سەفەرێکی ماکوانی دوور لەگەڵ عیشقێکی بێ سنور..



رۆژێكیان لە "بایەروتەوە" دڕۆشتم بۆ "نۆرمبێرگ" بە شەمەندەفەر لە ئەڵمانیا چەند رۆژێك لای کوڕێکی خاڵۆزای باپیرم مامەوە میوانی ئەو بووم دوایی بەرەو "هالە" و "ڤوبەتاڵ" کەوتمە رێ بە فۆغن تکت..

ناو شەمەندەفەرەکە زۆر قەرەباڵغ بوو.. منیش تەلەفونم دەکرد لەگەڵ خێزانم و باسی ئەڵمانیام بۆ دەکرد کە حاڵو وەزعم چۆنە ئەم چەند رۆژەی کە لەوێم..

- لە پڕ کەسێك هاتە تەنیشتمەوە بێدەنگ بوو تا تەلەفونەکەم تەواو کرد گوێی لە دەنگم بوو..
ووتی: تۆ ئەو ماکوانە جینایەت کارە پیاوکوژەکە نیت کە لە پاڵتاك قسە دەکەیت لە ژوورەکان..؟

- منیش بە سەرسامیەوە وتم : خۆیەتی ئەو ماکوانەیە، بەڵام بەخوا تا ئێستا پیاوم نەکوشتوە، جینایەتیشم نەکردوە، ئەی جەنابتان کێن؟

ووتی: من لە ژورەکان گوێت لێدەگرم ئاگام لێیە کە قسە دەکەیت..

- ووتم: باشە تۆ چۆن بە من دەڵێیت: پیاو کوژ کێم کوشتوە بەڵگەت پێیە ، بەڵام چاوم چەخماخەی ئەدا و حەزم لە شەڕ بوو، زۆر رقم هەڵسابوو..

- ووتی: منت کوشتووە!

- ووتم: دەستم خۆش بێت ئەوە نیە هەناسە ئەدەیت؟

- ووتی: ماکوان بە هۆکاری تۆ ماڵ و منداڵم لێجیابوونەتەوە..! من تەمەنم ٥٣ ساڵە ئێستا خێزانم توڕەیە جیابۆتەوە ئەویش ئەیەوێت بمکات بە ئاخوند ئەوەندە گوێی لە تۆو جەماعەتەکەت گرتوە..!

- هەستم کرد بە برینداری قسە دەکات، منیش لەبەر تەمەنەکەی هێمن بوومەوە، بەڵام  هەر توڕەیی لە دڵمدا بوو..
ووتم :کاکە ئێوەی کوردی رۆژهەڵات زۆربەتان بێدینن و خوا هەر ناناسن، ئیسلامەتی لە چاوی کۆماری ئیسلامیەوە تەماشا دەکەن..

- ئینجا ووتم باشە چۆن منت ناسی؟

- ووتی: هەمڕاکەت- بە دەستەوە بوو گوێم لە دەنگت بوو ناسیمیتەوە کە ئەوەی..!

هەڵسا رۆیشت و ووتی: ئێوەی موسڵمان هەر پیاوکوژ وجیانیەت کارن ماڵی منت وێرانکرد.. ئێستا ئەگەر کورد نەبویتایە شکاتم لێدەکری ئەموت ئەمە پیاوی ئوسامە بن لادنە..!

- ئەوەندەی تر توڕە بووم.. بەڵام کە هەڵسا رۆیشت ئیتر ئیهمالم کرد، بەس ووتم بە خوا ژنەکەت باشی ناسیوی کە زانیویەتی پیاونیت بۆیە لات دانەنیشتوە..!

هەناسەیەکی هەڵکێشاو رۆیشت..

ئەودڵەم خەریک بوو ئەتەقی.. هەڵسام رۆشتم بۆ تەوالیت ..

تەماشم کرد دوو کورسی لە دوای خۆمەوەیە، مۆڕەیەکم لێکرد .. ئەو هەر حسابیشی بۆ نەکردم.. کە گەڕامەوە تەماشیەکی کردم.. کورسیکەیم بەجێهێشت، بەڵام لای ئەو مەجالی دانیشت نەبوو.. گەڕامەوە بە دواداو بۆ لای و..
ووتم: ئەوە بۆ نایتە لای من هەندێك قسە بکەین؟..

- ووتی : لایبە باوە دەبێت بەشەڕمان..‌!

- ووتم: تۆ وەرە من شەڕ ناکەم..

هەڵمساند.. چوم دوو قاوەم هێنا و دامنا و دەستمان کرد بە خواردنەوەی قاوەکان، ووتم ئادەی بۆم باسکە بۆچی ڕقت لەمنە، من چیم کردوە خێزانت  بۆ تۆی بەجێهێشتوە..؟

لەگەڵ ئەو کەسە ئێرانیەدا کەوتینە قاوە خواردنەوەو گفتوگۆ.. بەڵام پێش ئەوەی قسە بکەین.. لێم پرسی ناوت چیە؟
- ووتی: ناوم عەبدوڵڵا یە ناسراوم بە عەبدوڵڵا پژوهی.. خەڵکی شاری سنەم..
- ووتم: دەی کاك عەبدوڵڵا فەرموو باسەکەم بۆ بکە..
- ووتی شەوێکیان باسی تەڵاق و ئافرەتان بوو لە ژورێك لە ژورەکان..باسی ئەوەت کرد کە پیاو تەڵاقی بە دەستە ، بەڵام ئافرەتیش شتێکی بەدەستە کە لە تەڵاقی پیاو زۆر بەهێزترە.. ناوەکەم لە بیر نەماوە چی بوو...
- ووتم : خولع..م ووتوە حەتمەن؟
- ووتی: ئائا خۆیەسی  .. ئیترلەو شەوەوە  ژنەکەم گۆڕا..!..
- ووتم : بۆ گۆڕا چی بوو؟ تەنها لەسەرئەوەی ووتم ئافرەتیش خولعی بەدەستە.. خۆ ئافرەت لە ئەوروپا لە پیاو بەهێزترە هەرچییەك بڵێت گوێ بۆ ئەو دەگرن ..؟
- ووتی: نا- تۆ ئەو شەوە ووتت ئافرەتی موسڵمان نابێت لای پیاوی کافرو بێدین دابنیشێت ئەگەر ئافرەتەکە دینداربێت.. هەروەها ئاماژەت بەوە دا کە هەرکات پیاوە کە دەچێتە لای وەك زینا وایە ، باسی ئەوەت کرد ئاخر چۆن ژنێکی دیندارو خواناس لای پیاوێکی بێدین دادەنیشیت.
لەسەر تۆ من و خێزانم بوو بەشەڕمان...!
ئیتر لەو شەوە وە ئەو ژنەم شەڕی بە من فرۆشت هەتا جیابوینەوە.. کاکە پێشتر وانەبوین، هەمووی خەتایی تۆ بوو، نازانم ئەو شەوە سحرت لێکرد یان نوشتە؟..
- ووتم: باشە کاك عەبدوڵڵا تۆ بڕوات بە خوا دینداری نەبوو؟
- ووتی: بەرێ وەڵا،.. بەڵام جەمەعاتی ئیرانیەکان ئەوەندەیان ووت دین وانیەو هیچ نیەو ئیتر منیش ووتم لەوانیە راست بکەن ووتم دینم نیە..!
- ووتم: لای ژن و ماڵو منداڵەکەت ئەم قسانەت دەکرد؟..
- ووتی: ئەرێوەڵا کە نوێژی دەکرد گاڵتەم پێدەکرد، ئەمگووت ئێمە لە ئەوروپاین ئیتر واز لەم کۆنە پەرستیە بێنە..
- ووتم: ئەی باشە ئێوە باسی مافی مرۆڤ و ئافرەت و ئەو شتانە ناکەن، ئەی چۆن گاڵتەت پێدەکرد، ئەی کوا مافی ژنەکەت؟
- ووتی : ئاخر دەمگوت با وازبنێت، ئەو برادەرانەی خۆم دەهاتن گەڵتەیان پێدەکردم..!
- ووتم،: ئەو برادەرانەی خۆت کێ بوون هەر لە گروپ و جەماعەتەکەی خۆتان بوون، چەپ بوون؟
- ووتی: ئەرێ..
- ووتم تۆ بڕوات بە دینی ئیسلام نیە وایە؟ خێزانیشت ئافرەتێکی موسڵمانە وایە؟..
- ووتی: وەڵڵا چی بێژم ..
- ووتم : ئەوەی کە خۆت بڕوات پێیەتی ئەوە بڵێ؟
- ووتی: سەری دنیام لێشێواوە، ئاخر بەم تەمەنەوە من هی ئەوەم ماڵو منداڵ بە جێم بێڵن..؟
- ووتم : ئاخر خۆت لە ئاستی ئەوەدا نەبووی کە ماڵو منداڵ لات دابنیشن، بەناوی ئازادیو قسەی بێمانای چەپانە خۆت وانیشانداوە کە  یتوپیا ئەفڵاتون بۆ ماڵو منداڵ دروست دەکەیت.. کەچی هەموویانت ئیزعاج کردوە، هەرلە داخی تۆ رۆشتوون، چونکە ئافرەت ئەگەر پیاوەکەی ئیزعاجی نەکات کەم ئافرەت هەیە حەزی بەجیابونەوە بێت، ئێ قسەکەی منیش تەواوە بڕۆ بەدوای ئافرەتێکی تردا بگەرێ با وەك خۆت کافرو بێ دین و مولحید بێت، بۆ ئەم ئافرەتە موسڵمانەش بە خۆتەوە ئەبەستیتەوە ئەویش والێدەکەیت وەك تۆ بێت، یاخوا دەستی خێزانت خۆش بێت کارێکی زۆر مەردانەی کردوە..
- ووتی: توخوا ماکوان وازم لێبێنە تۆش مەخسرەم پێدەکەیت..؟
- ووتم : نا- بەڵام من هەست دەکەم تۆ بۆ خۆت پیاوێکی باشیت و هەر نازانی چەپو ئەم قسە بێ واتایانە چیە.. ئێوە هەندێکتان وەك ئەبولەهەبی مامی پێغەمبەرە صلی اللە علیە وسلم وان.. هەر لە خۆتانەوە دوای قەرباڵغی کەوتون، شوێن برازاکەی خۆی نەکەوت، تا خوای گەورە ڕسوای کرد ماڵو منداڵی لیێجیابوویەوە، داوای توشی نەخۆشیەكی پێست بوو، بە دارێکەوە بەستیانەوە تا گیانی دەرچوو لە تەنیشت خۆییەوە چاڵێکیان بۆ هەڵکەند تا مرد دوای بە بە دارێکی درێژ فڕیاندایە ناو چاڵەکە هەر بە جلەکانی بەریەوە، ئێ تۆش وەك ئەو وایت.. هیچ نازانیت و هەر لەخۆتەوە شوێن قسەی بێ مەعنای خەڵکی ڕۆژهەڵات کەوتوی هەڵەبەت چەپەکانیان و ئەوانەی کە کۆمەنیزم و تودەیەکانن.. ئادەی پێم بڵێ چەند کتێبت لەسەر ئەدەبیاتی چەپ خوێندۆتەوە؟ یان چەپ دەزانی مانای چیە؟ چەند کتێبت لەسەر مادی و جەلدەلێتی ماتریالزمی خوێندۆتەوە؟
- ووتی: وەڵڵا هیچ.. هەر جگەرە دەکێشم..
- ووتم: دەزانم ئاگام لێتە هەموو ژیانت دراوە بەسەریەکدا بە شتی تەزویر خۆشت قەناعەتت پێی نیە..
- ووتی: ئاخر هەندێك کەس لە پاڵتاکدا قسە دەکەن ئەڵێن دین راست نیە.. منیش گوێیان زۆر بۆ دەگرم..
- ووتم: کێن ئەم قارەمانانە..؟
- ووتی: عوسمانی مەلاو مەریوان هەڵەبجەیی و گەرمیانی و هەندێکی تری ووت..
- ووتم: بەخوای عەرزو ئاسمان بە هەموویان نیو پیاوی تەواویان تێدا نابێت.. جا من هەندێکیان دەناسم .. بە تایبەت ئەوەی کە خەڵکی لای ئێوەیە ئەوە ماڵوێرانترین کەسەو ئەوەی لای ئێمەش درۆزنترین و کەسە هەردووکیان یەك لەیەك بێ رەوشترن .. هەردوکیشیان لە نەرویج لەو ووڵاتەن کەمنی لێدەژیم..
- ووتی: لایبە باوە باسی کەس ناکەین..
- ووتم: باشە من لە ئەڵمانیام کێشەکەش لەسەر من دروست بووە ، باشە من چیم پێدەکرێت بۆت بکەم تا یەك هەفتەی تریش لە ئەڵمانیا دەبم .. پێم بڵێ من چیت بۆ بکەم .. بەڵام بە مەرجێ ... تۆش بە قسەی من بکەیت؟
- ووتی باوە لایوە تۆ تازە هیچت پێناکرێت؟..!
- ئێ ووتم خوا ماڵت ئاوا کات : تۆ لەوساوە ئێخەی منت گرتوە دەڵێیت لەسەر قسەی من بووە، یان تۆ شەڕ بە من دەفرۆشی، ئەگەر لەسەر قسەی من بووە ئێ حەتمەن من شتێکم هەر پێدەکرێت، ئەگەر وایش نیە کاکە بۆ شەڕم پێدەفرۆشی..
لە پڕ تەلەفونەکەی من لێیدا، ئەو رەفیقەم بوو کە دەچووم بۆ ماڵیان.. کاک مەلامحمد بە تەلەفون ووتی ئەرێ کاکە لە کوێت من چاوەڕێی تۆم بۆ نەگەیشتی دەبو ئێستا بگەیت، ووتم وەڵا بەڕێوەین، ووتی کاکە ئەوە نیوسەعات لە کاتەکەی خۆشی لایداوە..؟
لە کاک عەبدوڵڵام پرسی ئەزانی من شارەکەی خۆمم هەڵە کردوە.. بە هەرحاڵ کاک عەبدوڵڵا تۆزێك سەری هێناو سەری برد تومەس بە دەم قسە ئەویش دەمێکەیە شارەکەی لێوون بووە ، نەیدەزانی لە کوێین .. بە هەر حاڵ تەلەفونم کردەوە بۆ مەلامحمد ووتم قوربان ئێوە چاوەڕێی من مەکەن ئێمە وون بووین، تا لە بانۆفێك دەوەستین و بزانم کوێیەو دوای قسە دەکەینەوە ..

