ناوەڕاست بۆ ئاشتی

بەناوی خوای بەخشندەی میهرەبان

ئێمە لە یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان، وەك پارتێكی نیشتمانی ئیسڵاحی دیموكراتی. بەبایەخێكی زۆرەوە سەیری پرسی ئاشتی لەسەر ئاستی ناوچەكە و دنیادا دەكەین، خۆشمان كە هەر لە یەكەم لەحزەوە بە شێوەیەكی مەدەنیانە و ئاشتیخوازانە سەرمانهەڵداوە، ئاشتیخوازی هەمیشە بەشێكی جیانەكراوەی بیركرنەوەمان بووە، هەر لەم سۆنگە و، لە روانگەی ئەوەی بڕوامان پێیەتی‌و، بە ئاواتی دەخوازین بۆ گەلانی ناوچەكە و، نەتەوەی خۆمان‌و، ئەوەندەی بۆشمان بكرێت كاری بۆ دەكەین، بە بایەخێكی زۆرەوە سەیری پرۆسەی ئاشتی و هەنگاوەكانی لە توركیا دەكەین‌و بە سەرەتایەكی باشی دەبینین، وەك شێوازێك بۆ دۆزینەوەی رێكاچارەیەكی عادیلانە بۆ كێشەی كورد لەم وڵاتەدا، كە نزیكەی سەدەیەكە بە چارەسەرنەكراوی ماوەتەوەو، ئەم دۆخەش جۆرەها ستەم‌و خوێن ڕێژی و نابەرابەری لێ‌ كەوتۆتەوە، دۆخێ‌ كە لەگەڵا بنەماكانی برایەتی ئیسلامی و هاوبەشی مێژویی‌و فەرهەنگی‌و ژیاری‌و ئاینی گەلانی ناوچەكە و، مافەكانی مرۆڤ ‌و، پێداویستیەكانی بەرەوپێشچونی ناوچەكە و، هاوچارەنووسی میللەتەكانی، ناكۆكی قوڵیان هەیە . شانازیش دەكەین كە هەر لە یەكەم رۆژی خۆڕاگەیاندنمانەوە بە حوكمی ئەو پەیوەندیەی لەسەردەمی پارتی رەفاوە، بە تەوژمی موحافیزەكار‌و دیموكراتی توركیاوە هەمانبووە، هەوڵمانداوە، ئەوەندەی بە ئێمە دەكرێت، سەرنج بۆلای كێشەی كورد‌و بایەخی چارەسەركردنی رابكێشین، هەر لەم پێناوەشدا لە چەند ساڵی رابردوودا بە شێوازی جۆراوجۆر هەوڵەكانمان لەم پێناوەدا زیاتر كرد‌و، هەمیشەش وەك ئەركێكی پیرۆز سەیری ئەم هەوڵانەمان كردووە.
ئەم میمبەرەش بە دەرفەت دەزانین بۆ ئەوەی جارێكی تر ‌و لە چەند خاڵێكی كورتكراوەدا پوختەی بۆچونی خۆمان لەمەڕ پرسی ئاشتی و، چارەسەری كێشەی كورد، لە توركیا بەم شێوەیەی خوارەوە بخەینە ڕوو :
1. ئێمە لەرووی مەبدەئیەوە پێمان وایە رێگای چارەسەركردنی سروشتی كێشەی كورد لە توركیا گفتوگۆ‌و كاری هاوبەش ‌وچارەسەری ئاشتی و دیموكراسیانەو دوركەوتنەوەیە لە توندوتیژی‌و زمانی هەڕەشە پشتیوانی خۆمان بۆ پرۆسەكە رادەگەیەنین ، ئەوەی تا ئێسالش بەدی هاتووە بە بەرراورد لەگەڵا ئاڵۆزی بەدەستكەوت دادەنرێت ، بەڵام تەنها دەتوانرێ‌ زەمینە سازكەر و دەرگا كەرەوە بێت بۆ چارەسەری نەك خودی چارەسەریەكە .
2. پێویستە هەنگاوەكانی ئاشتی بەو جۆرەی رێكەوتنی لەسەر كراوە رێزیان لێ بگیرێت‌و، جێ‌ بەجێ‌ بكرێن بۆ ئەوەی ببنە زەمینە سازكەر بۆ قۆناغێكی گەشەكردوتری گفتوگۆكان ‌و نزیك بوونەوە لە چارەسەری ریشەیی و یەكجاری.
