کاتێک ده‌ڵێم پێگه‌ى کورد له‌به‌غداد به‌ره‌و لاوازبوون ده‌روات هه‌ڵبه‌ت کۆمه‌ڵێک هۆی تایبه‌تی خۆی هه‌یه‌ وله‌دوای روخاندنی رژێمی به‌عس وصدام حسین و یه‌که‌م په‌رله‌مانی ئینتیقالی عیراق له‌ 20% بۆکورد دانرا واتا له‌ 100ئه‌ندامی په‌رله‌مان 20 ئه‌ندامی کوردبوو وه‌هیچ یاسایه‌ک به‌بێ کورد له‌ په‌ر له‌ مان تێنه‌ده‌په‌ری وئاخاوتن له‌ناو په‌رله‌ماندابه‌هه‌ردوو زمانی کوردی وعه‌ره‌بی بوو له‌2005 دا به‌فه‌رمی له‌ناو په‌ر له‌ماندا له‌سه‌ربریاری په‌رله‌مان قسه‌ی په‌رله‌مان تاره‌ کورده‌ کان وه‌رده‌گێردرایه‌ سه‌ر زمانی عه‌ره‌بی
2-له‌ ده‌وره‌ی دووهه‌می په‌رله‌ماندا له‌ کۆی 275ئه‌ندام په‌رله‌مانی عێراق کورد77ئه‌ندامی په‌رله‌مانی هه‌بوو به‌هه‌مان شێوه‌ به‌بی کورد هیچ یاسایه‌ک تێنه‌ده‌په‌ری , به‌ڵام دوای ئه‌وه‌ هه‌ندێک کیشه‌ی ناوخۆی کوردستان درووست بوو , وه‌ که‌م ته‌رخه‌می کورد له‌ به‌غداد و لاوازی کورد له‌ به‌غداد و گۆرینی یاسای هه‌لبژاردنه‌کانی عێراق له‌یه‌ک بازنه‌ییه‌وه‌ بۆ 18بازنه‌یه‌یی به‌مانه‌ ته‌نها کورد زه‌ره‌رمه‌ندی یه‌که‌م بوو .
له‌2010دا رێژه‌ى کورسی کورد له‌ 77ئه‌ندامی په‌رله‌مانه‌وه‌ بوو به‌ 57 ئه‌ندام په‌رله‌ مان وله‌کاتێکدا په‌رله‌مانی عیراق له‌275 ئه‌ندامه‌وه‌ بوو به‌ 325ئه‌ندام په‌رله‌ مان, له‌به‌رامبه‌ردا کورد له‌77ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌وه‌ بو به‌ 57ئه‌ندام په‌رله‌مان ,که‌ کاریگه‌ریه‌کی ئه‌وتۆی له‌سه‌ر هیچ بریار ده‌رکردنێکی سیاسی و ته‌شریعی نه‌ته‌وه‌ی بۆکورد نه‌ما یا راگرتنی هیچ یاسایه‌کی له‌په‌رله‌مانی عیراقی نابێت وه‌ک چۆن له‌م ده‌وره‌ی په‌رله‌ ماندا له‌سه‌ر میزانیه‌ وزۆرمه‌سه‌له‌ی که‌ش چه‌ندین جار به‌تایبه‌تی له‌ سه‌ر میزانیه‌ کورد له‌ دانیشتنه‌کانی په‌رله‌ مان هاته‌ده‌ره‌وه‌ به‌ڵام بریاره‌کانی په‌رله‌مان به‌زۆرینه‌ى ده‌نگ رێره‌وی قانونی خۆی وه‌رگرت بوو بوونی ئه‌ندامانی کورد چۆن له‌هۆڵی په‌رله‌مان بوون هیچ کاریگه‌ریه‌کیان نه‌بوو کاتێکیش له‌ هۆڵی په‌رله‌مان هاتنه‌ده‌ره‌وه‌ به‌هه‌مان شێوه‌ هچ کاریگه‌ریه‌کیان نه‌بوو میزانیه‌ی کوردستانیان هه‌روه‌ک خۆی دانایه‌وه‌ به‌ زیادیشه‌وه‌ مالیکی و هه‌ندێک له‌ به‌رپرسانی تری عیراق ووتیان له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌ندامانی په‌رله‌مانی کورد له‌ په‌رله‌مانی عێراق چونه‌ته‌ده‌ره‌وه‌ نابێت میلله‌تی کورد له‌ هه‌ڵه‌ی ئه‌و ئه‌ندام په‌رله‌مانانه‌وه‌ سه‌یربکرێت چونکه‌ کورد میلله‌تێکی ماف خوراوه‌ وئه‌بیت ئه‌مساڵ مافی خۆیان به‌ زیاده‌وه‌ پی بدرێت وه‌ک