بەهەر حاڵ دابەزین کە پرسیارم کرد .. من دەبوو سێ سەعات پێشتر شەمەندەفەرەکەم بگۆڕایە، بەڵام دیار بوو قسەکانمان لەگەڵ کاک عەبدوڵڵا سەری بردبوین و سەرگەرم بوبووین بە قسەوباسەوە، کە بۆمان روونبویەوە ئێمە لە نزیك کۆڵنین و لەنزیك شارێکی سنوری هۆڵەندین و کە بە نیوسەعات دەچوینە ناو شاری ئارنێمی هۆڵەندا.. ووتم ئاخر کاک عەبدوڵڵا وا من خەڵکی ئەم جێگایە نیم، ئەی تۆ بۆ نەتزانی..
- ووتی : باوە واز لە من بێنە من هەر شارەزانیم..
من هەندێك هاوڕێ و دۆستی خۆم هەبوو لە ئارنێم ئەوێ نزیکتر بوو بۆ من وویستم خوا حافیزی بکەم لە کاک عەبدوڵڵا بڵێم من دەڕۆمە ئاڕنێم، تۆ تەلەفونێکی خۆتم بدەرێ کە من پەیوەندیت لەگەڵ بگرم..؟
- ووتی ماکوان بۆ کوێ بە جێم دێڵی بە خوا پارەم پێنییە و هیچیش نازانم..!!
- کەوای ووت زۆر خەفەتم خوارد ووتم کاکە عەبە، ئەی چەند ساڵە لەم ووڵاتەی؟
- ووتی: هەشت..
لە دوای ئەوەی کەچوینە هۆڵەندا لە ئاڕنێم تەلەفونم کرد بۆ ئەو هاوڕێیانەم  کە لەوێ  دەژیان، خێرا هاتن بە دەممانەوە چوینەوە بۆ ماڵی ئەو برایانە، خزمەتێکی باشیان کردین ئیتر ئەو شەوە زیاد لە ١٧ کەس هاتن و هەموو بەیەکەوە چوین بۆ مزگەوتی مەغریبیەکان.. پێش ئەوەی بچین ووتم کاکە عەبە ماندووە با هیلاکی دەرچێت بچێت خۆی بشوات، چپاندم بە گوێدا ووتم کاکە عەبە خۆ دەزانی غوسڵ دەرکەیت، ووتی ئەرێ... ووتم بڕۆ ئاوێکە بەخۆتا ، تا دێیتە دەرەوە بەو برایانە دەڵێم قاتێکت بۆ ئامادە بکەن.. کاکەعەبە بێ پێچوپەناو موجادەلە کردن رازی بوو خۆی شۆردو کراسو پانتۆڵێك و لیباسێکی مەغریبیان بۆ هێنا زۆر جوانبوو.. پێش خۆمان خست بۆ مزگەوت.. نوێژی مەغریبمان کردو گەڕاینەوە بۆ چێشتخانەیەك لەو دەورەبەرە بێئیوە ناخۆش من ساوەری تورکی زۆر حەز لێدەکەم ئەوانیش دەستیان کرد بە پیتزا خواردن.. ٧٠ئیورۆم پێبوو بە دزیەوە کردمە گیرفانی کاکە عەبە و ووتم دوایی لەسەر کارتە پارەی ترت بۆ دەردێنم.. هیچی نەوت و هەڵیگرت

تیڕوپڕ نانمان خوارد ئەو برایانە لە هۆڵەندا کە فەرمودەیەکیان باس دەکرد یان ئایەتێکیان باس دەکرد یان قسەیەکییان دەکرد روویان دەکردە کاك عەبدوڵڵای پژوهی وایان دەزانی  مەلای دوانزە عیلمە.. کاکە عەبدوڵڵا کەوتە قسەکردن ئەو شەوە.. ئیتر شەرفی دەخوارد و قسەی بازاری.. وەڵا جەمعەت تەماشایەکی منیان کردو ووتیان ئەرێ کاکە ئەوپیاوە  شرك دەکات.. ووتم چۆن ووتی ئەوە کە قسەمان بۆ دەکات هەر دەڵێ بە سەری ئێوە بە چاوی ئێوە..

- منیش بەسەرهاتەکەم بۆ چەند برایەک گێڕایەوە، یەکێکیان زۆر رەق بوو ئەی ووت کاکە ئەم کابرایە سەگە.. جائیز نیە لەگەڵماندا بێت، تا من توڕە بووم لەو برایە ووتم چۆن شتی وادەڵێیت ئەوە لەگەڵ منە ئەگەر ئەبو جەهلیش بێت.. چۆن حورمەتی من دەگرن دەبێت حورمەتی ئەو پیاوە بگرن ، خوا دەزانێت ..بەڵکو ژیانی لەگەڵماندا بگۆرێت..
بۆ نوێژی عیشا چوینەوە بۆ مزگەوت.. دوایی نوێژ ئەوبرایانە ووتیان کاک ماکوان شتێکمان بۆ باس بکە..

منیش دەستم کرد بە ..بەسمەلەو و ستایشی پێغەمبەر و روومکردە کاکە عەبەو ووتم ..





هەرکەس بە دڵسۆزی دینەکەی خۆی بپارێزێت، ئەو دوونیای لا بچوکە..

کاتێك هاوەڵان فێری ئازایەتی و ئیخلاس بوون.. قەدری خوای گەورەیان دەگرت و دەیان زانی خوا بە ئاسمانەوە لە هەموو شت گەورەترە، ئێمە کە خۆمان بە موسڵمان دەزانین، رۆژانە چەند جار "اللە اکبر" بە گوێماندا دەدرێت، بەڵام تێناگەین کە خوای گەورە لە هەموو شتێك لەم گەردوونەدا گەورە ترە ..