3. پێویستە ئاشتی دیالۆگێكی هەمەلایەنەی كۆمەڵگایی لەسەر هەمو ئاست‌و ناوەندەكانی كۆمەڵگادا لێبكەوێتەوە و، قۆناغی داهاتوش ئەو هێز‌و ناوەندانەی نوێنەرایەتی پرسەكان‌و، بەتایبەتیش كێشەی كورد دەكەن، بەفەرمی تر دیاربن.
4. پێمان وایە دەبێت وەك ستراتیژ سەیری ئاشتی بكرێت نەوەك تاكتیك، چونكە تەنها لەم كاتەدایە ، دەتوانرێ‌ كۆسپەكانی بەردەم چەسپاندنی ئاشتی لاببرێت‌و، متمانەی پێویست بۆ كاری هاوبەش لە پێناو دۆزینەوەی چارەسەریدا دروست ببێت‌و، كەڵەكەبووی سیاسی ‌و دەرونی بە قازانجی چارەسەری ئاشتی بێتە دی .
5. پێویستە لایەنەكان ئەوە لەبەرچاو بگرن كە لەدەرەوە و ناوەوە كەسان‌و هێز‌و ناوەند گەلێك هەن ، لە سۆنگەی جۆراوجۆرەوە ، دژی سەركەوتنی پرۆسەی ئاشتین‌و، جۆرەها شێواز بۆ كێشە دروست كردن لەم پێناوەدا بەكار دەهێنن، ئەو شتانەی مەترسی ئەم هێزانەش لەسەر پرۆشەكە دەڕەوێننەوە ، بونی متمانەی نێوان لایەنەكانی پرسەكە و، پابەند بوون بە هەنگاو و رێكەوتنەكان و ، بڕینی قۆناغەكان‌و ، بە ستراتیژی سەیركردنی چارەسەری ئاشتی ‌و، بڵاوكردنەوەی گیانی گەشبینی پشت راستكراوە بە واقیع‌و هەڵوێستی سیاسیە .
6. بوونی تێگەیشتنێكی هەمەلایەنە بۆ پرسی كورد بەتایبەتیش لەلایەن حكومەت‌و دەوڵەتی توركیاوە لە چەند ئاستێكدا و بەم جۆرەی خوارەوە :

( أ ) سەیر كردنی چارەسەركردنی كێشەی كورد و سەرخستنی پرۆسەی ئاشتی لە روانگەی ئەركی دووبارە داڕشتنەوەی پەیوەندی نێوان نەتەوەكان لەسەر ئاستی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و ، پێناسەكردنی خۆرهەڵاتی نوێ‌ لە روانگەی تێپەڕاندنی واقیعی سەپاوی دوای جەنگی جیهانی دووەم ‌ونەخشە كۆلۆنیالیستیەكان، كە تیایدا ئیرادەی ئازادی نەتەوەكان رەچاو نەكراوە و، كوردیش وەك نەتەوە گەورەترین قوربانی سەدەی رابردووی خۆرهەڵات‌و ئەم میراتە شومە بووە.
(ب) سەیركردنی ناوەڕۆك و رەهەندەكانی كێشەی كورد، وەك كێشەیەكی سیاسی ‌و پرسی ناسنامە و لە هەمان كاتدا كێشەیەكی ئابوری و كۆمەڵایەتی و فەرهەنگی و ئینسانی . چونكە بەبێ‌ رەچاوكردنی رەهەند‌و ناوەڕۆكە سیاسی و ناسنامیەكەی ئەم پرسە و ئازار و دەركەوتە مێژوییەكانی و، روانینە چارەسەرەكان لەم روەوە، هیچ جۆرە چارەسەرێكی تر هەروەك ئەزموونە رابردووەكان سەلماندیان توانای دۆزینەوەی چارەسەری و تێگەیشتنێكی رون و هەمەلایەنەی بۆ پرسەكە نی یە دەركەوت كێشەی كورد كێشەی ترۆر، یاخود دواكەوتویی ئابوری نی یە، بەڵكو خودی دواكەوتویی ئابوری ‌و چەوساندنەوەی كلتوری ‌و توندوتیژی بەرهەمی بەبێ‌ چارەسەر مانەوەی كێشەی كوردن، نەك بە پێچەوانەوە، لە كاتێكدا لەگەڵا بوونی دیدێكی هەمەلایەنە بۆ چارەسەرپێشڤەچوون لە هەر رەهەندێكدا دەچێتە خزمەت رەهەندەكانی تر و كۆی پرۆسەكەوە .
