە جەوهەری باسەکه‌ی ئەو و منیش نیە وازی لێدێنین..
-کاك مەریوان دەڵێت: بەڵام ھاوکات نیشانمان ئەدات ئەمجۆرە عەقڵیەتە دینییە و ئەم شێوازە لە تێگەیشتن بۆ ئیسلام، چ ھەڕەشەیەکی گەورەیە لەسەر ھەموو ئەو مافانەی مرۆڤ لە دوو سەدەی ڕابردوودا بەدەستیھێناوە. دوای ئەو ھەموو دەنگە دەنگ و ھاتوھاوارە دینییە کە دروستبوو ھێشتا کەسێک نەھات پێمانبڵێت ”سەوابیتەکان“ کامانەن، پێمانبڵێت ئەمە ”سەوابیت“ەکانە و ئەوانەی تر شتە لاوەکییەکانن. کەس نەیگوت کامەیە ئەو ”سەوابیتانە“ی ئیسلام کە نابێت ھیچ یاسایەکی دەستووریی پشتگوێیان بخات؟ "؟!
وەڵامی ماکوان کەریم : د. مەریوان ووریا قانع کام ئەقڵێتی ئیسلامی یان کام ئیسلام خەڵکەکی بە دڕەندە دەزانیت؟ تۆ؟؟ .. وەرە پێوەری بکەم لەگەڵ کام ووڵاتو خەڵکی بە دیموکراتخوازو پێشکەتو مافی مرۆڤی دەزانیت ..!، ئەگەر نەت دۆڕاند ئەوە من لە ژیانمدا هیچ نەزانیوە ، هەروا بۆ خۆشی هەندێکت بیر دەخەمەوە لە ماوەی ئەو دووسەدەیەی کە مرۆڤایەتی بەدەستی هێناوە جێگای شانازی تۆییە .. بریتیی بووە لە کوشتنی ٨٠ ملیۆن هێندە سور لە ئەمریکادا لەسەر جومگەو لاشەی خەڵکی شارستانیەتیان دامەزارند ، دوای ئەوە کە تەوا بوون چوون بۆ ئەفەریقاو لەوێ خەڵکیان شەحن دەکردو دەینکردنە کۆیلە تا بووە دەستکەوتی دووسەدەی کە تۆ باسی دەکەیت خزمەتی چاوشین و سەر سور بکەن ، تا کار گەیشتە ناپاڵمی هێرۆشیماو ناکازاکی، پاشان کۆریا و ڤێتنام و ملیۆنیك خەڵکی بۆتان ،دوای بگەرێوە بۆ بۆ ناوەڕاستی دنیا شەری شورەوی کۆمەنیستی نێوان ستالینو هیتلەری نازی جەنگی یەکەمو دووەم کە ١١ ملیۆن بە ٦٠ ملیۆن زیاتر خەڵك کوژرا لە هەردوو جەنگەکەدا کوژران، ئەمە دەستکەوتەکەتانە .. ئەوەندە کە باس لە چەکە کیمیایانە دەکرێت کە لە هۆڵەنداو ئەڵمانیا فرۆشرانە بەعسو کران بەسەر خەڵکی موسڵمانی کورد لە هەڵەبجە ئەوە ئیمتیازو دەستکەوتی سەدەکانی عەلمانییە ، بێجگە ئیتسعماری ئیستبدای و دامەزراندنی بەچکە دیکتاتۆرە عەلمانیەکانی رۆژ هەڵاتی ناوەڕاست.. لە ئەتاتورکەوە .. تا سیسی لە میسر ..شاهیدی دەستکەوتی ئەو دوو سەدەیەن، لەماوەی ئەو دەسەدەیشدا لە کوشتنی موسلمان و پرکردنی زیندانەکان لێی .. دەستکەوتی عەلمانیەکانو رۆژئاوا بووە ، لە فەلەستینو میسر و ئەفغان و تەنانەت کورد و تاتەرستانو چیچان و تورکستان..بۆرماو ..هتد ، ئەمە بەرهەمی قیزەونی دوو سەدەبوو ، وەك چرکەیەك بیرت دەخەمەوە دەنا بە دەساڵی تر باس لەسەر ئەو قیزەونی دوو سەدەیە کۆتایی نایەت ئەوەندە بۆگەنە، جوانی روخساری ئەم دوو سەدەیەی تۆ باسی دەکەیت سەرمایەداری چاوچنۆكە کە بۆ جوانکردنی روخساری ژیارەکان هەموو خەڵکی رەتاندو هەمووی توشی فەسادو بەد ئەخلاقی کرد و لە دوایدا زیاتر ئەوە روون دەکەمەوە... بێجگە ئەو چەکانەی کە بەکار هاتووە لە سەرر زەویدا بەرهەمی دەستی عەلمانیەتی قیزەونە ، کە وەك کارشوناسی جیۆلۆجیەکان دەڵێن: ئەگەر تەمەنی زەوی ١٥٠ ملیار ساڵ بێت کاریگەری چەکەکانی عەلمانی دەمێنیتو خەڵکی بە نەخۆشیو نوقصانی لەدایك دەبیت.. ئەمە مەشتێکە لە خەروارێك..
پاشان دەڵێت : کەسێك نەهات پێمان بڵێت سەوابیتەکان چین و..؟ ئەوە من پێت دەڵێم لەم نوسینەدا ، بەڵام تۆ خۆت چاو گوێت خنراوە پێش ئەم نوسینەی من نەك بەسەدان هەزار، بەڵکو بە ملیۆن کتێب نوسراوە لەسەر سەوابتەکانی ئیسلام و گۆڕاوەکانی ناو ئیسلام ، بەڵام کەچاو لە ئاستی حەقدا کوێر بێت، خەتای من نیە ..یان کە شەمشەمە کوێرە خۆی چاوی بە رۆژدا هەڵنایە دووبارە خەتای هیچ کەس نیە ، خۆی کوێرە.
ئەوەی لە ئیسلامدا سەوابتە و گۆڕاوە خوای پەروەردگاربە دوو پێوەری زانستی جیایکردۆتەوە لە قورئانداو کردویەتیە بنەمایەکی سەرەکی بۆ نەگۆڕو گۆڕاوەکان ..