هاوەڵان دوو شت فێربوون .. بۆیە ئازا بوون بۆیە زوو ئیخلاسیان بۆ دروست بوو، کەوتنە کارکردن بۆ ئەم ئیسلامە، بۆیە خاکی پیرۆزی مەککەو مەدینەیان بە جێهیشت بۆ ئەم ئاینە لە پەنا شاخ و شارو کەناری رووبارەکاندا شەهید بوون، بۆ گەیاندنی ئاینی ئیسلام بڵاو بوونەوە.. ئەمە نهێینیەکە دەبێت هەموو کەس بیزانێت .. نهێنییەکەش بریتیە لە دوو زانست..
یەکەم : خوێندنەوەی کتێبی خوا کە قورئانەکەیەتی و خوای باڵادەست خۆی پێی ناساندوین ..
دووەم: خوێندنەوەی دروستکراوەکانیەتی کە گەردوون و مرۆڤ و دروستکراوەکانی دەروپشتمانە..
واتا زانستی (کتاب اللە المقروء، کتاب اللە المنظور )..
ئیتر خوایان ناسی و ئەوانەشی شوێن کەوتوی ئەو هاوەڵانە بوون وەك ئەوان پەروەردە بوون، بێجگە پەروەردگار لە کەس نەدەترسان هەر لەویش دوایان دەکرد، هەموو کاروبارێکی خۆیان دەگەڕاندەوە بۆ لای پەروەردگاریان..
من چۆن بتوانم ئەم ووتەیەی خۆمتان بۆ بسەلمێنم؟ وەرەن تەماشای ژیانی ئەم هاوەڵە کەن تەنها نمونەیەك دێنمەوە کە ژیانی پڕیەتی لە سەروەری و ئازایەتی و دڵسۆزی و خۆساغکردنەوە بۆ ئەم ئاینە..

ئەویش عەبدوڵڵای کوڕی حوزافەیە- ڕەزامەندی خوای پەروەردگاری لێبێت-
لە ساڵی ١٩ کۆچی عەبدوڵڵا بە دیل دەکەوێت بەردەستی رۆم و "هەرقل" پاشای رۆم خۆی لێکۆڵینەوە لەگەڵ ئەم هاوەڵەبەرێزەماندا دەکات- ڕەزامەندی خوای پەروەردگاری لێبێت- ..
- هرقل دەبیستێت کە هاوەڵانی محمد (صلی اللە علیە وسلم) هەموو پیاوی ئازاو چاونەترس و خۆڕاگرن..!
دەیویست تاقیکردنەوە بکاتە لەسەر چەند دیلێك کە بەردەستی کەوتوە لەوانە عەبدوڵڵاکوڕی حوزافەیە.. بانگی دەکات و دەست دەکات بە لێکۆڵینەوە لەگەڵیدا..
سەرەتا پرسیار لە عەبدوڵڵا  دەکات و دەڵێت: من دوایەکت لێدەکەم ئەگەر کردت ئەوا ئازادت دەکەم..؟
- عەبدوڵڵا کوڕی حوزافە دەڵێت: چییە؟
- هەرقل دەڵێت: ببە بە نەصرانی و واز لە ئیسلامەکەت بێنە.. ئەگەر واتکرد ئەوا من ئازادت  دەکەم و وازت لێ دێنم و رێزیشت دەگرم.
- عەبدوڵڵای کوڕی حوزافە زۆر بە ئارامی و بە هێمنی دەڵێت: پێم خۆشە هەزارجار بمرم لەوەی کە تۆ بانگی منی بۆ دەکەیت.

- هەرقل توشی یەئس نەبوو، بەڵکو بەردەوامە چونکە  ئەوێت بڕوای پێبنێت.. پێ ووت: دەتبینم پیاوێکی خاوەن شەهامەت و کەرامەتیت.. ئەوەی کە دوام لێکردی بیکەیت (واتا بوون بە نەصرانی و مەسیحی) ئەوە نیوەی موڵکی خۆمت لەگەڵ دەکەم بە دوو بەشەوە لە پۆستەکەشمدا دەتکەمە شەریك واتا دەبیتە پاشا.؟ واتا ئیمپراتۆریەتی رۆمانی چی تێدابێت دەیکات بە دوو بەشەوە لەگەڵ هاوەڵێکی رەشوڕوتی پێغەمبەر(صلی اللە علیە وسلم) پاشان کە دیلەو لە دیلیەوە دەبێت بە پاشای رۆمان..!

لێرەدا دەبێت عەبدوڵڵای کوڕی حوزافە چی بکات..؟ چونکە دوونیای لای بچوك بوو خوای پەروەردگاری لا گەورە بوو هەموو سەروەت و سامانی هەرقلی لەبەرچاو وەك پوشێک وابوو.. لە چاو ئیسلامەکەیدا هەمووی ناگاتە باڵە مێشولەیەکیش
- عەبدوڵڵا کوڕی حوزافە بە زەردەخەنەو پێکەنینەوە و گاڵتە پێکردنەوە دەڵێت: بێگومان گاڵتە کردن بە هەرقلی رۆم هەروا گاڵتە نیە و قسەی هەرقلیش هەروا ئاسان وسانە نیە لەبەردەم هەموو سیناتۆرو ئەندام پەرەلەمانەکانیدا ئەم قسەیەی کردوە..
دەڵێت : سوێند بەخوا هەموو ئەوەی کە تۆ خاوەنداری دەکەیت، ئەوەی عەرەب خاوەنیەتی و ئەوەیشی لەسەر زەویدایە بمدەیتێ من واز بێنم لە دینی محمد (صلى الله عليه وسلم) یاخود بۆ چاو تروکانێك من پەشیمان نابمەوە لەم ئاینە..! یاخود بڵێ پەشیمان بەرەوە بگەڕێوە بۆ ئیسلام تەنها یەك چاوتروکان ئەو کارە بکە.. بەخوای پەروەردگار ئەویشت بۆ ناکەم..سوێند بەخوا ئەمجارەش هەرچی هەیە لەسەر ئەم گۆی زەویە بمدەیتێ ئینجا واز لەم ئیسلامە ناهێنم..

- هەرقل ووتی: ئاخر دەتکوژم .. ئیتر کەوتە ئیرهاب و تۆقاندنی..

- عەبدوڵڵا کوڕی حوزافە ووتی: چیت لە دەست دێت بیکە..

- هەرقل فەرمانیدا: کە بە تیر.. رەمی بکەن، لە قاچو دەستیەوە دەست پێ بکەن بۆ ئەوەی ئازاری زۆری پێبگات، فەرمانیدا بەوانەی کەشارەزابوون واتا قەنصەکانی رومان، ووتیشی مردنیم ناوێت دەبێت بە زیندووی بمنێتەوە.. تەنها بۆ ئەوەی ئیخلاس کەم بکاتەوە پەشیمانی بکاتەوە لەئیسلام و بیکاتە نەصرانی.. بەڕاست و چەپیدا تیریان دەهویشت و هەندێکی بە نەرمی بەرقاچو دەستی دەکەوت، هەموو جارێکیش هەرقل دەیگوت پێی پەشیمان نەبیتەوە دەتکوژم ، ئەویش بەردەوام دەیفەرموو: چی دەکەی بیکە، من واز لە دینی خۆم ناهێنم..

- هەرقل بەرەو شتێکی خراپتر رۆشت کە تۆقاندو ئیرهابێکی زۆر گەورە بوو فەرمانی دا کە لە مەنجەڵی گەورەدا تا دەتوانن زەیت و رۆن گەرم بکەن تا بەتەواوەی دەقرچێت.. ئینجا موسڵمانێکی دیلی تریان هێنا خستیانە  ناوی، کە دەریان هێنایەوە تەنها ئیسقانەکانی مابوو، هەموو گۆشتەکەی تووابووە سوتا بوو، ئەم کارە تۆقاندو ئیراهابیەش لەبەرچاوی عەبدوڵڵای کوڕی حوزافە- ڕەزامەندی خوای پەروەردگاری لێبێت- دەیانکرد

پاشان دیسانەوە سەرلە نوێ هەرقل داوای کردەوە لە عەبدوڵڵا کە ببێتە نەصرانی .. ئینجا لە جاران زیاتر رەفزی دەکرد و رەتی کردەوە، ئیتر هەرقل ئارامی لێبڕاو فەرمانیدا بیخەنە ناو رۆن و زەیتەکە.. لەو کاتە دا عەبدوڵڵای کوڕی حوزافە- ڕەزامەندی خوای پەروەردگاری لێبێت- چاوەکانی پڕ بوو لە گریان..، هەرقل لە خۆشیاندا گەڕایەوە ووتی داخو چی بێت..؟ وا دەستی کردوە بە گریان، ووتی : کاریگەریمان هەبوو لەسەری پەشیمان دەبێتەوە لە دینەکەی، وای پەی برد هەرقل کە گوایە لە مردن دەترسێت، بۆیە گریاوە..

- هەرقل ووتی : بۆم بێنن بزانم بۆچی گریاوە.. دیسانەوە ووتی ببە بە نەصرانی، ئەویش بەوپەڕی ئازایەتیەوە لە جاران زیاتر رەتیکردەوە.. ئیتر ئەوەندەی تر هەرقل توڕەبوو بە تووڕەییەوە ووتی ئەی بۆچی دەگری چی تۆی گریاند؟

عەبدوڵڵای کوڕی حوزافە- ڕەزامەندی خوای پەروەردگاری لێبێت-:
ووتی: ئاواتە خوازم بەوەی کەچەند رۆحێکم هەبوایە لە پێناوی خودا بمبەخشیایە، بۆ ئەوە دەگریم.. بەڵام کە داخ دەخۆم بۆ ئەوەی کە یەك جار دەمرم ..حەزم دەکر لە ڕێگای خوای گەورەو ئەم دینە چەند جار گیانی خۆمم پێشکەش بەم ئاینەی محمد بکردایە..! بەڵام بەداخەوە کە یەك جار دەمرم..

هەرقل توشی مەئویسی بوو داوایەکی زۆر عەجیبی لێدەکات..
ووتی بە عەبدوڵڵا: دوات لێدەکەم بەس وەرە ناو چاوم ماچ بکە ئەوا ئازاد دەکەم..؟
ئینجا عەبدوڵڵا ووتی: من مەرجم هەیە ماچی دەکەم، بەڵام دەبێت هەرچی دیلی موسڵمانە ئازادی بکەیت..؟ پەیمانم دەدەیتێ؟

- هەرقل ووتی : پەیمان بێت کە ناوچام ماچ بکەیت خۆت و هەموو دیلە موسڵمانەکان ئازاد بکەم..