(جـ) سەیركردنی پرسی چارەسەری لە توركیا لە روانگەی كۆی كێشە و پرسی كورد ‌و گەلی كوردستان لە پارچەكانی تری كوردستان ‌و خۆرهەڵاتی ناوەڕاست‌و ناوچەكەدا، بەو واتایەی كورد كەمەنەتەوەیی ناو ئەو دەوڵەتانە نی یە، كە ئێستا لە چوارچێوەیاندا دەژی، بەڵكو چوارەم نەتەوەی گەورەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستە و، لە دەرەوەی ئیرادەی ئازادی خۆیەوە بەسەر ئەو وڵاتانەدا دابەش كراوە . لێرەشەوە، كێشەكە لەسەر ئاستی هەر پارچەیەكی كوردستان‌و دەوڵەتێكدا بە جۆرێ‌ لە جۆرەكان پەیوەستە بە پارچەكانی تر و هەڵوێست بەرامبەر كۆی كێشەی كورد، لێرەشەوە بەرەوپێشچون و گەشبینی لە پەیوەندییەكانی توركیا بە هەریەك لە كوردستانی باشور‌و رۆژئاوا بە پلەی یەكەم ‌و كوردستانی رۆژهەڵاتیش دوای ئەوان بە ئەرێنی بەسەر بەرەوپێشچوونی پرۆسەی ئاشتی لە توركیادا دەشكێتەوە و كەمەر بەندی دڵنیایی بەهێزتری بۆ دروست دەكرێت ، دیارە هێزە كوردیەكانی پارچەكانی تریش دەبێت هەڵس‌و كەوت‌و تێڕوانینیان بڕژێتە خانەی قازانجی پرۆسەی ئاشتی لە توركیا..
(د) ریفۆرم كردن ‌و گۆڕانكاری هەمەلایەنە لە پرۆگرامەكانی خوێندن ‌و دادگا و میدیا ‌و یاساكان‌و رای گشتی‌و ناوەندی ئەكادیمی‌و هەنەری تا دەگاتە گۆڕانكاری لە دەستوری وڵاتدا ، بۆ ئەوەی لە رێ‌ی دەستورێكی نوێ‌ وە، رێكەوتن و (عقد)ێكی كۆمەڵایەتی و سیاسی بۆ دووبارە بیناكردنەوە و پێناسە كردنەوەی دەوڵەت ‌و، سیستمی سیاسی بێتە دی‌و، كۆتایی بەو چوارچێوە ئایدۆلۆژی ‌و، دەستوری و، یاسایی‌و، دامەزراوەییانە بێت، كە لە قۆناغی رابردوودا ستەمی نەتەوەیی ‌و كلتوری ‌و بێ‌مافی ‌و جیاكاریان خوڵقاندووە و، سەرەنجام بوونەتە هۆی تەقاندنەوەی خوێناوی كێشەكان، بەبێ‌ گۆڕان لە پێناسەی هاوڵاتی و سروشت‌و ناسنامەی دەوڵەت‌و تایپی ناسیۆنالیزم‌و دووبارە داننانەوە بە واقیعی فرەیی وڵات‌و قبوڵا كردنی دەرهاویشتەكانی لەسەر ئاستی سیاسەت‌و ماف و فەرهەنگ ‌و پەیوەندی یەكان، بەو جۆرەی بنەماكانی دادپەروەری و، برایەتی ‌و بەیەكەوە ژیانی كورد و تورك و ئاشتیخوازانەی پێكهاتەكانی توركیا و نەتەوەكانی ناوچەكە دەیخوازێت، ئاسان نیە باس لە چارەسەرێكی ریشەدار و، پایەدار‌و دادپەروەرانە ‌و یەكلایی كەرەوە بكرێت .