ئەویش لە سورەتی ئالی عیمرادا بە راشکاوانە باسی کردوە لە ئایەتی ٧دا دەفەرموێت: (هُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُوْلُواْ الألْبَابِ ﴿7﴾ ال عمران
هه‌ر ئه‌و زاته‌ قورئانی بۆ سه‌ر تۆ (ئه‌ی محمد صلی الله‌ علیه‌ وسلم) ڕه‌وانه‌کردووه‌، گه‌لێك ئایه‌تی تێدایه‌ که‌ دامه‌زراوو پایه‌دارو ڕوون و ئاشکران، ئه‌وانه‌ بنچینه‌و بناغه‌ی قورئانه‌که‌ن، هه‌ندێکیشی تیایه‌ که‌ واتای جۆراو جۆر هه‌ڵده‌گرێت و مانای فراوانی هه‌یه‌، جا ئه‌وانه‌ی که‌ دڵیان دانه‌مه‌زراوو نه‌خۆشه‌ و حه‌ز به‌ لادان له‌ حه‌ق و راستیی ده‌که‌ن شوێنی ئه‌و ئایه‌تانه‌ ده‌که‌ون که‌ مانای جۆراو جۆرو فراوانیان هه‌یه‌، بۆ ئه‌وه‌ی فیتنه‌و ئاشوب و ناکۆکی و دووبه‌ره‌کی دروست بکه‌ن، یا بۆ ئه‌وه‌ی لێکدانه‌وه‌ی هه‌ڵه‌ی بۆ هه‌ڵبه‌ستن، له‌ حاڵێکدا که‌ لێکدانه‌وه‌ی ئه‌و جۆره‌ ئایه‌تانه‌ هه‌ر خوا خۆی ده‌یزانێت، جا ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ له‌ زانستی دا ڕۆچون ده‌ڵێن: ئێمه‌ باوه‌ڕی دامه‌زراومان به‌ هه‌ر هه‌موو (ئه‌و ئایه‌تانه‌) هه‌یه‌ که‌ له‌ لایه‌ن په‌روه‌ردگارمانه‌وه‌یه‌، فه‌رمایشتی ئه‌وه‌، (له‌ ڕاستی دا) ته‌نها خاوه‌ن بیرو هۆشه‌کان یاداوه‌ری و (سوودی) لێ وه‌رده‌گرن.) (تەفسیری ئاسان )
تۆ کە خۆت نایزانی خەتای ئێمەی موسڵمان نیە، پێش ئەوەی بڵێ کەس نیە وەڵامان بداتی.. پێویستە بپرسی تا بزانیت خۆت هەڵنەقورتێنیتە کاری خەڵکی تر .
کاک ماریوان ووریا قانع دەڵێت: 
من گومان دەکەم ئیسلامییەکانی کوردستان لەناو خۆیاندا لەسەر کۆمەڵێک ”سەوابیت“ ڕێککەوتبن یان ڕێکبکەون، چ جای موسڵمانەکانی دەرەوەی ھێزە ئیسلامییەکان. لەمەش ئاسانتر کەس نەھات بڵێت ئایا کامیان ئیسلامی ڕاستەقینەیە: ئیسلامی داعش یان ئیسلامی یەکگرتوی ئیسلامیی؟ ئیسلامی دکتۆر عەبدولەتیف یان ئیسلامی سوفییەکانی کوردستان؟ ئیسلامی مەلا سەلەفییەکان یان ئیسلامی دایک و باوکی ئێمە؟ ئیسلامێک کە سەرۆکی ھەرێم وەک ”وەلی ئەمر“ێک دەبینێت کە تا نەمرێت کەس بۆی نەبێت باس لە لابردنی بکات، یان ئیسلامی کۆمەڵەی ئیسلامی کە پێیوایە سەرۆکی ھەرێم مافی خۆھەڵبژاردنەوەی نییە؟
وەڵامی ماکوان :یەکێك لە پرۆژەی عەلمانی و چەواشەکەرانی عەلمانی ئەوەیە .. هەمیشە ئەیانەوێت چەند ئیسلامێك بە خەڵك بناسێنن بۆ ئەوەی سەر لە خەڵکی و خۆیشیان بشێواێنن.. بڵێن نازانین چەند ئیسلام هەیە،.. مەریوانیش لەسەر ئەو وەتەری کوفری جیهانیە کار دەکات .. زۆر بە ڕاشکاوی من دەیڵێم ئیسلام هەر یەك ئیسلامە ، جا ئیتر ئیسلامی داعشە یان ئیسلامی یەکگرتوە یان د. عەبدولەتیفە و یاخود ئیسلامی سۆفیە..هتد ، بەڵام کێشە لەوەدایە ئێوە بۆ خۆتان وەك نەعامە وان لاشە زلەکەی خۆتان دیارە ،بەڵام مێشك و سەرەبچوکەکانی خۆتانو ئەوانەیشی وەك ئێوە بیر دەکەنەوە کردوتانە بە کونێکی تاریكدا ناتانەوێت قوتابخانە مەزهەبیو فیکرەکان جیابکانەوە، لە کاتێکدا خۆتان پرۆژەکانتدان کە بە حساب ئازادی ودیموکراسیە لەو نێوەندەدا دنەی دێت...، چونکە لە بەرژەوەندی خۆتان نیە باسی ناکەن یان نایزانن یان چەواشەکارن، زۆر بەسادەییو بۆ ئەوەی تۆ تێبگەینم ، مارکسیزم و ئەدەبیاتی چەپ هەموو یەك بنەمان کە سەرچاوەکەی کاپیتالیزم و هەندێکی تر لە مەنەفێستە نامعقولەکانو هەڵوەشاوەکانی مارکس و ئینگلز و کە ئەوانیش لە فەلسەفەی هیگڵەوە وەریانگرتوە نوسراوەتەوە، بەڵام واقعی کوبا و چین و رووسیا و کۆریا باکور ، ئەم ووڵاتە چەپانە هەریەکە لەگەڵ واقعی خۆیدا مامەڵە دەکات.. بۆ ئەوەی باشتریش بیخنم بە مێشکی کاک مەریوانو هاوڕێکانیدا ، دیموکراسی لە فەرەنسا جۆرە میتۆدێکە و لە دانیمارك شێوەیەکی دیکەیەو ، لە ئەمریکا جۆرێکی تر و لە هەرێمی کوردستان تایبەتمەندی خۆی هەیە!.. لە کاتێکدا دیموکراسی یەك مەبدەئە و لەگەڵ ئەوەشدا لە هەموو جێگایانەدا جیاوازە، لەسەر بنەمای ئەم دوو نمونەیە ، ئیسلام هەر یەك ئیسلامە و ئەو خەڵکەی کە لەواقیعەکەی خۆیدا پیادەی دەکات جیاوازە نەك ئیسلام جیاواز بێت بەڵکو خەڵکەکەو واقیعەکەی جیاوازە.. لە میانەی ئەو ئایەتە پیرۆزانەی کە لەباسەکەی خۆتدا ئاماژەت پێداو و هێناوتەوە وەك نمونە ، زیاتر تێتدەگەیەنم و ئەوانەشی وەك تۆ بیر دەکەنەوە هیوام وایە تێبگەن.