پاشان عەبدوڵڵا دەڵێت : لە دڵی خۆمدا ووتم ئەگەر من ناوچاوی ئەم دوژمنەی خوای گەورە ماچ بکەم.. هیچ زەرەرێکم لێناکەوێت بەو هۆیەشەوە کۆمەڵێك موسڵمان لە مردن رزگار دەکەم، هیچ کێشیەکم بۆ دروست نابێت لە لایەن بیروباوەڕەکەمەوە ، دەڵێت: ناو چاوی هەرقلم ماچکردو .. ئەویش هەموو دیلەکانی موسڵمانانی ئازادکرد..

کە ئەم باسەی عەبدوڵڵایان بۆ عومەری کوڕی خەتاب گێڕایەوە، زۆر خۆشحاڵی خۆی بۆ عەبدوڵڵا دەربڕیو، داوای کرد لە موسڵمانان کە هەموو هەستن دەرحەق ئەوکارەی عەبدوڵڵا ناوچاوی عەبدوڵڵا ماچ بکەن ... خۆی یەکەم کەس بوو کە ماچی کرد.

کۆتایم بە باسەکەم هێناو.. چاوی خۆم گریانی پێوە بوو ووتم
يرزقنا الإخلاص في القول والعمل، وأن يعظم قدره في قلوبنا، حتى لا نرى أحدا سواه، إنه ولي ذلك والقادر عليه.

دووعای هیدایەتم کرد بۆ کاک عەبدوڵا.. لە مەجلیسەکە هەڵساو چودەرەوە.. جگەرەیەکی داگیرساندو ئاگام لێبوو پیاسەی دەکرد.. چووم بۆلای ووتم، بەیانی کەی بڕۆین؟

- ووتی : ماکوان ئەو ژن ومناڵانەم بۆ ئاشت بکەرەوە؟

ووتم با بڕۆین بۆ ماڵی مەلامحمد ئەو ئیشەکمان بۆ دەکات ان شاء اللە ..

لە ئاڕنێمی هۆڵەنداوە گەڕاینەوە بۆ ئەڵمانیا و رووەو هالە کەوتینە ڕێ پرسیارم کرد لە کاك عەبدوڵڵا ماڵتان لە کام شارە.. ناوی شارەکەی ووت. پاشان بردم لە گەڵ خۆم بۆ ماڵی مەلا محمد لە رێگا قسەمان زۆرکرد لە بارەی دینەوە، ئەوەی کە منی زۆر بێزار کردبوو لەم پیاوە، قسەی زۆر سادەو سانا بوو، پاشان هیچ کاریگەریەکی ئاینم نە ئەدی لەسەری جگەرە لەسەر جگەرەش دایدەگرساند بۆنی تەپڵەکە جگەرەی لێدەهات، هەرچۆن بوو تەحەمولم کرد، لە دڵی خۆمدا ووتم مادام هۆکاری منە کێشەی بۆ دروست بووەو لەگەڵیشم هەڵدەستێت بۆ نوێژ کردن، من پەیوەندیم بە دڵو دەرونییەوە نیە کار لەسەر رووکەش دەکەم، دەمگوت ئەم کەسە یان زۆر سادەیە، هیچ نازانێت، یان وەك ناوچەی پێنجوێنی ئێمە هەرکەس فێڵباز بێت دەڵێن زۆر زۆڵە.. یاخود دەمگوت ئەمە زۆر زۆڵە.. چوینە ماڵی مەلا محمد، خوای گەورە ماڵی ئاوەدان بکات خزمەتی باشییان کردین خوای گەورە بەرەکەت بخاتە ناو ماڵو منداڵو رزقو رۆزیشی..
لەگەڵ مەلا محمدا باسی کێشەکەمان کرد مەلا محمد فەرمووی ..
کاك عەبدوڵڵا ئێستا خێزان و ماڵ ومنداڵت لەکوێن ؟..
- ووتی: وەڵڵا نازانم..
- ووتمان: ئەی چۆن بیاندۆزینەوە؟
- ووتی: ئاشنایەکم لێرەیە ئەو لەوانەیە بزانێت خزمی خۆمانەو هەردوولامان دەناسێت..
- داوای جێگاو مەکان و تەلەفونی ئەو پیاوەمان کرد لە کاك عەبدوڵڵا و وەرمانگرتو.. داوامان کرد کە بچینە لای و قسەو باسی لەگەڵ بکەین بەڵکو هاوکارمان بێت..
- کاك مەلا محمد ووتی : کاك عەبدوڵڵا ئەو پیاوە دەچینە ماڵی ئەویش کۆمەنیستە؟
- ووتی : بەخوا کاکە ئەو پیاوە دینی هەر نییە..
- مەلا محمد بە منی ووت کاک ماکوان تۆ مەیە..!
- ووتم: بۆ؟
- مەلا محمد ووتی : کاکە تۆعەصبیت ئەترسم توڕەبیت، ئێمە دەچین بۆ ئەوێ کێشە چارەسەر بکەین ئەو ئەگەر قسە بکات لە ماڵی خۆیدایە دەبێت ئێمە بێدەنگی بین..!
- ووتم : بڕوا ناکەم ئەو کەسە بزانێت ئێمە هەردووکمان خاوەنی ئەم ئیسلامەین و دیندارین ئەوەندە بێحورمەت بێت لە ماڵی خۆیدا قسە بکات جا ئەگەر وای کرد هەڵدەستین و دێینە دەرەوە..
مەلا محمد پێی وابو کە من نەچم باشترە..! .. کاکە عەبەش زوو زوو دەیوت ماکوان گیان تۆ مەیە قەیناکا خۆمان دەچین تۆ بۆخۆت لەگەڵ کوڕەکانی مەلامحمدا بڕۆ بۆ پیاسە..
بە هەر حاڵ، هاتمە سەر ئەوەی بە قسەیان بکەم من نەڕۆم، بەڵام لە کۆتایدا ووتم هەر دێم، من وا لێکمدایەوە کە من بۆ خۆم طەرەفم لەم کێشەیەدا دەبێت ووجودم هەبێت، بەهەر حاڵ کەوتینەوە رێ بەرەو هانۆڤەر.. چوینە ماڵی ئەو پیاوە  کە ناوی کاک بەهرۆز بوو لە هانۆڤەرو پیشتر ئاگادارمان کردبوو کە دێینە ماڵەکەت.. چوین لە دەرگاماندا ڕێزێکی زۆرمان لێگیرا..
لەوێ  من بەناوی خۆمەوە خۆم ناساند کە ناوم خەسرەوە وخەڵکی پێنجوێنم وەهەروەها ..
دوای ئەوەی کاک مەلا محمد دەستی کرد بە قسە و ووتی دەمانەوێت بچینە لای میهناز خاتون، بەڵکو ئاوێك بکرێت بەم ئاگرەدا..
پاش چا خواردن کاک بەهرۆز دەستی کرد بە قسە رووی کردە من و کاک مەلا محمد ووتی: یاخوا ئێوە بەخێربین من رێزی هەموو موسڵمانێك دەگرم، جا زۆر خۆش دەیوت کاك خوسرەو بە فارسی ، دەستی کرد بە جنێودان بە  ماکوان کەریم، بەڵام نەك ئیسلام ..
ووتی کاک خوسرەو کەسێکی تیرۆرستی ئیرهابی پیاوکوژ هەیە لە ناو پاڵتۆکدا کاکە ئەمە ماڵی ئەم کاکە عەبەی ووێرانکردوە.. ئەم ماکوانە لە جەمعاتی مەلا کرێکارە کاکە خەڵكی بەردەست بکەویت سەری دەبرێ، جا ئەم ماکوان جاشە ئەمە کوڕی شێخە لەگەڵ قاعیدەو ئەو ئیرهابیانەی تردا دەستی تێکەڵە، کە قسەیش دەکات لە پاڵتاکو ئەو شوێنانەدا مەلا کرێکار قسەکانی پێدەڵێت و بۆی دەنوسێتەوە ئەگینا خۆی هیچ نازانێت! ..

مەلا محمد تەماشی منی دەکرد ئاگام لێبوو کاك عەبدوڵڵای پژوهی هەر دەیویست مەوزوعەکە بگۆڕێت، بەڵام دەسەڵاتیان نەبوو ، هەتا توانی منی پڕ جێنوکرد، منیش بۆخۆم هەر دەموت راستدەکەیت، ئەو ماکوانە هەر زۆر هیچو پوچە، تۆ بزانە چی کردوە، هەڵسا رۆیشت لەلای ئێمە، تکام کرد لە کاك عەبدوڵڵاو کاک مەلا محمد، ووتم هیچ مەڵێن با من ئاشکرا نەبم هەر با وابڕوات ئەم پیاوە خۆی پیاوێکی باش دیارە من نا ناسێت تا خۆمی پێدەناسێنم ، کاک عەبدوڵڵا دەستی منی ماچکرد ووتی توخوا چی ووتوە بۆ من کاک ماکوان خەجاڵەتم.. منیش دەستیم ماچ کردەوە و ووتم هەوە هەر کێشە نیە..
بەهەر حاڵ جارێکی تر هاتەوە کاک بەهرۆز، داخی زۆر لە دڵدا بوو ، ئەوەندەی تر منی دایەوە بەر جنێو،، خەریك بوو ماکوان والێبکات، ئیتر وامزانی ١١ سێپتەمەبەرو ناردنی زەرقاوی بۆ عێراق هەمووی لە دەستی مندا بووە..
- منیش زوو زوو دەموت وەڵڵا ئەم ماکوانە عەجیبە، ئەی باشە ئەمە لەکوێیە ئەم کوڕە..ئەی چۆن ئەوروپا نایگرێت..؟
- کاک بەهروز دەیگوت: کاکە ئەمانە بەس لەپاڵتاك قسە دەکەن کەس نایانناسێت..!
- ووتم : ئەی چۆن ئەم هەموو شتەی پێدەکرێت کە کەس نایناسیت؟..
ووتی : کاکە ئەمانە گروپن دێن و دەچن لە عێراق و لە ئەوروپاو شتی وای دەوت لە قتوی هیچ عەتارێکدا دەست نەدەکەوت..
منیش زوو  زوو بۆ ئەوەی ئەو رقی هەڵسێت، دەمگوت براڕۆ ئەم ماکوانە چی ئیرهابیەکە ، حەقە بیکوژن.. ووتم کاکە کەسێك نیە بیکوژێت نەجاتمان بێت بەدەستیەوە..؟
- ووتی کاکە ئەمریکا دەرقەتی ماکوان نایەت، کە وای ووت زۆر پێکەنیم قاقام لێدا سەیر بوو بەلایەوە.. کورە ووتم کاکە بەهروز خۆتۆ دنیات دیوە، ئەمریکا فیلی ساحەیە ئەو قسە مەکە ماکوانێك چیە، ئیتر واملێکرد کە تحلیلەکەو شیکارییەکەی جێگای پێکەنینە..
بەهەر حاڵ مەلامحمد قسەکانی بەهەردووکمان بڕیو .. کەوتینە ڕێ بۆ ماڵی میهناز خان خێزانی کاک عەبدوڵڵای پژوهی ولە ناو سەیارەکەی کاک مەلا محمد زۆر پیکەنیم، جەماعەت وایان دەزانی لە ئەخیردا من حەقی لێدەکەمەوە لێی ئەدەم.. یان دەیکەم بەشەڕ..
چوینە ماڵی میهناز خان حوورمەتێکی زۆری لێگرتین و پێشتر کاک بەهروز میهناز خانی ئاگادار کردبوو بۆ ئەو کارە دەچینە ماڵیان..!