7. مێژوو ئەزموونی گەلان ‌و لۆژیكی قورئانیش پێمان دەڵێت، ئاشتی كاتێك شانسی بەرەو پێشچوون‌و چەسپاندنی هەیە، كە دادپەروەرانە بێت‌و، مافی لایەنەكان‌و بە تایبەتیش لایەنە ستەم لێچووەكان تێدا پارێزراو بێت ‌و، بەرهەمی رەزامەندی لایەنەكانی كێشەكە بێت . بە تایبەتیش لە كێشەیەكی حقوقی وەك كێشەی كوردا چونكە بەدەر لەوە دەبێتە ، سەركوت كردن‌و بەناو ئاشتی و، سەپاندنی چارەسەری یەكلایەنە، كە رووی دووەمی چارەسەری ئەمنی و ئیش كردنە بە لۆژیكی دەوڵەتی سەنتراڵا و هەژمونخواز، لێرەشەوە چارەسەر لە بیركردنەوە و مامەڵەی دادپەروەرانە و بنیاتنانی سیستمێكی دادپەروەردا . كە لە سایەیدا هیچ پێكهاتە و ناسنامە و تاكێك، هەست بە نایەكسانی و، جیاكاری و، بێ‌ مافی نەكەن . پێشمان وایە باشترین تیۆری دادپەروەری بۆ رێكخستنەوەی پەیوەندی یەكان لە نێوان پێكهاتەكانی توركیا لەوانەش كورد و تورك تیۆریەكەی (كیملكا)یە (( كە دادپەروەری ئیتنیكی و نەتەوەیی‌و فەرهەنگی بە نە نەبوونی پەیوەندی چەوساندنەوە و ملكەچی لە نێوان پێكهاتە نەتەوەیی و كلتوری یە جۆراوجۆرەكاندا پێناسە دەكات، بەجۆرێك لە رێ‌ی دابینكردنی مافی گروپ ‌و پێكهاتە نەتەوەیی و فەرهەنگی یەكان ‌و، مافە تاكە كەسیەكانەوە، لە چوارچێوەی كۆمەڵگای سیاسیدا، ئەم مافانە یەكتر تەواو بكەن. ئەمەش واتای مامەڵەكردن‌و سەیر كردنی ماف و مامەڵەكردنە لەگەڵا تاكە كەس‌و گروپ و پێكهاتەكان، لەسەر بناغەی یەكسانی و ئازادی. بۆ ئەوەی هەموو تاكەكان لەسەر ئاستی وڵاتدا مافی یەكسان‌و وەك یەكیان هەبێت‌و بەمەش سەرەتای هاوڵاتێتی یەكسان بێتە دی‌و، گروپ‌و پێكهاتەكانیش مافەكانیان وەربگرن، وەك قەرەبوویەك بۆ ئەو بێ‌ بەشی ‌و ستەمە نەتەوەیی‌و فەرهەنگی یەی بەهۆی كۆنترۆڵكردنی دام‌و دەزگاكانی دەوڵەت، لەلایەن زۆرینە، یاخود ناسیۆنالیزم‌و فەرهەنگی باڵادەستەوە لە رێگەی هەوڵدانی بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێكی تاك نەتەوە و كلتورەوە دووچاریان بووە بەم جۆرەش، پەیوەندییە چەوسێنەر و ملكەچیەكانیش بەو جۆرەی كە پرۆسەی بیناكردنی (دەوڵەت ــ نەتەوە) ــ لە نێوان زۆرینە و كەمینەدا بەدیهێناوە نامێنێ‌ ‌و، بنەمای هاوڵاتێتی یەكسان و فرەنەتەوەیی و فەرهەنگی جێگایان دەگرنەوە !! 