مەریوانی ووریا قانع دەڵێت: (ئەو خاڵەی من دەمەوێت باسیبکەم سەرەتایەکی زۆر سادەی زانستی کۆمەڵناسیی دینە باس لەوەدەکات کە دین، ھەموو دینێک، بە ئیسلامیشەوە، تەنھا یەک شێوە و یەک ناوەرۆک و یەکجۆر دەرکەوتنی لەناو مێژوودا نییە. دین ھەمیشە فرەشێوە و فرەدەرکەوت و فرەتەفسیرە. نە ”ئیسلام“ خۆی وەک دین و نە ”سەوابیت“ەکانیشی، شتێک نین ماناکانیان جێگیر و دیاریکراو و نەگۆڕ بن. ھەر گروپێکی کۆمەڵایەتیی و ھەر دونیابینییەک ڕوانینێک بۆ ئیسلام دروستدەکات جیاواز لەوەی گروپەکانی تر و ڕوانینەکانی تر دروستیدەکەن. ئیسلامی جیھادیی سەلەفیی ئیسلامێکە ھیچ نابیاتەوە سەر ئیسلامی سوفییە گەورەکان، ئیسلامی مەلای جزیریی و مەحوی و مەولەوی ئەرز و ئاسمانی فەرقە لەگەڵ ئیسلامی دڵشاد گەرمیانیی و دکتۆر عەبدول لەتیفدا. ئیسلامی محەمەد عەبدە و ئیسلامی زەرقاویی، ئیسلامی فارابیی و ئیبن عەرەبیی و ئیسلامی بنلادن و موقتەدای سەدر یەک ئیسلام نین. )
وەڵامی ماکوان : سەرەتا ئاماژەم پێدا کە مەریوان کۆپی پەیستی رۆژئاوای کردوە، ئاخر بە تێڕوانین رۆژئاوا دەڵێت دین هەر دینە ، بەڵام ئەمە ئەوپەڕی جەهالەتە ، نەك تەنها لەزانستدا بەڵکو لەفکریشدا و بەرزتر بۆ فەلەسەفە ئەم قسە قوبوڵ ناکرێت، ئاخر ئەوەندە سادەبیت وابزانی کە یەك و یەك تەنها دوو دەکات، دەست بگریت بەم چەمکە سادە تێگەیشتنەوە ئیتر بیر لەوە نەکەیتەوە ئەمە حەتمی نییە.. نەخێر هەندێك جار یەك و یەك هەرگیز دوو ناکات ، چونکە ناکرێت شوتیەك و کاڵەکێك یەکسان بن بە دوو شووتی..! پیاوی ئاقڵ دەزانێت شوتییەکە وەك خۆی دەمێنیتەوە و کاڵەکەکەش هەروەك خۆی.. چونکە گشتاندن لە فیکردا نەك قسەیەکی بێمعنایە، بەڵکو لەرووی ئەکادیمیشەوە نەزانی بەرانبەر دەردەخات، بۆ بەرپەرچدانەوەی مەریوانی ووریا قانع و قسە نامەعقولەکەی کە لەسەر بنەمای کۆمەڵناسی پێوەری ئیسلام دەکات من نە قسەی خۆم دەکەم ، نەقسەی هیچ موسڵمانێك لە رووی زەویدا باس دەکەم .. بۆ ئەوەی ئەوبیردۆزەی کە بەکاری هێناوە هەڵیبوەشێنمەوە بیدەم بەچوارچێوەی دیواردا..، وەرن بزانن فەیلەسوف و بیرمەندی گەورە جیهان .. وڵ دیورانت چی دەڵێت.. هەموو دەزانین لە کتێبی دیرۆکی شارستانیەتی گەلاندا چەند خاڵێکی تایبەتمەندی ئیسلام و پەیامەکەی کە قورئانە نوسییوە و دەڵێت:
(تێبینی)
ئەوەی کە مەبەستمە لەم خاڵانەدا هێناومە تەنها کۆمەڵناسی ئاینی بەرانبەر بە ئیسلام رەد دەکەمەوە بە قسەی ناوداران و ڕۆژئاوایەکان خۆیان..
وڵ دیورانت دەڵێت:
یەکەم : ڕەوشت لە ئیسلامدا خاڵی سورە و بەهیچ شێوەیەك ناشکێت.
دووەم : دین و دنیا وەك تەنی جاڵجالۆکە بە ناو یەكدا چوون یەکیان تەنییوە.
سێیەم : ڕاستی قورئان لەوەدایە کە ئاسمانییە لەسەرو تواناکانی مرۆڤەوەیە، بەڵام بۆ ژیانی مرۆڤ هاتووە.
چوارەم : ئاینی ئیسلام و سیاسەت هەرگیز لەیەك جیانابنەوە.
پێنجەم: قورئان هەموو ڕەهەندەکانی ژیانی مرۆڤی باسە کردوە چ کۆمەڵگا چ تاکە کەس .
شەشەم: راستی قورئان لەوەدایە کە هەرگیز کۆن نابێت، لەدوای ئەو هەموو سەدەیە ئێستاش هەر بە زیندویەتی ماوەتەوە
حەوتەم: ئیسلام ئاینێکی زۆر ئاسانە ، ڕۆشنە لەگەڵ سروشتی مرۆڤدا گونجاوە (لەگەڵ فیطرەتدایە) هەر لە منداڵیەوە هەست بە شرینی دەکەیت و خوی پێوە دەگریت.
هەشتەم: ڕێکخستنی گۆمەڵگاو دەوڵەت لەقورئاندا ئاشکراییە.
نۆیەم: وەهمو خورافیات و قسەی پروپوچ لە ئیسلامدا جێگای نابێتەوە.
دەیەم: قورئان هۆکاری یەکخستنو یەکریزی موسڵماننە.
یانزەیەم: هاندان و ئارەزومەندی و پاراستنی پاكو خاوێنی لە ئیسلامدا باسکراوە کە بنەمای ژیارە.