دوای دانیشتنێکی کەم .. ئینجا من روومکردە میهنازخان و کاک بەهرۆز لە تەنیشتم دانیشتبوو، ووتم میهناز خان من ناناسیت کێم..؟
ووتی : نەخێر بە خزمەت جەنابت نەگەیشتووم ..
ووتم چۆن من کوڕی جەنابتم و کاک عەبدوڵڵا هاتوە بۆلام بەس لەبەر خاتری تۆ.. زۆر گۆڕاوە ئەوەی کە تۆ ئەتەوێت ئەو ئێستا ئەوەیە!..
میهناز خان ووتی: دەنگت ئاشنایە لام بەس نازانم کێت..؟
ووتم: زۆر بیری لێمەکەرەوە.. من ماکوانم ئەوەی لە پاڵتاك قسە دەکەم..
لە دوایی ئەوەی کە خۆم ئاشکرا کرد لە لای میهناز خان ، چونکە کاک بەهرۆز لە تەنیشتمەوە بوو، ئاگام لێی نەبوو دەموچاوی چی بەسەردا هاتوە.. بەهەرحاڵ من خۆم تێك نەداو بەردەوام بووم لەگەڵ میهناز خاندا، بەراستی ئافرەتێکی زۆر میهنازو بەڕیزو خاوەن حوورمەت بوو.. دوای نان خواردنێکی خۆش و بەلەزەتی سنەیی بەناوی فسنجان کە بۆیەکم جار بوو بیخۆم لە هەموو ژیانمدا..
پاشان کاك عەبدوڵام هەڵساند بچێت لە مەتبەخەکە لەگەڵ میهناز خان هاوکاری بکات.. کاتی نوێژ هات..
- کاکە عەبە پێش ئێمە هەڵساو ووتی: بانوێژەکەمان بکەین..
- منیش بۆ خۆشی ووتم کاکە عەبدوڵڵا لەبەر خوایە یان لەبەر خاتری میهناز خانە..
مۆڕەیەکی لێکردم پێکەنی.. ئینجا بیرم کەوتەوە پیاوێك لە تەنیشتمەوەیە بی دەنگ چرکە ناکات..
- ووتم: کاک بەهرۆز با تا دەرەوە بڕۆین هەندێك قسە وباس بەکەین پیاسەیەك بکەین بەیەکەوە.. ئاگام لێبوو سڵی کردەوە لە من،  کاک مەلا محمد ووتی جاری دوایی هەموومان بەیکەوە دەڕۆین پیاسە دەکەین دەچینە سەنتەری هانۆڤەر.. نا ووتم کاکە وازمان لێبێنن من حەز دەکەم لەگەڵ ئەو پیاوە دوو قسەی تایبەتی بکەین لەدەرەوە.. ئەو هەڵساو کاکە عەبدوڵڵا وکاک مەلامحمدیش بە دوواماندا هاتن لەدووامانەوە دەرۆشتن..
- ووتم: کاک بەهرۆز من ئەو ماکوانە ئیرهابیەم کە تۆ قسەت پێووت.. لە ماڵەکەی خۆشتا.. من نە ئیرهابیم و نە پیاوکوژو نەخەڵك سەربڕ.. تۆ دەبوو منت بناسیبا، ئینجا قسەم لەسەر بکەیت.. کوڕی باش تۆ من ناناسیت ، بە خزمەتی مامۆستا کرێکار نەگەیشتویت، ئەم هەموو قسە سوکەت بەئێمە ووت، ئاخر وەرە بزانم لەکوێ منت دیوە پیاو بکوژم ؟ لە کوێ منت دیوە کارێکی خراپەم کردبێت؟ من ناڵێم فریشتەی ئاسمانم، بەڵام لە چاو قسەکانی تۆ کە کردت بەرانبەرم وەڵڵا من فریشتەم.. دەی سوێند بەخوا ئەتوانم ئیستا لێرەدا بدەمە بەر چەقۆ لە دەستم دێت و ئەشتوانم، بەڵام بە قولی خۆتان کاکە خۆ من چەقۆکێش نیم من خاوەنی پەیامێکم، لە پاڵتاك لە کۆڕ و لە سمینارەکاندا هەوڵ دەدەم و هەرچی بۆم بکرێت  ئەم دینە دەیگەیەنم.. ئێوە بۆ نایەن جارێك لەسەر پەیامەکە قسە بکەن ، بۆ شتم بۆ دروست دەکەیت کە نامناسیت.. وویستی قسەبکات نەمهێشت، بەردەوام بووم لە قسەکانم..
- ووتم :ئاخر تۆ و ئەوانەی وەك تۆ وان بۆیە ئێران توانی بە شیعەگەری خۆی سەرکەوێت بەسەرتاندا خۆشتان نەتان دەزانی داوای چی دەکەن، ئەگەر وەك شیعەکان ئێوەش مەزهەبی شافیعەیەکەتان زیندووبکردایەتەوە یاخود ئەهلی سەلەفەکە..ئێستا حاڵتان بەم حاڵە نەدەگەیشت.. ئاخر تۆ کە چەپی دەبوو راستگۆ بویتایە لەگەڵ خۆتو پەیامەکەشت، کاکی خۆم هەرچی دەکەیت بەس راستگۆبە.. مرۆڤ لەسەربنەمای درۆ هیچی بۆ ناکرێت، ئێوە درۆزنن و درۆشتان لەگەڵ میللەتی خۆتان کرد قسەی زلتان بۆکردن دوای هەمووشتان ساحەتان چۆڵکرد بۆ کۆماری ئیسلامی ئێران.. بەهەرحاڵ دەمەوێت پێت بڵێم ئەوە منێکی ئیسلامی، کە کێشە لەسەر من دروست بوو ئامادە بووم هەموو خزمەتێك بە هاوشاریەکەی تۆ بکەم ، بەڵام ئێوە توانای ئەوەتان نەبوو رەفیقەکەی خۆشتان هاوکاری بکەن.. ئینجا بەخوای عەرزو ئاسمان کە ئەو قسانەت کرد قوبوڵم کرد، زۆر گەورەنەبوو لەسەر دڵم، چونکە  قسەت بە خۆم ووتو رێزی ئیسلامەکەت گرت، هەرچەندە قسەکانت سەراپا درۆ بوو، بەڵام من هاتمە ماڵەکەت نانم خوارد چام تێدا خوارد من خۆم بە موسڵمان دەزانم پاشان عەشاییەرم بۆیە هیچ لەدڵمدا نیە، کەسێکی بەرێزی لام.. فەرمو تۆش قسەی خۆت بکە..
- کاك بەهرۆز ووتی: کاک ماکوان من موقەصیرم و خەجاڵەتم، بەڕاستی نازانم بڵێم چی(منیش ووتم هیچ مەڵێ و کۆتایی بەو کێشەیە هات) بەردەوام بوویەوە لەقسەکانی ووتی کاکی خۆم من هەڵەم کرد بەرانبەرت، تۆ لەگەورەیی خۆت قسەت نەکردوە، پاشان منیش رەخنەیەکم هەیە دەبوو خۆت بە ماکوان بناساندایە تا منیش مەوقعی تۆم دەزانی، بەهەر حاڵ ئەمە مانای وانیە کە من ئیسلامم خۆش بووێت یان موسڵمانان، منیش خاوەنی پەیامێکم دەمەوێت بیگەینم کە مرۆڤ دۆست و خۆشنودی و ئازادی یە بۆ مرۆڤەکان..

- ووتم: کاک بەهرۆز من کە نەموتوە ماکوانم - خۆم لە راستیدا ناوم خەسرەوە و نازناوی نوسینو ئەدەبیم ماکوانە، درۆم لەگەڵ نەکردویت، گریمان خۆشم نەناسند تۆ هەر بەو شێوەیە مامەڵە دەکەیت؟، ئەوە کارێکی باش نیە ئێمە قسەمان لەسەر ئەوەیە لەخۆتەوە قسەمەکە تا کەسێك نەناسیت، خۆ من ناحەقی تۆ ناگرم بە تەنیا ئەوە تەبع و سورشتی هەموو کورد وایە .. رۆژ نیە لەم ئیسلامیانەی لای منیش نەچن و بچپێنن بەگوێی یەکتریدا، بەجاسوس لە قەڵمان ئەدەن بێ ئەوەی بەڵگەیەکیان لە بەردەستابێت هەروەك تۆ یان لەبەر بەخیلیە یان قسە فرێدانە یان لەگەڵ حیزبەکانیان نیم، جا نازانم ئەم خوایە کە سوێندی پێدە خوات هەر وا ئاسانە ، تۆش هەر لەو تەبعانەی ئەوان جاروبار لەخوا دەترسن تۆ ئەوەیشت نیە کاکی خۆم.. ئینجا فەرموو وەرە من و جەنابت لەسەر دین و ئەم ئاینی ئیسلام و خوایە با موناقەشەیەك بکەین لە کوێ پێتخۆشە.. من ئامادەم؟
- ووتی: باشە؟..
ووتم بەو مەرجەی تەوەرە دیاری بکرێت، کە من تەواو بووم ئینجا تۆ قسە بکەیت، پاشان دەبێت خەڵکێکی حەکەم لە نێوانماندا هەبێت .. دوور لە بیروباوەرێ هەردووکمان، ئەوە مەرجی منە.. تۆش چی دادەنیت  لە تەوەروباس فەرموو من ئامادەم..