خێربه‌ کورد بکه‌ن له‌ کاتیک دا یاسای گرنگیان تێئه‌په‌راند زیاتر له‌7 پرۆژه‌یان کردبه‌قانون ئه‌ندام په‌رله‌ مانه‌کانی کورد له‌ په‌نجه‌ره‌کانه‌وه‌ سه‌یری هۆڵی په‌رله‌مانیان ئه‌کرد بێ ئه‌وه‌ی هچ کاریگه‌ریه‌کیان هه‌بێت دواتر به‌لاوازی چونه‌وه‌ بۆ په‌رله‌مان پێش هه‌موو شتێک که‌ به‌ شه‌رمه‌وه‌ گه‌رانه‌وه‌ بۆ په‌رله‌مان داوای ئمتیازاته‌کانی ئه‌وماوه‌یه‌ى خۆ یان له‌ په‌ر له‌ مانی عیراق ئه‌کرد که‌له‌وماوه‌یه‌دا په‌رله‌مانیان به‌جێ هێشتبوو جارێکی تر وماوه‌ی 5تا 6 مانگه‌ باسی یاسای هه‌ڵبژاردنه‌کانی عێراق ئه‌کرێت وله‌ په‌رله‌ مانی عێراق کیشه‌له‌نێوان لایه‌نه‌کاندا هه‌یه‌ له‌سه‌ر شیوه‌ی یاساکه‌ له‌ نیوان کوردو عه‌ره‌ب داو له‌ نیوان کورد خۆی دا 2 بۆچونی جیاوازهه‌یه‌ و ده‌ره‌نجام ده‌بێته‌ لاوازی کورد له‌ په‌ر له‌ مانی عیراق.
له‌5-11-2013یاساکه‌یان به‌زۆرینه‌ی ده‌نگ تێپه‌راند تا ئێره‌ لای من ئاسایی بوو, به‌ڵام ئه‌وه‌ی لای من ناشازبوو کوردیش ده‌ستی بۆ یاسایه‌ک هه‌ڵبڕی که‌ بزمار له‌ تابوتی خۆی ئه‌دات کورد له‌ میژوی رابردویدا قه‌ت به‌قه‌ده‌ر ئێستا به‌هیز نه‌بوه‌ وئه‌گه‌ر ئیستا نه‌ توانێ داواره‌واکانی خۆی وه‌ر بگرێت چ گرنتیه‌ک هه‌یه‌ له‌ داهاتودا کورد ئه‌و هێزه‌ی هه‌بیت بۆداواکانی خۆی داوا بکات ئه‌وه‌ش لام سه‌یربوو هه‌ندێک له‌ ئه‌ندمانی په‌رله‌مان باسی ئه‌وه‌یان ئه‌کرد 3کورس بۆ کورد زیادی کردوه‌ له‌کاتێکدا 50کورسی بۆ عه‌ره‌ب زیادی کردوه‌ کورد وئه‌ندام په‌رله‌مانه‌کانی هه‌ر زوو ورته‌یان لێوه‌نه‌هات ئه‌و قانونه‌ی 5-11-2013 قبوڵکردنی له‌ لایه‌ن کورده‌وه‌ گه‌وره‌ترین هه‌ڵه‌بوو کوردیش زه‌ره‌رمه‌ه‌ندی گه‌وره‌ی ئه‌ و بریاره‌ی 5-11-2013 په‌رله‌مانی عیراق ئه‌بیت له‌دوای ئه‌مه‌ کورد نه‌قورسای ونه‌کاریگه‌ری ئه‌بێت له‌ په‌رله‌مانی عێراق دا, بۆ کورد جگه‌له‌ ریکه‌وتن واته‌ به‌ئیتیفاق نه‌بیت کورد ناتوانیت هچ بریارێک له‌ به‌رژه‌وه‌ندی کورد بدات کورد ئه‌بیت به‌شداری هه‌لبژاردنیک بکات له‌ عیراقدا که‌ عیراق یه‌ک بازنه‌ی هه‌لبژاردن بیت بۆ ئه‌وه‌ی ده‌نگی کورد نه‌ فه‌وتیت له‌2010کورد نزیکه‌ی 2ملیون و600 هه‌زارده‌نگی هه‌بوو که‌ده‌کاته‌ 57 کورسی به‌ڵام لیستی هاوپه‌یمانی نیشتمانی ده‌نگی که‌متربوو له‌کورد به‌ڵام 71کورسی هه‌بوو جیاوازیه‌کی زۆر له‌ نیوان ده‌نگی کورد وده‌وڵه‌تی قانون دا نه‌بوو به‌ڵام 89 کورسی هێنا ,ئه‌گه‌ر ئه‌ورێژه‌یه‌ى ده‌نگی کورد به‌راورد بکه‌ین به‌رامبه‌ر به‌ده‌نگی لایه‌نه‌کانی تر ئه‌گه‌ر عیراق یه‌ک بازنه‌بیت ئه‌وا کورد 77 تا 80 کورسی به‌رده‌که‌وێت چونکه‌ یاسای