دوانزەیەم: هیچ توندو تیژیەك و ستەمێك لەم کتێبەدا جێگای نابێتەوە ، لەهەمانکاتدا یاساو یاسای جەنگو یاساکانی صوڵح و ئاشتی زەواجو تەڵاق و دادگەریو زۆر بە ئاشکرا باسکراوە، روونە وەك رۆژی درخشان.
سیانزەیەم : ڕەمزی پێشکەوتنی فەرهەنگی و ڕەوشتی کۆمەڵگایە و پەیڕەوکردنیەتی لە ئامۆژگاریەکانی قورئان و ئیسلامە بە گشتتی.
کۆتایی قسەکانی وڵ دیورانت
گرنگی لەوەدایە.. بزانین ئەمڕۆ لە زۆربەی زانکۆکانی کتێبی ئەم بیرمەندو لێکۆڵەرەوە ئەمریکییە وەكو سەرچاوەی سەرەکی لە پرۆژەکانی زانستە مرۆییەکان بەکاردەهێنریت، بە بێ سود وەرگرتن لە کتێبی دیرۆکی شارستانیەتی گەلان پرۆژەکە نوقصانە و لە زانکۆکەی کاک مەریوانیش سەرچاوەی سەرەکییە هەر بۆ زانیاری .. بێ دوو دڵی بە تەحەداوە پێدەڵێم کە ناتوانێت رەدی هەبێت بۆ قسەکانی( وڵ دیورانت) بڵێت یەك ووشەی وانیە ، بەلاپەرەو بەرگ لەبەردەستیدا هەیەو دەیخەینە بەردەستیشی ئەگەر ووتی نەم دییوە!..
ئەم سیانزەی کە باسم کرد لە قسەکانی وڵ دیورانت پرۆژەی مولحیدو عەلمانیەکان هەڵدەوشێنیت ولە هەمانکاتدا وەڵامی پرسیاری ئەو لاوانەو ئەو خەڵکە بەگشتی ئەداتەوە کە لە ئیسلام پرسیار دەکەن ..
باقی قسەکانی تری هیچ ئەزشێکی نیە بۆ وەڵامدانەوە لەم بەشەد، چونکە لە بەشی یەکەمدا وەڵام داوەتەوە لەم بڕگەیەدا هەمان قسەی دووبارەکردۆتەوە لە باسی ئیسلامو سەوابتەکانی ناوی کاك دڵشاد گەرمیانو هەندێك کەسیاتەی ئاینو کۆنو نوێی بردۆتەوە ، ئەویش نیشانەی پەرتوبڵاوی زانیاری مەریوان دەردەخات کە بە شڵەژاوی نوسیویەتی،زانیاریەکی لە شەرق زانیاریەکی تری لەغەربەوە هێناوە و بۆی ڕێكناخرێت نە سەرەتایی دیارە و نە ناوەند نە کۆتایش.
کۆتایی لەم بەشەدا بەوە دێنم ، کاک مەریوان و ئەمسالی وەك ئەو نایانەوێت دانبنێن بەوەی کە ئیسلام جیاوازە لە هەموو بەرنامەو ئاینەکانی دیکە، هەمیشە بەهارو هەمیشە بە نوێ بوونەوە خۆی نیشان ئەدات، ئەمەش قسەی موسڵمان نیە، بەڵکو قسەی فەیلەسوفی بەناوبانگی بەریتانی بەرگەز هیندی (گلنەرە) کەدەڵێت: .. عەلمانیەت بە پێكهتاکانیەوە کەمەبەستی دیموکراسیو مەدەنیەتە لەگەڵیدا.. لەبەرانبەر هەموو ئاینو بیروباوەڕ و مەبدەئەکاندا سەرکەوت ، ئەوەی کە ماوەتەوە خۆی لەبەردەم ئەم هێزەدا گرتوە تەنها ئاینی ئیسلامە..‌‌!
من لێرەدا لە ئەنجامی قسەی ئەم دوو فەیلەسوفەدا ئەو ئەنجامە دەخەمە ڕوو ، کە ئیسلام بە بیرکردنەوەی مرۆڤێکی سادە و ساکار کە خۆی بەسەدان کێشەی فیکرو کونی فیکری لە کییان و ژیان و تەنانەت ئەوسیستەمی کە هەڵیگرتوە هەیە ، ئێستا نەك ئاستەمە قسە لەسەر ئیسلام بکات، بەڵکو ئەو کارەساتە دروست دەکات ، کە لەبرەگەیەکی قسەکانیدا ئەوەندە داماوەنە تێکەوتوە نەزانێت جیاوازی ئاینی مەسیحیو ئیسلامو ئاینەکانی تر بکات و هەمووی بەیەك چاو تەماشا دەکات .
ئەگەر منێکی ئیسلامی پۆلێنکاری بۆ بەرنامەو ئایدۆلۆجیا ..جیاوەزکان نەکەم و هەموو بەیەك چاوتەماشا بەکەم و بەسادەی بەڵێم عەلمانی هەر عەلمانیەتە و سۆسیالیزم و دیموکراسی و ئۆلۆگراشی و مۆبکراتی و ئەرستۆقراتی و سەرمایەدار .. هتد هەمووی بە یەك چاو تەماشا بەکەم بڵێم هەمووی هەر یەکە ، دڵنیام کەسێکی عەلمانی کە خاوەنی رۆشنبیریەکی سادەشی هەبێت و قاڵ نەبووبێتەوە لەبواری فیکریدا ئەو کەسە بە جاهیلو دواکەوتو رجعی دەزانێ ، ناحەقی منیش مەگەرن کەسێك خۆی بە بیرمەند بزانێت !! نەتوانێت جیاکاری لە نێوانی ئایندا بکاتو لەوە نەهامەتی تر ئەوەیە بەزانستی کۆمەڵناسی دینی پێوەری ئاینی بکات کە ئەمە مەگەر لەفەرهەنگی مەریوانی ووریا قانعدا دەست بکەویت .

وەك پیشەی هەمیشەی عەلمانیەکان ، بە پرسیار فرێدان گومان دروست دەکەن و دەیانەوێت وا بەخەڵکی وخوێنەر بڵێن: کە ئیسلام مافەکان دەستەبەر ناکات و سنورەکانی ئیسلام بۆ دەستوری ئێستای سەرزەوی ناشێت و چونکە مافی هەمەلاینەی تێدا دەستە بەر نابێت.