8. دەست پێكردن لە سیاسەت ‌و خاڵە هاوبەشەكانەوە وە لەوێوە گەڕانەوە بۆ ئایدۆلۆژیا و خاڵە جیاواز و ناكۆكەكان . چونكە دووبارە وەبیرهێنانەوەی هاوبەشە مێژویی ‌و فەرهەنگی و ئاینیەكان‌و، بەیەكەوە ژیانی سەدان ساڵە و، سروشتی فرەیی ژیاری مێژویی ناوچەكە لەلایەك‌و، مامەڵەكردن لە روانگەی بەرژەوەندی هەردوو نەتەوەی كورد و تورك‌و پێكهاتەكانی توركیا‌و بەرەو پێشچونی پرۆسەی ئاشتی و سەرخستنی‌و خۆشگوزەرانی هاوڵاتی ‌و كۆتایی هێنان بە توندوتیژی‌و شەڕ‌و خوێن ڕێژی چەندان ساڵە، كە شایستەی پەیوەندی نێوان نەتەوەكان نیە كە ئایدۆلۆلژیای فەرمی و، سیاسەتی نكولی كردن لە ناسنامەی كورد و جیاكاری‌و سەركوتی نەتەوەیی‌و، لۆژیكی دەوڵەتی سەنتراڵا‌و، ناكامڵی دیموكراسی‌و، بەزۆر سەركوتكردنی جیاوازییەكان‌و، پشت كردنە رابردووی ناوچەكە و، مۆدێرنەیەكی بەئاین كراو لە پشتیەوەیەتی، وادەكات جیاوازییە ئایدۆلۆژییەكان نەبنە رێگر لە دەست نیشانكردنی هاوبەش (شریك)ی ئاشتی و، گەیشتن بە چارەسەری، پەرەسەندنی مێژوی نوێ‌ی كۆماری توركیاش پێمان دەڵێت، كە هێزە موحافیزە دیموكراسە پێشخان ئیسلامی یەكان لە توركیا لەم قۆناغەدا كە لە پارتی داد و گەشەپێدان لە ئاستە سیاسیەكەیدا بەرجەستە دەبێت، باشترین هاوبەشی ئاشتی یە و ئەو تێگەیشتنەی ئەم هێزە لە سۆنگەی بوونی بەرژەوەندی لە گۆڕانكاری لە بارودۆخی كۆت‌و، بەردەوامكردنی سەركەوتنەكانی‌و سروشتی پێكهاتە فكری‌و رێكخراوەییەكەی هەیەتی ئاسان نیە هێزەكانی تر هەیانبێت . ئێمە پێمان وایە ناسنامەی كورد و ناسنامەی ئیسلامی كە لە رابردوودا پەراوێز خرابوون ئەمڕۆ دەتوانن لە بیناكردنەوەی توركیای نوێ‌ ‌و چارەسەری كێشەی كورد و گەشەدان بە دیموكراسی ‌و گێڕانەوەی ماف بۆسەرجەم خاوەن مافەكان، هاوپەیمانی سروشتی یەكتر بن‌و یەكتری تەواو بكەن‌و بەم رۆحیەتەشەوە مامەڵە لەگەڵا یەك بكەن.
9. چەسپاندنی ئاشتی گوتار ‌و رۆحیەتێكی نوێ‌ی ئاشتیخوازانەو كەم كردنەوە لە زمانی ناسیونالیستانەی توند دەخوازێت، بۆ ئەوەی لایەنەكان بەشدار بن لە دروستكردنی زەمینەی هاوبەش و سایكۆلۆژیەتێكی نوێ‌ی جەماوەری ، ئەمەش دەخوازێت هیچ هێز ‌ولایەنێك ئەسیری چوارچێوە و پێدراو و گوتەزا وبیركردنەوە كۆنەكانی نەبێت‌و ، لەبەر رۆشنایی ئەوەی لە ئایندەدا پێویستە بە خۆیاندا بچنەوە و، گۆڕانكاری لە خۆیاندا دروست بكەن ، چونكە دوای خودا ئەوەی پیرۆزە جۆری مرۆڤ ‌و كەرامەتی خودا پێدراو و ماف‌و ئازادی ئەوە و، هیچ شتێ‌ نیە لەم ژیان و گەردونەدا پیرۆزی لە مرۆڤ زیاتر بێت ‌و مرۆڤ لە پێناو ئەودا بكرێتە وەسیلە و ئامراز و، لە سەنتەربوون بخرێت‌و وەك ئامانج نەبینرێت .
10. قۆناغی پێشوو ئاڵو گۆڕە فكری ‌و سیاسی ‌و رێكخراوەییەكان لەسەر ئاستی حكومەت ‌و ئاكەپە و دەوڵەت ‌و لایەنی كوردیش، لە هەركات زیاتر زەمینەی چارەسەریان خستۆتە بەردەست‌و پێویستە ئەم زەمینەیە بەهێزتر بكرێت .
دوومەسەلەی زۆر گرنگ لەم نێوەندەشدا جێگای سەرنجە، ئەوانیش بوونی دیدی هاوبەشە لەسەر پاراستنی یەكێتی خاكی توركیا ‌و بڕوابوون بە دۆزینەوەی چارەسەری سیاسی و رێگاچارەی ئاشتیانە‌و خەباتی مەدەنی ، لە رێ‌ی چونەناو شەراكەتێكی نوێ‌‌و، كۆتایی هێنان بە وەرزێكی پڕ لە ئازاری خوێن رێژی ‌و، توندوتیژی و چەوساندنەوە . 