کۆتا بۆ کورد دانراوه‌ له‌41کورسی کورد به‌رامبه‌ر به‌ 50کورسی زیاد کراوه‌ بۆ عه‌ره‌ب 3کورسی بۆ کورد زیاد کراوه‌ کورد بۆ هه‌رێمی کوردستان یا3پاریزگاکه‌ی هه‌ریم 44کورسی 18بۆسلیمانی و15بۆهه‌ولیرو11بۆدهۆک ئه‌گه‌ر کورد 100هه‌زارده‌نگی هه‌بیت و3ملیون ده‌نگی هه‌بیت هه‌ر 44کورسیه‌که‌یه‌ چونکه‌ سه‌رژمیری له‌ عیراق دا نه‌ کراوه‌ نازانرێت رێژه‌ى کورد وعه‌ره‌ب له‌ عیراق دا چه‌نده‌ وه‌ عه‌ره‌ب که‌م ئه‌روات بۆ ده‌نگ دان کورد زیاتر ئه‌روات بۆ ده‌نگ دان هه‌ر بۆیه‌ کورسیه‌ک له‌ سلیمانی و هه‌ولیرودهۆک به‌49هه‌زار ده‌نگه‌ له‌ بغداد به‌35 هه‌زار ده‌نگ وله‌رومادی وعه‌ماره‌ وهه‌ندێک پارێزگای تری عیراقی کورسی به‌ 12هه‌زار ده‌نگ و هه‌ندێکی تریش به‌8 هه‌زار ده‌نگ و کۆتاکان به‌ 700 ده‌نگ له‌ خواروی عیراق ئه‌ چنه‌ په‌ر له‌ مان کوردئه‌بوایه‌ پێدابگرێت له‌ یاسای یه‌ک بازنه‌یی له‌ عێراقدا یا کورد به‌شداری هه‌لبژاردن نه‌کات له‌هه‌ردوو حاله‌ته‌که‌دا کورد سوودمه‌ند ئه‌بوو ئه‌گه‌ر عێراق یه‌ک بازنه‌یی بوایه‌ کورسیه‌کانی کورد ئه‌بو به‌ 77بۆ 80 کورسی ئه‌یتوانی له‌ 325 کورسیه‌که‌ بریار رابگرێت ویاسا له‌ به‌ر ژه‌وه‌ندی کورد ده‌ر باز بکات یا رایبگرێت ئه‌گه‌ر عێراق به‌بی کورد چووه‌ هه‌لبژاردن هه‌رچه‌نده‌ من باوه‌رم نیه‌ هه‌لبژاردن به‌بی کورد له‌ عیراقدا بکرێت چونکه‌ عێراق به‌بێ کورد نابیته‌ عێراق وه‌ک سوریای عه‌ره‌بی ومیصری عه‌ره‌بی ویه‌مه‌نی عه‌ره‌بی و عه‌ربستانی سعودی وله‌و بابه‌ته‌ی لێیه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ش کرائه‌وکات کورد له‌ لایه‌ن عێراقی عه‌ره‌بی یه‌وه‌ بریاری جیابونه‌وه‌ی ئه‌دریه‌ت ئه‌و کات کورد مافی خۆیه‌تی خۆی بریاری خۆی بداد چاره‌نوسی خۆی خۆی دیاری بکات
کورد ئه‌وه‌ش نه‌کات ساڵ به‌ ساڵ کورسیه‌کانی که‌م ئه‌کات و که‌م بونی کورسی له‌ بواری نه‌ته‌وه‌ی و سوپا و قورسای کورد له‌ عیراق وله‌ بواری نه‌وت وغاز ده‌سه‌ڵاتی سیاسی له‌ به‌غداد کاری گه‌ری خۆی ئه‌ بیت له‌ دا هاتودا کورد بچوک ئه‌کاته‌وه‌ له‌ بغداد بۆیه‌ ئه‌وانه‌ی به‌ناوی نۆێنه‌ری کورد له‌ به‌غدادن به‌رپرسن له‌ولاواز بونه‌ی کورد له‌ عێراقدا, وه‌په‌رله‌مانی کوردستان وهیزه‌ سیاسیه‌کان وسه‌رۆکایه‌تی هه‌ریمی کوردستان له‌ داهاتودا وه‌لامی لاوازی وله‌ده‌ستدانی زۆرله‌ ده‌سکه‌وته‌کانی کوردستان بده‌نه‌وه‌ .
له‌ داهاتودا کورد ئه‌گه‌ر عیراقیه‌ وه‌ک عیراق ویه‌ک بازنه‌یی بچنه‌ ناو هه‌لبژاردنه‌وه‌ مامه‌له‌ی له‌گه‌ل بکرێت ئه‌گه‌ر عیراقیش نیه‌ با خۆی بریاری چاره‌نوسی خۆی بدات

س. فەیسبوکی محمد حاجی محمود