لەووتارکەی مەریواندا وەك خۆی کەدەڵێت: من لینکی ووتارەکەی دادەنێم ، بەهۆکاری ئەوەی تێکستەکان زۆر نەبێت و خوێنەر ماندوونەبێت، ئەوەی گرنگە لەنوسینەکەیدا من باسی دەکەم و ئەوەیشی لاوەکیە گرنگیم پێنەداوە، بەڵام هەروەك ئەرکێکی زانستی لێرەدا بە لینك هەموو قسەکانی وەك خۆی دادەنێمەوە دیسانەوە شەنو کەوی دەکەینەوە، بە پشتیوانی خوای موتعال دەقی ووتەکانی مەریوانی ووریا قانع: (https://www.facebook.com/mariwankan…/posts/1035441273134896… )
لە کۆتایی بڕگەی ووتارەکەیدا سێ خاڵی گرنگ باس دەکات و وەك تانە ئەیفرۆشیتەوە بە موسڵمانان.. خاڵکی یەکەمی سەوابتەکانە ، دووەمی دەستور و مافەکانە ، سێیەمی کە من پیم وابێت هەموو پەیامەکەی ئەو دێرەیە کە باسی تەکفیر دەکات، ووشەی تەکفیرو زاروەکەی دەیەوێت بە هێزو تیشکی موخابەراتی قەدەغەی بکات ، لە کاتێکدا کە حوکمی شەرعییە...!
سەرەتا سەوابت(ثوابت) لە ئیسلامدا چییە:
لەدوای گەڕانو لێووردبونەوەیکی دوورۆژە کە بەرده‌واوم ١٠ کاتژمێر لە هەردوو رۆژەکدا پشکنینم کردوە لە سەرچاوە و زانیاریەکانی ناو ئەنتەرنێت واتا بە هەردوو رۆژەکە ٢٠ کاتژمێرم پێویست بوو بۆ چاوپێداخشانێکی خێرا لەسەر کۆڕایی زانایانی ئەهلی ئیسلام بە هەموو قوتابخانەو مەزهەبەکانیەوە .. سوپاس بۆ خوا توانیم شتێك ئامادە بکەم بۆ خوێنەر، پاشان بۆ مەریوانی ووریاقانعیش ئەمسالەکانی ئەگەر حەزیان کرد تێبگات..
هەموو زانایان لەسەر ئەوە کۆکن ، کە ئیسلام هەمووی سەوابتە ..!
کەدەڵێن ئیسلام وەك چەمك وتێگەیشتن لە خودی ئاینەکە واتا قورئان و سوننەت و ئیجماع.. کە ئەمە هەموو قوتابخانەو مەزهەبەکان کۆکن لەسەری قورئان واتا فەرمایشتی خوای پەروەردگار، سوننەت واتا کردارو ڕەفتارو دانپێدانان و بە باش زانینی پێغەمبەری خوا صلی اللە علیە وسلم لەسەر هەرباسێتك ئەوا سوابتە.. ئیجماعیش واتا هاوەڵان ڕەزامەندی خوایان لێبێت..
لە رووی زاراوەی شەرعییەوە..: مه‌به‌ست له‌نه‌گۆڕه‌کان پێی لێره‌دا حوکمه‌ ئیسلامیه‌کانه‌ که‌ جێگیربوون به‌ به‌ به‌ڵگه‌یه‌ که‌ بێگومانی له‌ واتایه‌ ، و گومانیشی تێدانیه‌ جێگیربوونیدا له‌ ڕوی سه‌نه‌ده‌وه‌ یان به‌ کۆده‌نگیه‌کی ڕاستی جێگیری زانایان ئه‌وه‌ی که‌ ئومه‌ت له‌سه‌ری ڕۆشتووه‌ له‌ سێ سه‌ده‌که‌ی سه‌ره‌تادا.
وه‌له‌ ژێر ڕۆشنای ئه‌مه‌دا ئه‌وه‌ نه‌گۆڕه‌کان شه‌ش بنه‌ماکه‌ی باوه‌ڕ ئه‌گرێته‌وه‌(باوه‌ڕهێنان به‌ الله و فریشته‌کانی وه‌کتێبه‌کانی وه‌ پێغه‌مبه‌ره‌کانی وه‌ ڕۆژی دوای و ،وه‌ به‌ قه‌زا و قه‌ده‌ر به‌ چاکی و خراپیه‌وه)، هەروەها بنه‌ماکانی ئیسلامیش ئه‌گرێته‌وه‌ که‌(شایه‌توومان و وه‌ پێنج نوێژه‌ فه‌رزه‌که‌ و زه‌کات و ڕۆژوو و حه‌ج که‌سێك که‌ توانای بوو بچێت) وه‌ به‌ها به‌رزه‌کان و ڕه‌وشته‌ نه‌گۆڕه‌کان ئه‌گرێته‌وه‌. 
حوکمه‌ گشتیه‌کان بۆ حوکمی خێزان له‌ ئیسلامدا. وه‌ یاسا و بنه‌ما گشتیه‌کان له‌ بواری مامه‌ڵه‌کردن و جیهاد و تێکۆشاندا،په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان، دادگا و دادگایکردن هاو شێوه‌ی ئه‌مام چەمكو زاراوانە کە بوونیان هەیە لە ئیسلامدا، وه‌ پوخته‌ی باسه‌که‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ هه‌موو حوکمێك له‌ حوکمه‌کانی ئیسلام له‌هه‌موو بواره‌کانی ژیاندا ئه‌گه‌ر جێگیربوو به‌ به‌ڵگه‌یه‌یکی گومانلێنه‌کراو له‌ ڕووی واتا و سه‌نه‌ده‌وه‌ یان کۆده‌نی ئومه‌ت کۆده‌نگیه‌که‌ی دروست و پشتیبه‌ستبێت به‌ به‌ به‌ڵگه‌ی شه‌رعی نه‌ك پشتی به‌ عورف به‌ستبێت ئه‌وا ئه‌بێت به‌ حوکمێکی نه‌گۆڕ و که‌ واجبه‌ و پێویسته‌ که‌ پێوه‌ی پابه‌ندبین، وه‌ نه‌بوونی سستی له‌ جێبه‌جێکردنیدا.ته‌نها کاتێك نه‌بێت که‌ زه‌رور بێت که‌ یه‌کێك له‌ حه‌رامکراوه‌کان حه‌ڵاڵ بکات. ئه‌ما گۆڕاوه‌کان مه‌به‌ست پێی ئه‌و حوکمانه‌یه‌ که‌ به‌ به‌ڵگه‌یه‌کی گومانلێکراو جێگیربووه‌(ئینجا گومانلێکراو بێت له‌ واتای ده‌قه‌که‌ و جێگیربوونی له‌ ڕووی سه‌نه‌ده‌وه‌،یان له‌یه‌کێكیاندا بێت)یان له‌سه‌ر ئیجتهادێك که‌ پشتی به‌ستبێت به‌پێوانه‌(القیاس)یان په‌رژه‌وه‌ندیه‌کی نێدراو(المصالح المرسلة)،یان عورف ،یان مه‌به‌سته‌کانی شه‌ریعه‌ت یان وه‌کو ئه‌وانه‌ی کە ئاماژەمان پێداوە. 