11. ئێمە پێمان وایە بۆ ئەوەی پرۆسەی ئاشتی نەكەوێتە ژێر هەڕەشەی كێشمەكێشمە هەرێمایەتیەكان‌و، ململانێ‌ سیاسییە ناوخۆییەكان‌و، نائومێدبونیش سەر هەڵنەدات‌و پرۆسەكە خێراترو باشترو چوارچێوەدارتر‌و جدی تر بچێتە پێشەوە، ئەم خاڵانەی خوارەوە گرنگن:
(1) حكومەت هەنگاوی خێراتر بهاوێ‌‌و جدیەتی زیاتر لە خۆی نیشان بدات‌و چوارچێوەی تێگەیشتنی خۆی بۆ قەبارەو ئاست‌و جۆری چارەسەرەكە بخاتە ڕوو بخەمڵێنێ‌.
(2) هەموو هەوڵێك بدرێ‌ بۆ ئەوەی پرسی ئاشتی تەنها پرسی ئەكەپەو حكومەت نەبێت‌و، زیاتر لەوەی ئێستا ببێتە پرسی دەوڵەت‌و، كۆمەڵگاو، پێوەرێك بۆ نیشتمان پەروەری و، دڵسۆزی سیاسی بە پێچەوانەی ئەو كلتور پێوەرانەی لە رابردوودا لەم روەوە ئیشیان پێ‌ كراوەو نكولی كردن لە ناسنامەی كورد و بە بتكردنی هەندێ‌ بنەما و گوتەزایكردبوە رەمزی دڵسۆزی و پابەندی ..
(3) زیاتر وەدەركەوتن‌و خەمڵینی لایەنەكانی كێشەكە بە روونتر لەوەی هەیەو دەستپێكردنی گفتوگۆیەكی جدی.
(4) ئۆجەلان رۆڵێكی زیاتر لە پرۆسەكەدا ببینی‌و لە ئێستادا رەوشی باشتر بكرێت‌و، لە وێستگەیەكی گفتوگۆكاندا ئازاد بكرێت‌و ببێتە بەشێكی گرنگ لە چارەسەری.چونكە دەتوانێت رۆڵێكی گەورەتر لەوەی ئێستا بگێڕێت .
(5) چارەسەركردنی پرسی چەكی پەكەكە لەرێ‌ی تێڕوانین‌ومامەڵە كردنی سیاسیانە‌و لەچوارچێوەی پرسی چارەسەر كردنی كێشەی كورد‌و لایەنێكی پرۆسەی ئاشتی ‌و رۆڵبینینێكی زیاتری بەدەپە نەك مامەڵەیجنائیانەو، لەروانگەی یاسای سادەوە‌و زەمینە سازكردن بۆ لە خۆ گرتنەوەی پەكەكە وەك هێزێكی سیاسی (سڤیل) لە ژیانی سیاسی ئایندەدا.
(6) بەشداری كردن‌و رەچاوكردنی لایەنی كوردی لەمەسەلەی هەمواركردنی دەستور یاخود نوسینەوەی دەستورێكی نوێدا، چونكە ئەگەر دەستورە نوێكە رابگەیەنرێت‌و، نەتوانێ‌ بێتە چوارچێوەیەك بۆ لە خۆگرتنی كێشەی كوردو چارەسەركردنی، دۆخەكە دووچاری بنبەستی سیاسی دێت‌و، نائومێدی باڵ بەسەر هەلومەرجەكەدا دەكێشێت.
(7) وەلانەنانی هێچ چوارچێوەو بژادەو چارەسەرێك، لە چوارچێوەی یەكیەتی خاكی توركیادا لە گفتوگۆكاندا كە هەستی دادپەروەری و گەیشتن بە یەكسانی و شەراكەت‌و ماف و ئازادیەكان بۆ كورد دابین بكات، فیدراڵیش لەم روەوە بە چارەسەرێكی گونجاو دەبێت كە نەبەفۆرمی بەڕێوەبردنی مێژوویی توركیاو ناوچەكە نامۆیە‌و نەهیچ مەترسیەكیشبۆ سەر یەكێتی خاك و گەلی توركیا دروست دەكات، بەڵكو بە پێچەوانەوە، چارەسەرەێكی مام ناوەندی بەرجەستە دەكات‌و، بناغەی یەكبوونێكی دامەزراو لەسەر قەناعەت‌و ئیرادەو تێگەشتن‌و ماف دەخاتە بەردەست‌و، نموونەی چەندین دەوڵەتی فیدارڵیش ئەمە دەسەلمێنێت.