گۆڕاو نه‌ گۆڕە‌کان پێناسەن بۆ حوکمه‌کان نه‌ك پێناسە بن بۆ ده‌قه‌کان: که‌واته‌ پێناسەی گۆڕاو و نه‌گۆره‌کان بۆ ئه‌و حوکمانه‌یه‌ که‌ وه‌رگیراون له‌ به‌ڵگه‌یه‌کی ڕاسته‌وخۆی یان لێهه‌ڵێنجراوه‌،نه‌ك به‌ڵگه‌یه‌که‌ی شه‌رعی،له‌به‌ر ئه‌وه‌ی جێگیره‌ و دروست نیه‌ نه‌ گۆڕانکاری نه‌ جێگۆڕکێی پێبکرێت وه‌ نه‌ لێی لابدرێت ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر گومانلێکراویش بوو. چونکه‌ ده‌قه‌ شه‌رعیه گومانلێکراوه‌کان له‌ واتای و جێگیربوونیدا، یان یه‌کێک له‌ ده‌قه‌ جێگیره‌ نه‌مره‌کان به‌ڵام نوێکردنه‌وه‌و وه‌ گۆڕان له‌ ئیحتیمالی دووباره‌ ته‌ماشه‌کردنه‌وه‌ی تێدا له‌ ڕووی پێشخستنی یان یه‌کلایکردنه‌وه‌ی(ترجیح)له‌ حوکمێك وه‌گیراو به‌سه‌ر حوکمێکی تردا،یان ده‌رهێنانی حوکمێکی تازه‌ تێدا،یان هاوشێوه‌ی ئه‌وه‌.
ئەم باسەی کەباسمان کرد دەزانم تێگەیشتنی قورسە بۆ کاک مەریوان .. چونکە شەرعزانەکان لەم باسانە تێدەگەن و تارادەیەکیش یاساناسەکان.. بەڵام بۆ زانیاری زیاتر کۆکراوەی هەموو سەوابتەکانم هێناوە لە هەموو دیدو تێڕوانیەکان لە ئیسلامدا لە پراوێزدا بە چەند خاڵێك کورت دەکەمەوە ، بەڵام بەزمانی عەرەبی لە بەر نەبوونی کات نەمتوانی بیکەمە کوردی ..
لە ووڵاتی ئیسلامیدا دەستورێک نیە ناوی دەستوری ئیسلامی بێت، چونکە مادام خەڵکەکەی موسڵمانە بێگومان دەستورەکە مەرجعی ئیسلامە ، نەك دەستورەکە ئیسلامی بێت ، چونکە دەستور بۆ رێکخستنی حوکومەت و دەوڵەتە لە سەرو ئەو ڕێکخستنەوە کە بە دیباجەو ماددەو یاسا و بڕگە دەچەسپێنرێت، مەرجعی دەستور ئیسلامیە سەربە قورئانو سوننەتە.. وەك پێغەمبەری خوا کە دەستوری نوسییوە هەمو بڕگەومادەکانی ناو دەستور و میساقەکە پەیوەندی نێوان هاوڵاتیان بوو ، بەڵام مەرجەعەکەی خوا و پێغەمبەر بوون.
لەسەر چۆنیەتی و کوالیتێتی مافەکان لە هەرێمدا .. لەسەربنەمای ئاین و پاشان نەریتە کۆمەڵایتیە ڕەسەنەکان و ماف دەستەبەر دەبیێت ، نەك بە ئارەوزو هەواو نەفسی کەسانێك کە بیانەوێت بەئارەوزوو وویستی خۆیان ئەوان سەرسام بن بەکام شارستانیەتی .. نێربازی و هەوسبازی و ئافرەت لەئافرەت مارەکردنو ەنهێشتنی بەها ڕەسەنەکان ناوی لێبنرێت مافو بەسەر خەڵکی ووڵاتی ئێمەدا بسەپێنرێت، لە کاتێکدا خودی ئەو شارستانیەتانەش بە شازو نەخۆشی نەفسی دەیاردەی قیزەون ناوی دەبن، پاشان بە خۆ کوژی تەماشادەکرێت و بەناوی ئازادییەوە شەروف و کەرامەت و حورمەتی خەڵکی هەتك بکرێت کۆمەڵگاو خێزان و تەنانەت ئادابی ڕەوشتیو فەلسەفی کۆمەڵایەتی لەش پیس بکرێت بۆ سیستەمێکی سەرمایەداری چاوچنۆك کە هێزی تاكی ئەوێت و هەموو سیستەمە خێزانیو نەریتەجوانە عەشیریەکان و پەیوەندی نێوانی خەڵکی هەڵەبوشێنیتەوە، ئەوکات پێناسەی ئازادی هەر تاکە بە ئارەزوی خۆی بیکات..! کە ئەمە لە هیچ جێگایەكدا دەست ناکەویت.. بەئازادی و نازناوی ئازادی شەرەفو حوورەمەتی خەڵکی لەکەداربکرێت.
جەنگی زاراوەوتەکفیری مەریوانی ووریا قانع:
ڕاستی ئەم جەنگە..
.
جەنگی زاراوەکان لە ناویاندا ووشەی "تەکفیرە" کە ئێستا وای لێهاتوە موسڵمانان زۆر بە چاونەترسانە بە موسڵمانی تر دەڵێت: تەکفیری وەك خراپە بە کاری دێنێت بەرانبەر موسڵمانان، پاشان هەندێکی تر ووشەی کافر بە جنێو بە کاردنێت، خەڵکانێکی تر یاسای تەکفیریان بۆ دەرکردوە سزاکەی تا سێدارەدان دەڕوات، لە کاتێکدا ململانێی ئیسلام لەسەر بنەمای کوفرو ئیمانە، خۆ موسڵمان جەنگی چینایەتی نیە، یان سەرمایەداری یاخود سێکس و ئەو دیدو بۆچونانەی تر کە هەیە لە ئەمڕۆ و دوێنێدا کە بوونیان هەبووە هەر یەکە خاوەنی واجیهەی تایبەتی و ئەدەبیاتی خۆیەتی...