لە كۆتایدا حەزدەكەین دووپاتی بكەینەوە كە ئێمە بە ئەركی ئەخلاقی‌و سیاسی‌و نیشتمانی سەرجەم هێزە كوردی یەكان لە سەرجەم پارچەكانی كوردستان‌و ناوەندە كۆمەڵگاییەكانی كوردو تورك دەزانین پشتیوانی لە پرۆسەی ئاشتی بكەین وەپێمان وا پەنابردنە بەر هێزو تونوتیژی لە هەر لایەكەوە بێت، هیچ ئاسۆیەكی لەبەردەمدا نیە.مێژوشئەوەی خستۆتە روو كە جگە لە درێژكردنەوەی ئازار و مەینەتیەكان‌و دواخستن ‌و ئاڵۆزكردنی چارەسەری یەكان ‌وبە فیڕۆ دانی وزە و تواناكان هیچی تری لێ‌ سەوز نابێت ، بۆیە ئەگەر كۆسپیش هاتە بەردەم پرۆسەكە كە بە دڵنیاییەوە دێت، دەبێت بە رێكارە مەدەنیەكان كار بۆ لابردنی بكرێت‌و ئەگەر بیر لە فشارێكی ئیجابی پێویستیش لەو روەوە كرایەوە ، هەر لەو چوارچێوەدا بێت . پێمشان وایە كۆسپ ‌و تەگەرە لەبەردەم پرۆسەی ئاشتی جۆراوجۆرن، بەڵام لەبەر دەم بوونی ئیرادەیەكی ئاشتیخوازی بەرچاو روونی ئاسۆلێدیاری راستەقینەدا ، زۆر خۆ ناگرن‌و دەتوانرێت لاببرێن . دەرفەتێكی مێژوییش بۆ دووبارە داڕشتنەوەی پەیوەندی نێوان هەردوو نەتەوەی كورد و تورك نەك تەنها لە توركیادا، بەڵكو لەسەر ئاستی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا هاتۆتە پێشەوە، بیركردنەوەی ستراتیژیش بە هیچ شێوەیەك لە دەستی نادات‌و، لەدەست دانیشی لەلایەن هەر هێز و لایەنێكەوە بێت ئۆباڵێكی مێژویی گەورە دەخاتە ئەستۆی .بە حوكمی كۆمەڵێ‌ هۆكاریش كە لە پێشەوە باسكرا چاوەكان بە پلەی یەكەم لەسەر ئەكەپەیە و هەمووان لەم روەوە چاوەڕانی زیاتر ‌و زۆرترمان لێی هەیە ودادپەروەری و دیموكراسی راستەقینە و توركیایەكی گەشەكردوتر و خودان رۆڵێكی گەورەی ژیاری‌و، سیاسی‌و، ئابوری بێ‌ چارەسەری ئەم كێشەیە مەیسەر نابێت.
كێشەی كورد لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا لە هەڵكشان و گەورەبووندایە ‌و تاكە چارەسەری لەم روەوەە بیركردنەوەی چارەسەری ‌و گێڕانەوەی هاوسەنگی یە بۆ پەیوەندی ناهاوسەنگكراوی نێوان كورد و نەتەوەكانی تر‌و لەوانەش نێوان كورد و ناسیونالیزم‌و دەوڵەتی توركیایە . 
داواكاریشین خوای گەورە هەموو لایەك سەركەوتوو بكات بۆ سەرخستنی پرۆسەی ئاشتی و دەست پێكردنی قۆناغ‌و وەرزێكی نوێ‌ لە پەیوەندی نێوان كورد و سەرجەم نەتەوەكانی ناوچەكە لە پێناو ئایندەیەكی گەشتر بۆ هەمووان ‌و قوڵكردنەوەی گیانی برایەتی‌و بەیەكەوە ژیان ‌و رێز لە ئیرادەی یەكگرتن و یەكتر تەواوكردن .