ئەم جەنگە بە ئیسلام دەفرۆشرێت- جەنگێکی نەگریسە خەڵێک وا دەزانێت هەروا ئاسان بە سادەیی و لەنەزانی موسڵمانانەوە هاتووە، بەڵام نەخێر- بە دڵنیایەوە ئەمە پلانێکی زۆر ترسناکە و دارێژراوە لە لایەن دووژمنانی ئیسلامە وە زۆر جار بۆ ئەوەی هەندێك چەواشەکاری تێدا بکەن، نازناوی هەندێك لە فیرقەو کومەڵی موسڵمان دەنێن بە جۆرە زاراوانەوە.. وەك خەوارج ، وا دەزانن خوارج خەڵکانێكن لە دەروەی ئەم ئیسلامەن، لە کاتێکدا زۆربەی سەندی فەرمودەکانی پێغەمبەری خوا (صلی اللە علیە وسلم) لە "بوخاریدا"لە خەڵکی خەوایجەوە وەرگیراوە، چونکە راستگۆ ترین خەڵک بوون، ئێستاش زۆربەی ئەو خەوارجانە لە ووڵاتێکی وەك سەڵتەنەتی "عەمان" بوونیان هەیە و پیان دەترێت "ئیبازیەکان" .. بەهەر حاڵ ئەو پەیامەی دەمەوێت بیگەیەنم ئەوەیە کە ئەم زاراوەیە لە خودی ئیسلامەکەوە وەرگیراوە بۆ چەواشەکارو بە هەڵە بەکارهێنانەوەی بەرانبەر بە موسڵمانان خۆیان، بۆیە ئەم باسەم ناوناوە بە جەنگی زاراوە.
لەڕاستیشدا، هەر ئایدۆلۆژیاو بیرو هزرێك کە هەیە جەنگی زاراوەی خۆی دەکات دەیەوێت بیسەپێنێت بە سەر بەرانبەرەکەیدا، بۆ ئەوان ئاسایە ئەم بیرو دیدەی خۆیان بە خەڵکی بناسێنن و ئەدەبیاتی خۆیان بەسەر خەڵکیدا بسەپێنن، بەڵام بۆ ئیسلام بڤەیە هەر نابێت نەك باسی بکات، بەڵکو دەیانەوێت بە یاسای وەزعی خۆیان بییانخەنە چوارچێوەی یاسای تیرۆر.. کە سەرچاوەی ئەم یاسایە لە ڕۆما سەریهەڵداوە پێناسەی یەکەمی لە لاتینەوە وەرگیراوە کە یۆناننیەکان پەرەیان پێداوە.
لەڕاستیشدا کوفر پێچەوانەی ئیمانە.. کوفر واتا بێباوەڕی پێچەوانەکەی باوەڕە کە ئیمانە..
کەواتە ئەوەی خاوەنی ئەم ووشەیەیە ئیسلام خۆیەتی وەك دەیان و سەدان زاراوەی تر کە ئیسلام بە وەحی بەرهەمی هێناوە.. هەندێك لەو نمونانە.. کفر، زکاة، جهاد، شهید، دارالاسلام، شریعە،الصلاة، انفاق، جزیە، الایمان، منافق.. وەهەروەها.
کوفر بەرهەڵستکاری شتێکە کە بڕوات پێی نیە، یاخود پەردەیە لە نێوانی تۆ ئەو شتەدا، بۆ نمونە من کە موسڵمانانم بڕوام بە سێگانە نیە (الثالوث) واتا فەرە خوایی، بەرانبەرەکەم وەك یەهودی و مەسیحی بڕوایان وایە کە سێگانە شتێکی دروستە.. وەك نمونەی مەسیحیەکەکان کە دەڵێن : عیسا کوڕی خوایە، یەهودیەکانیش دەڵێن عوزێر کوڕی خوایە، منیش دەڵێم خوای گەورە تاك و تەنهایە.. هەریەك لە ئێمە کافرە بە بیروباوەڕەکەی بەرانبەر هەریەکەشمان حەقی خۆمانە، من کە بڕوام بە شتێك نەبوو، ئاسایە بەرانبەرەکەم پێم بڵێت کافری- پێچەوانەکەشی بەڕاست دەزانم- کەواتە لە ئایندا هەریەکەمان بڕوایی لە گۆشە نیگای ئاین و وەحیەوە تەماشا دەکرێت، مانای وانیە ئەوەی کافر بوو ئیتر شاخ و گوێی هەیە لە "بەنی بەشەر" نیە، نەخێر- بەڵکو بڕوا نەبوونە بە دیدو ئەدەبیاتی بەرانبەرەکەی، کە لەم سەردەمەدا ناسراوە بە ئازادی تاك.
ئەم ئەدەبیاتە تەنها لە ناو ئاینەدا نیە.. بەڵکو - سەریکێشاوە بۆ ناو مەزهەب و قوتابخانە فەلسەفیەکان و ئایدۆلۆژیە باوەکانی سەردەمیش، ئەوەی کە بڕوای بە فاشی و نازییەت هەیە بێباوەڕە واتا کافرە بە دیموکراتی، ئەوەی ئیمانی بە شوعی هەیە بێباوەڕو کافرە بە لیبراڵی سەرمایەداری -هەردووکیان بە پیچەوانەوە ئەوانیش بە کافرو بێباوەر بە فەلسەفەکەی تر دەزانن- کەواتە ئەوەی پەیامی من لەم باسە دا کافر کردنی خەڵکی نە جنێوە نەمانای کوشتنیەتی، بەڵکو زاراوەیە کە ئیسلام بە کاری دێنێتەوە بۆ بەرانبەرەکەی بڕوای بە بچوكترین ئەدەبیات و ناسنامەی ئاینەکە نیە، هەموو کافرێکیش لە ئیسلامدا ناچێتە دەرەوە، دەشێت موسڵمان ببێت بەڵام ووشەی کوفری پێوە بلکێنرێت، وەك ئەوەی کە لە ناو ئوممەتەکەدا دەرناچێت، بەڵکو - کافرە بە ڕفتاری یان بە گوفتاری، ئەوەی کە نوێژ ناکات بە کافر هەژمارد دەکرێت لای ئیمامی ئەحمەدو هەندێك لە زانایانی تر، بەڵام لە ئیسلام ناچێتە دەروە ئەگەر وەك تەمەڵی نەیکات، هەرچەندە باسی من باسێکی فقهی یان ئەقائیدی بەحت نیە، نا- بەڵکو شیکاریەکی فیکریە لە مەڕ ئەم باس و خواستانەی کە رۆژانە رووبەرومان دەبێتەوە..
خوای گەورەش بە ڕاشکاوانە ئەوەمان فێردەکات دیندادری بە زۆر نابێت یان وەرگرتنی ئاین بە زۆر نابێت، مانای وایش نیە ئەوەی کە بێباوەڕ بوو لەم سەردەمەدا بە موڕتەد حسابی بۆ بکرێت، چونکە ئەوەنە هیچیان دینیان وەك زانست وەرنەگرتوە، تا ئیقامە حوجەیان لەسەر بکرێت.
لاَ إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىَ لاَ انفِصَامَ لَهَا وَاللّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿256﴾
دینداری به‌ زۆر نابێ بکرێت و دین به‌زۆر نادرێت به‌ سه‌ر که‌سدا، چونکه‌ ڕێبازی چاك و دروست و ئاشکرا بوه‌و (جیا بۆته‌وه‌ له‌ توله‌ ڕێگای) گومڕایی و سه‌رکه‌شی، جا ئه‌وه‌ی باوه‌ڕی نه‌بێت به‌ (طاغوت) که‌ بریتیه‌ له‌ هه‌موو ڕێگه‌و ڕیبازو هێزو به‌رنامه‌و بت و لادانێك، وه‌ باوه‌ڕی دامه‌زراو بێنێت به‌ خوا، بێگومان ئه‌وه‌ ده‌ستی گرتووه‌ به‌ به‌هێزترین هۆکاری ڕزگارییه‌وه‌، شوێن دامه‌زراوترین بیروباوه‌ڕ که‌وتووه‌، که‌ هه‌ڵناوه‌شیت و هه‌ڵناته‌کێت، وه‌ هه‌میشه‌ پته‌وو دامه‌زراوه‌، خوای گه‌وره‌ش بیسه‌رو زانایه‌، (به‌ هه‌موو کردارو گوفتارو نیه‌ت و نهێنی به‌نده‌کانی).
پەراوێز:
.....................................
والخلاصة أن من ثوابت الإسلام وأصوله الأصيلة:
(1) الاعتقاد بكمال القرآن وحفظه، وأنه لا يوجد قرآن غيره بأيدي أحد من الناس، ووجوب التحاكم إلى هذا القرآن في الصغير والكبير وتحكيمه في حياة الأمة ووضعه حيث وضعه الله سبحانه من الحكم به في جميع شئوننا.
(2) وكذلك حجية السنة وأنها بمنزلة القرآن اعتقاداً وعملاً {من يطع الرسول فقد أطاع الله} (النساء:80)
(3) والإيمان بعدالة أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم وأمانتهم في نقل القرآن والسنة، وأنهم النموذج الذي يجب أن يحتذى في الدين والجهاد والصبر، وكذلك في فهم الدين اعتقاداً، وعملاً..
(4) والاعتقاد بفضل آل بيت النبي صلى الله عليه وسلم وإنزالهم منزلتهم، وأنهم كانوا مع القرآن لم يفارقوه ..
(5) ووجوب الموالاة بين أهل الإسلام جميعاً ووجوب المعاداة والبراءة من الكفار جميعاً ولو كانوا من الآباء والأخوان..
(6) واعتقاد فضل هذه الأمة الإسلامية على جميع أمم الهداية، وأنهم حملة رسالة الله الخاتمة إلى أهل الأرض جميعاً.
ووجوب قيامهم بما كلفهم الله به {كنتم خير أمة أخرجت للناس تأمرون بالمعروف وتنهون عن المنكر وتؤمنون بالله} (آل عمران:110)
(7) وعالمية رسالة الإسلام، وأنه الدين الذي يجب أن يكون دين الناس جميعاً وأن البشر جميعاً يجب إن يخضعوا له كما قال تعالى:{وقاتلوهم حتى لا تكون فتنة ويكون الدين كله لله} (الأنفال:39). وقوله تعالى: {قل يا أيها الناس إني رسول الله إليكم جميعاً} (الأعراف:158)
(8) وأن غاية الرسالة المحمدية هي تعبيد الناس لله سبحانه وتعالى كما قال تعالى: {يا أيها الناس اعبدوا ربكم الذي خلقكم والذين من قبلكم لعلكم تتقون} ( البقرة : 21 )..
وأن هذه هي مهمة الرسل جميعاً قبل رسولنا صلى الله عليه وسلم: {ولقد بعثنا في كل أمة رسولاً أن اعبدوا الله واجتنبوا الطاغوت} (النحل:36)
(9) وأن الإسلام جاء ليهذب النفوس، ويزكيها بالإيمان والعمل الصالح والخلق الكريم: [إنما بعثت لأتمم صالح الأخلاق] (الأدب المفرد للبخاري)، وأن على دعاة الإسلام أن يعملوا لبناء هذا الإنسان الصالح، والمسلم الكريم، والنمـوذج الذي يحتذى به كما جاءت أوصافه في الكتاب والسنة.
(10) وكذلك وجوب الاعتقاد بشرف اللغة العربية لنزول القرآن بها وأنهالسان الرسول الخاتم صلى الله عليه وسلم، وجعل هذه العربية هي اللغة الأولى لكل مسلم في الأرض لأنه لا تتم عبادته في صلاته إلا بها.. ولا يفهم الإسلام فهماً كاملاً إلا بجمعها، ومعرفتها بعلومها البالغة اثنى عشر علماً، أهمها ورأسها (علم النحو)..
(11) وكذلك اعتقاد أنه لا عصمة لأحد من خطأ بعد رسول الله صلى الله عليه وسلم، وأن الاجتهاد حق بل واجب على كل من استكمل آلته من علماء الإسـلام لأنه لا بصيرة، ولا عمل بالكتاب والسنة والدين إلا باجتهاد أهل العلم الذين ينزلون آيات القرآن منازلها، وسنة رسول الله صلى الله عليه وسلم مواقعها، هذا مع وجوب حفظ تراث أهل العلم وجهودهم في تبويبه وتأصيله، وفقهه وتعليمه، وألا تكون مذاهب العلماء بمثابة شرائع مستقلة لأهل الإســلام حتى لا تفرقوا في الدين.