ووتی تەوەرکان با ئەمانە بن..
- لەسەر ئەوەی من بڕوام بەخوانیەو خوا هەر نیە ..
- زانست و قورئان
- دەسەڵاتی ئیسلامی و سەنگباران و کوشتنی خەڵکی و فەتحی ووڵاتان
- ئافرەت و مافی مرۆڤ بەگشتی.

کە گەڕاینەوە.. داوام کرد لە کاک عەبدوڵڵا کە کێ دەناسێت.. لەم دەوربەرە لە دکتۆر لە خەڵکی رۆشنبیر دەعوەتی بکات..
ئەو شەوە کەسمان دەست نەکەوت دوامکرد لە کاک مەلامحمد و کە هیچ تەدخول نەکات بە چاك و خراپ..

ئەو شەوە دانیشتین و دەستمان کرد بە قسە ..
ووتم کاک بەهروز تۆ چۆن بڕوات بە خوا نیە.. ئاخر لەم بوونەی ئێمەدا خەڵکێکی زۆر شاز بڕوای بەخوا نیە چۆن شتی وادەبێت..؟

- کاک بەهروز..: دەستی کرد بە قسە.. ووتی ئەم ژیانە هەموو لەسەر مادە بونیادنراوە.. مادەش بۆ خۆی کۆنە وعونصورێکی قەدیمە، ئەم هەموو سیستمەی کە ئیستا هەیە لەم گەردونەدا ناشێت دەستی خوایەکی بەسەروەبێت، کە ئەوەندە گەورەیە خاوەنی هێزە.. لە دوو تەوەر بەدەر نیە یان گەردون و مادە خوایە و بێگیانە.. یان خوا ووجودی نیە .. هەموو خوایەك کە دروستی دەکەین دەستکردی خۆمانە چۆن خوایەك وەك مارکس دەڵێت: بزواتە و واتا (محریکە) پاشان نەزاوتیشە..! یان مومکینە یان غەیر مومکینە.. ئەمە فەلسەفەی سورشتە واتا مرۆیی ئەمەی ئیسپات کردوە کە نەخشاندنی گەردوون بە مادە رێكخراوە و نەخشێنراوە.. پاشان هەمووی سروشت بە ڕێکەوت رێکی خستوە..!

کەس دەتوانیت خوای موسڵمانان نیشان بدات، کەس دەتوانێت ئەو هەموو هێزە کیمیایەو تەفاعولە فیزیاییانە  نیشان بدات کە چۆن خوا دەستی لەسەری هەیە لە بچوکترین بەشی ئەم گەردونەدا بە چرکە گۆڕانکاری دەبێت.. ئاخر ئەم خوایە چۆن ئاگای لەم هەموو ووردەکاریانەیە، پاشان لەسەر ئەم ژینەدا بێپایان کرم و زیندەوەرو نەباتی وهەمووی کار دەکات، هەموو ئەمانە بە گوێرەی سیستەمی سروشت .. تۆ بڵێی یەك خوا سەرپەرشتی بکات؟.. ئاخر لە ناو ئیسلامدا چی هەیە کە من والێبکات بڕوام بۆ دروست ببێت وەك مارکس باسی مادیەتو تەفسیری مادەو مێژووی مادە دەکات.. هەمووی بەزانست و پاشان لە رووی پێگەیشتنەوەو داروین و لە رووی کۆمەڵایەتی دۆرکایم و پاشان فرۆیدو هەموو ئەمانە دەتوانن وەڵامی پرسیاری رێکی و جوانی ئەم سیستەمە بدەنەوە، بەزانست، نەك بە تەنها ووشەیەك کە ئێوە خۆتانی لێ دەدزنەوە.. ناوتان ناوە خوا...

پاشان من وەڵامی ئەم گەردونەم دەوێت لای ئەو خوایەی تۆ؟
من دەمەوێت بزانم ئەو خوایە موسڵمان و ئیسلام چی بە من ئەدات..
ئینجا ئەم قورئانەی ئێوە.. نابێت شتێك بدات بە من کە سودی لێوەربگرم، ئاخر مەنصوری حیکمەت قسەیەکی زۆر جوانی هەیە دەڵێت، من کە تۆم دەوێت تۆش دەبێت پێم ببەخشیت بۆ ئەوەی تێر بم .. مارکسیزم و ئەدەبایتی چەپ وەڵامی هەموو ئەو پرسیارانەی منی داوەتەوە.. ئینجا مەرجی سەرەکی پێکێهنانی بەرهەمهێنان کۆمەڵگایە نەك ئاین .. ژێرخانو سەرخان ژیارو شارستانی دروست دەکات، چینە کۆمەڵایەتیەکان و خەباتی چینایەتی ململانێ دروست دەکەن نەك ئاین..
پاشان شۆڕشی سۆسیالستی هاندانی مرۆڤە بۆ دەستبەرکردنی ئازادیەکان .. بەدرێژایی مێژوو ئیسلام هەر خەریکی کوشتن و بڕین بووە..
 لێرەدا من وەستاندم..

- ووتم : بڕیارمان وابوو یەكتەوەر تەوابکەین ئینجا بچینە سەرتەوەرێکی تر..وایە؟
- ووتی: وایە؟
- ووتم مادەم وایە قسەکانی خۆت تەواوبکە لەسەر خوا و ئەم گەردونە و فەلسەفە مومکینو نامومکین و ڕێکی سیستەم و جوانی سیستەم و خراپیەکانی تەفسیری مادە بکەو مێژووی مادە باس بکە،،
- کاک بەهرۆز ووتی من پرسیاری خۆم خستە روو فەرموو وەڵام بدەرەوە..

من وەڵامی ئەم شەش پرسیارەت ئەدەمەوە کە لەقسەکانتا کردوە..
یه‌که‌م: ئه‌م جیهانه‌ چۆن سه‌ری هه‌ڵداوه‌؟
دووهه‌م: چۆن به‌ گوێره‌ی ئه‌و سیسته‌مه‌ سه‌رسوڕهێنه‌رهه‌ڵده‌سوڕێت؟
سێ‌هه‌م: ئایا سه‌رەتای هه‌یه‌؟ مێژووی مارکسیزم
چواره‌م:ئایا کۆتایی هه‌یه‌ ؟جەدەلی مارکسیزم
پێنجه‌م:ئایا به‌ ڕێکه‌وت هاتۆته‌ گۆڕێ؟
شه‌ش:ئایا دروست که‌رێك دروستی کردوه‌ و هێناویته‌ دی؟..

بێ گومان بۆ وه‌ڵام دانه‌وه‌ی ئه‌م پرسیارانه‌، ئایدیای مرۆڤ وتێگه‌یشتنی له‌م بونه‌وه‌ره‌ که‌ژیان پێك ده‌هێنێت، به‌شێوه‌یه‌کی کاریگه‌رانه‌ هاوبه‌شی ده‌کات له‌ چاره‌نوسی مرۆڤ و جۆری و شارستا نیه‌تی و ژیانی کۆمه‌ڵایه‌تی و که‌سایەتی تاك، ئارامگرتنی ده‌رونی ئه‌و که‌سایه‌تیه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌م وه‌ڵامانه‌ ده‌ست نه‌که‌وت مرۆڤکه‌ توشی دڵه‌ڕاوکێ و سه‌رگه‌ردانی ده‌بێت، تۆشی بێ چاره‌ی و که‌سێکی وێرانی لێ ده‌رده‌چێت.

بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ زانایان و فه‌یله‌سوفه‌کان و خاوەن بیره‌کان هه‌وڵیانداوه‌ هه‌ریه‌کەیان له‌ ڕێگای عه‌قڵ و هۆشە وه‌ له‌ ڕه‌وتی تاقیکردنه‌وه‌ زانسته‌یه‌کان، وەڵامی ئه‌م پرسیارانه‌ بده‌نه‌وه‌.
من ده‌مه‌وێت له‌م باس ولێکۆلینه‌وه‌یه‌دا هه‌ندێ له‌و وەڵامانه‌ بخه‌مه‌
مه‌رج نیه‌ من بتوانم ئه‌م بابه‌ته به‌و شێوه‌یه‌ که‌ بیرمه‌ندان توانیانه‌ باشتر ڕوونی بکه‌مه‌وە، به‌ڵام هه‌وڵێکه‌ تا بتوانم بیری خۆم بخمه‌ ڕوو.‌

ئه‌م جیهانه‌ چۆن سه‌ری هه‌ڵداوه‌:

که‌واته‌ خاڵی سه‌ره‌تا لێره‌وه‌یه‌، سۆنگه‌ی بیر کردنه‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ چۆن سه‌رهه‌ڵدانی ئه‌م جیهانه‌و سه‌ره‌تای ڕه‌وتی ئه‌م جیهانه‌ به‌ ماکه‌که‌ی هه‌یئه‌ته‌که‌ی و یاساکانی لێکی بده‌ینه‌وه‌ ئه‌وه‌ ڕوون بکه‌ینه‌وه‌ که‌ چۆن سه‌ری هه‌ڵداوه‌؟
بۆ باس کردنی ئه‌م بابه‌ته‌ چه‌ندین به‌ڵگه‌ی ئه‌قڵی و ویژدانی هه‌ن له‌و به‌ڵگانه‌ی که‌ مرۆڤ ژیانی ئاسایی خۆیان پێ ده‌ست پێکردون، سه‌رباری لێکۆڵینه‌وه‌کانی فه‌یله‌سوف و زاناکان، ئه‌و لێکۆڵینه‌وانه‌ی که‌ دروست کردنی ئه‌م جیهانه‌مان له‌ لایه‌ن داهێنه‌رو به‌دیهێنه‌رێکه‌وه‌ یان خوڵقێنه‌رێکی کارساز دایناوه‌ بۆی ده‌یسه‌لمێنێت هه‌روه‌ك زانستیش به‌ته‌واوی به‌شه‌کانیه‌وه‌ له‌ فیزیك و گه‌ردوون ناسی و پزیشکی و ڕووه‌ك ناسی زینده‌وه‌رناسی و ....هتد.
توانیویه‌تی لایه‌نێکی گرنگمان بۆ ده‌ربخات لایه‌نێك که‌ شاراوه‌ بووه‌ له‌ ئێمه‌ له‌ ته‌فسیرو لێکدانه‌وه‌ی ئه‌م جیهانه‌دا، هه‌روه‌ک توانیویه‌تی تیۆرو کۆمه‌ڵێك بیردۆز که‌ خوا نه‌ناسه‌کان دایان ناوه‌ هه‌ڵی بوه‌شێنێته‌وه‌ به‌ڵگه‌کانیان به‌ درۆ بخاته‌وه‌ که‌ به‌ درۆ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی ئه‌م به‌ڵگانه‌ قه‌ڵاو کۆشکی بیرکردنه‌وه‌ی بێ باوه‌ڕه‌کان یان ماتریالیزمه‌کان داڕوخاوه‌، ئایدیای خوا په‌رستی به‌ به‌ڵگه‌ و تاقی کردنه‌وه‌ی هه‌ڵسپێراوه‌کانی زانست قایم و پته‌و تر بووه‌، پاش ئه‌وه‌ی بێباوه‌ڕی تیۆری خۆی له‌سه‌ر دوو بنه‌مای فه‌لسه‌فی بنیاد نابوو وه‌ ئه‌و دوو بنه‌مایه‌ش که‌ بریتین:

یه‌که‌م: تیۆری مادده‌ دێرینه‌کان یان دێرینه‌ی مادده‌:
ئه‌م بیردۆزه‌ لافی ئه‌وه‌ لێده‌دات که‌ مادده‌ کۆنه‌و هه‌ر بووه‌، نه‌ سه‌ره‌تای هه‌یه‌و نه‌ کۆتای ئه‌مه‌ش مانای ئه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت که‌ مادده‌ خوڵقێنه‌ریکی نییه‌ وه‌ هیچ کارسازێك یان به‌دی هێنه‌رێك نه‌یهێناوه‌ته‌ گۆڕێ وه‌ جیهانێکی تریش به‌دوایدا نایه‌ت.!

دووه‌م: پشت به‌ستن له‌سه‌ر تیۆری ڕێکه‌وت و ڕه‌فزکردنی بنه‌ما هۆکاریه‌کان:
ئه‌م بیردۆزه‌ وا ده‌بینێت که‌ جیهان له‌ ڕێگای ڕێکه‌وته‌وه‌ سه‌ری هه‌ڵداوه‌ دروست بووه‌، داهێنه‌رو به‌دیهێنه‌رێك نه‌یهێناوه‌ته‌ کایه‌وه‌ بێ نه‌خشه‌و پلان دروست بووه‌.

به‌ڵام به‌داڕوخانی ئه‌م دوو تیۆره‌ بیردۆزیه‌ به‌ده‌ستی زانستی تاقیگه‌ری فه‌لسه‌فه‌ی بێ باوه‌ڕه‌کان هه‌ره‌سی هێنا هه‌ره‌سهینانێکی به‌ به‌ڵگه‌ سه‌لمێنراو
وێڕای هه‌ره‌س هێنان و داڕمانی ئه‌قڵی و فه‌لسه‌فی ڕووته‌ ماتریالیزمه‌که‌ ئیتر ئه‌م دوو تیۆره‌ له‌ دیدی زانسته‌وه‌ بوونه‌ ئه‌فسانه‌ و گریمانێکی خه‌یاڵی، جا بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م دوو تیۆره‌ نمونه‌کانیان له‌ بیروڕاکانی دیکه‌ بخه‌ینه‌ سه‌رباس و لێکۆڵینه‌وه‌، به‌ڵام باس و لێکۆڵینه‌وه‌که‌ له‌سه‌ر بناغه‌ی تیۆرو به‌ڵگه‌ی زانستی و فه‌لسه‌فیه‌کان بنیاد بنێین، واتا با بیردۆزی بێ باوه‌ڕی بخینه‌ ژێر باس و لێکۆڵینه‌وه‌ له‌سه‌ر بنچینه‌ی وه‌ك ئاماژه‌مان پێ کرد به‌ڵگه‌ی تاقی گه‌ری ، یان به‌ڵگه‌ی ڕه‌وتی ئه‌قڵی به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌ که‌ ده‌توانین له‌سه‌ر سێ بنه‌مای زانستی و فه‌لسه‌فی ڕوونی بکه‌ینه‌وه‌.
یه‌که‌م: به‌ڵگه‌ی نه‌خشاندنی ڕێکی و جوانی سیسته‌م.
دووه‌م: به‌ڵگه‌ی جوڵه‌و بزواوتن و نه‌جوڵاندن له‌خۆوه‌ نه‌بزواوتن .
سێیه‌م: به‌ڵگه‌ی پێچون و له‌وانه‌یی (ئیمکان).


به‌ڵگه‌ی نه‌خشاندنی ڕێکی و جوانی سیسته‌م:

بێگومان نیگایه‌کی زانستی که‌ مرۆڤ دەینه‌خشێنێت به‌ جیهانی سروشت و مرۆڤ ڕووه‌ك و ئاژه‌ڵ و....هتد.
هه‌روەها به‌وه‌ی که‌ تێیدایه‌ له‌ ووردی وکارسازی ده‌رده‌که‌وێت که‌ ئه‌م جیهانه‌ پێویستی به‌ نه‌خشه‌کێشان و ساز کردن و ویستگه‌یه‌کی پێش تر هه‌یه‌ خۆی به‌ڵگه‌یه‌ له‌سه‌ر بوونی په‌روه‌ردگار که‌ خوایه‌کی داناو زاناو به‌ توانا زۆر به‌ جوانی و به‌ ووردی و به‌ ڕوونی، به‌ له‌ ناو بردنی بیری ڕێکه‌وت و پوچ کردنه‌وه‌ی، یاخود ئه‌زه‌لیه‌تی ماددیت بۆ ده‌رده‌که‌وێت ئه‌وه‌ی که‌ تیۆری بێ باوه‌ری و فه‌لسه‌فه‌که‌ی بوو، بیرکردنه‌وه‌ی پێچه‌وانه‌و دژ به‌ ئایدیا خوا په‌رستیه‌که‌ی له‌سه‌ر بنیاد نراوه‌.
لێکۆڵینه‌وه‌و باسه‌ زانستیه‌کان مه‌حاڵ بوونی پێکهاتنی جیهانیان به‌ڕێکه‌وت له‌ ڕووی کات و زه‌مه‌ن و پێك هاتنی واقیعیه‌وه‌ سه‌لماندوه‌ که‌ ئێمه‌ له‌م باسه‌دا لایه‌نێك له‌ باس و لێکۆڵینه‌وه‌ و به‌ڵگه‌ زانستیانه‌ ڕوون ده‌که‌ینه‌وه‌ که‌ زانایانی سروست و زینده‌وه‌ر ناسی سه‌لماندویانه‌، تیۆری ڕێکه‌وتیان له‌ دوو بواری سروشت و ژیاندا به‌ درۆ خستۆته‌وه‌ بۆ هه‌ر ئه‌قڵێکی خاوه‌ن هزری زانستی بوونی دانای و هوده‌ زانی و وویست و نه‌خشه‌کێشانی پێشتر بۆ ئه‌م جیهانه‌ ده‌رده‌خات جا له‌ بواری سروشتدا زانایان ده‌ڵێن:
{ئێمه‌ له‌ یه‌که‌م له‌ سه‌رەتاوه‌ ئه‌ستێره‌یه‌کی گه‌ڕۆکی بچووکمان هه‌بووه‌ که‌ ئه‌ویش
زه‌وی یه‌ ئه‌م ئه‌ستێره‌یه‌ چه‌شنی نیشتمانێك بووه‌ بۆ دروستکراوه‌کانی مرۆڤایه‌تی،که‌ پاش زنجیره‌یه‌ك گۆڕانکاریی له‌ماوه‌ی دوو بلیۆن ساڵ یاخود زیاتردا بۆته‌ جێگایه‌کی له‌ به‌ر بۆ ژیانی زینده‌وه‌ری و ڕووه‌کیی که‌ ئه‌مانه‌ یارمه‌تیی گه‌شه‌ کردنی و هۆیه‌ك بوون بۆ سه‌رهه‌ڵدانی مرۆڤ،خرۆکه‌ی زه‌وی له‌ هه‌ر بیست و چوارکاتژمێرێکدا جارێك یاخود به‌تێکڕای نزیکه‌ی (١٠٠٠)میل له‌ کاتژمێرێکدا به‌ ده‌وری ته‌وه‌ری خۆیدا ده‌سوڕێته‌وه‌.
گریمان که‌ زه‌وی به‌ تێکڕایی (١٠٠)میل له‌ کاتژمێرێکدا ده‌سوڕێته‌وه‌، بۆ وانه‌بێت؟ ئه‌گه‌ر وابێت ئه‌وا ئه‌و کات شه‌وڕۆژمان به‌ ئەندازه‌ی ده‌ ئه‌وەنده‌ی تر درێژ تر ده‌بێته‌وه‌.
که‌واته‌ له‌م بارو دۆخه‌دا خۆری هاوین هه‌مووڕۆژێك ڕووه‌ك وگژوگیاکانمان ده‌سوتێنێت و به‌ شه‌ویش ته‌واوی ڕووه‌کی سه‌ر زه‌وی وشك ده‌بن.
له‌ کاتێکدا ئه‌و خۆره‌ی که‌ سه‌رچاوه‌ی ته‌واوی ژیانه‌. پله‌ی گه‌رمای که‌ی ده‌گاته‌(١٢)هه‌زار پله‌ی فه‌رنهایت و خڕۆکه‌ی زه‌وی ئێمه‌ به‌ ئه‌ندازه‌یه‌ك لێی دووره‌ به‌ سه‌ بۆ ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌م ئاگره‌ زۆره‌ گه‌رمایی پێوستمان پێ ببه‌خشێت و له‌ویش زیاتر پێویستمان نییه‌ ، ئه‌م دووراییه‌ش به‌ شێوه‌یه‌کی سه‌رسوڕهێنه‌ر ڕێژه‌یه‌کی نه‌گۆڕه‌، که‌ له‌ ماوه‌ی ملیۆنه‌ها ساڵدا گۆڕانکاری که‌می به‌سه‌ردا دێت
به‌وجۆرێك که‌ به‌رده‌وام بوونی ژیان به‌وجۆره‌ی که‌ پێی راهاتوین و مومکینه‌،که‌ ئه‌گه‌ر بهاتایه‌وپله‌ی گه‌رما سه‌رزه‌وی له‌ ساڵێکدا به‌ تێکڕای په‌نجا پله‌ زیادی بکردایه‌ ئه‌وا ته‌وایی زینده‌وه‌راکانی ساه‌ زه‌وی هه‌مووی ده‌سوتان و یان له‌ناو ده‌چن.
خڕۆکه‌ی زەوی به‌تێکڕایی (١٨)میل له‌خوله‌کێكدا ده‌سوڕێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر بهاتایه‌و تێکڕایی سوڕانه‌وەکه‌ی''بۆ نمونه‌'' (٦) میل یاخود(٢٠) میل بوایه‌ له‌ خوله‌کێکدا ئه‌و کات دووری یاخود نزیکی ئێمه‌ له‌خۆره‌وه‌ به‌ شێوه‌یه‌ك ده‌بوو که‌ ژیانمان له‌گه‌ڵیدا ده‌یبه‌ست، له‌ هه‌مان کات دا ئه‌ستێره‌کان به‌وشێوه‌یه‌ جیاوازیان ده‌بێت له‌ جۆری تیشکدانه‌وەیاندا، به‌شی زۆری تیشکه‌کانیان هه‌موو جۆره‌ خانه‌یه‌ک له‌ ژیان دا دەمرێنێت، هه‌روه‌ها چڕی و بارستایی ئه‌م تیشکدانه‌وەیه‌ش که‌وا له‌ نێوان که‌متر له‌ تیشکدانه‌وه‌ی خۆره‌که‌مان و زیاتر له‌ وه‌ی ده‌هه‌زار جاره‌، ئه‌و کات دوریی و نزیکیی ئێمه‌ له‌خۆره‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌ك ده‌بێت که‌ جوری ژیانمان له‌گه‌ڵ ئه‌و چه‌شنه‌ رابهاتایه‌ یان ئه‌گه‌ر ئه‌م خۆره‌ی ئێمه‌ ته‌نها نیوه‌ی تیشكدانه‌وه‌ی ئێستای بدایه‌ته‌وه‌ ئێمه‌ دەبووین به‌ سه‌هۆڵ، ئه‌گه‌ر به‌ ئه‌ندازه‌ی نیوه‌ی ئێستا زیاد بووایه‌ ئه‌وه‌ زۆر له‌ دێرینه‌وه‌ ئێمه‌ بوبوینه‌ خۆڵه‌ مێش، له‌ هه‌موو گرنگتر ئه‌وه‌یه‌ ئه‌گه‌ر بمانتوانیایه‌{پڕۆتۆ پلازمێك} (شانه‌) یه‌کمان بۆ ژیان دروست و
به‌دیبهێنایه‌ ئه‌وا تێده‌گه‌یشتین که‌ ته‌نها هه‌ر ئه‌م خۆره‌ ی ئێمه‌ له‌ باره‌ بۆ ژیان له‌ نێوان ملیۆنه‌ها خۆری ناپوخته‌ له‌ گه‌ردووندا .
پاشان هه‌ر ئه‌م خڕۆکه‌ی زه‌وییه‌ لاره‌ به‌ گۆشه‌یه‌ك که‌ ئه‌ندازه‌که‌ی (٢٣)پله‌یه‌
ئه‌مه‌ له‌ به‌ر چه‌ند هۆیه‌که‌ که‌ خڕۆکه‌ی زه‌وی ده‌خوازێت، بۆ نمونه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌م زه‌ویه‌ مەیله‌و لار نه‌بوایه‌ هه‌ردوو جه‌مسه‌ری زه‌وی هه‌میشه‌له‌ شه‌ودا ده‌بوو
له‌م دۆخه‌دا هه‌موو هه‌ڵم له‌ ئۆقیانوسه‌کانه‌وه‌ هه‌ڵده‌سا به‌ڕاست و چه‌پدا یان به‌ره‌و باکور یان باشور ده‌ڕۆشت و له‌ کاردانه‌وه‌ی خۆیدا به‌ چه‌ندین کیشوه‌ری به‌ سه‌هۆڵ داده‌ پۆشی، ڕه‌نگه‌ بیابانێكی له‌ نێوان هێڵی یه‌کسان سه‌هۆڵ به‌ندانێكی دروست بکردایه، ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ رویبدایه‌ ئه‌وا له‌م دۆخه‌دا چه‌ندین ڕوبار له‌ سه‌هۆڵبه‌‌ندانه‌وه‌  هه‌ڵدەسان و له‌ ڕێگایی شیوو دۆڵه‌کانه‌وه‌ ده‌ڕژانه‌وه‌ ناو ئۆقیانوسێکی به‌ خوێ داپوشراو له‌م حاڵه‌تادا هه‌موو زه‌وی ده‌بوو به‌ کانێکی خوێ حه‌وزێکێ پڕ له‌ خوێ له‌ سه‌ر زه‌وی دروست ده‌بوو.

دووریی مانگ له‌ ئێمه‌وه‌ (٢٤٠)هه‌زار میله‌ گریمان(٥٠)هه‌زار میل له‌ئێمه‌وه‌ دوور بوایه‌ له‌م حاڵه‌ته‌ هه‌موو زه‌وی ده‌که‌وته‌ ژێر ئاو له‌ ڕۆژێکه‌ دوو جار نغرۆ ده‌بوین، به‌ڵام ئاوێکی به‌ گوژم که‌ کێو چیاکانی ڕاده‌ماڵی هه‌روه‌ها سه‌ر زەوی ده‌بووه‌ گێژه‌ڵوکه‌ ڕه‌شه‌با له‌م ئارامیه‌ ئێستا نه‌ده‌ماو زه‌وی ده‌بوو به‌ ترسناکترین خرۆکه‌.
با نمونه‌یه‌کی زانستی تر بێنینه‌وه‌ بۆ به‌ درۆخستنه‌وه‌ی ڕێکه‌وت سه‌لماندنی پێوستی ئه‌م بوونه‌ به‌ نه‌خشه‌کێشێك وکار سازێك که‌ له‌ ئه‌ندازه‌ گیری ڕێکی سیسته‌م دایڕشتوه‌.
بۆ نمونه‌ لێکۆڵه‌رەوانی زانستیدا هاتوه‌ که‌:
با ئۆکسجین بکه‌ینه‌ نمونه‌یه‌ك و بیگرین به‌ ده‌ستمانه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی کارسازی و ڕێکو پێکی سیسته‌می ئه‌م جیهانه‌مان بۆ ده‌ربکه‌وێت که‌ خوایه‌کی به‌ هێزو ده‌سه‌ڵاتدار دایمه‌زراندوه‌، ئه‌و هه‌وایه‌ی که‌ له‌ ژوروی زه‌وییه‌وه‌یه‌ بریتیه‌ له‌ {ئوکسجین ونایترۆجین و ئارۆجین و نییۆن و کۆنسیۆن و کاریبتۆن } ‌
هه‌ر ئه‌م هه‌وایه‌ هه‌ڵمی ئاوی گرتۆته‌ خۆی، هه‌روه‌ها دووه‌م ئۆکسیدی کاربۆنی به‌ڕێژه‌ی (٠،٣)له‌١ %یان سێ به‌شی له‌ (١٠٠٠٠)تێدایه‌، گازه‌کانی تر خۆیان ده‌نوێنن له‌ شێوه‌ی ڕه‌نگی سور وشین و سه‌وز دا، به‌ڵام ئارۆجین ئه‌و گازه‌یه‌ که‌ به‌ ڕێژه‌ی (٠،٦)له‌%١له‌ هه‌وادا هه‌یه‌ ڕووناکیه‌کی گه‌شاوه‌مان پێده‌به‌خشێت که‌ ژیاری به‌ره‌و پێش ده‌ڕوات له‌ هه‌ر شوێنێکدا به‌ کاربێنرێت ئه‌وا ناترۆجین به‌ڕێژه‌ی نزیکه‌ی (٧٨%)له‌ هه‌وادا هه‌یه‌ ،له‌ کاتێکدا ڕێژه‌ی ئۆکسجین له‌ هه‌وادا به‌ (٢١%)دیاری ده‌کرێت ،هه‌وا به‌ تێکڕایی خۆی گوشار ده‌خاته‌ سه‌ر زه‌وی نزیك به‌ ئه‌ندازه‌ی (١٥)رتڵ له‌ سه‌ر هه‌ر قلانچكێکی چوار گۆشه‌ له‌ ڕووبه‌ری زه‌ویی به‌ ئاست ده‌ریا ، که‌ هه‌ر ڕه‌تڵێکیش بریتیه‌ له‌ (٢٥٦٤)گرام، له‌ ڕاستیدا ئۆکسجین له‌ هه‌وادا خۆی به‌شێکه‌ له‌م گوشارو پاڵه‌په‌ستۆیه‌، که‌ ئەندازه‌ی ده‌گاته‌ (٣)رەتڵ له‌ سه‌ر قولانچکێکی چوار گۆشه.‌
بۆماوه‌ی ئوکسجینه‌که‌ی تری گه‌مارۆیه‌ له‌ شێوه‌ی چه‌ند ئاوێته‌یه‌ك له‌ توێژاڵی زه‌ویدا ، ئه‌م به‌شه‌(٠،٨)ی سه‌رجه‌می ئاوی جیهانی پێكده‌هێنێت لای هه‌مووان ئاشکرایه‌ که‌ ئۆکسجین شه‌ماڵی ژیانه‌ بۆ هه‌موو زینده‌وەرانی سه‌ر زه‌وی بو ناسینی ئوکسجین جگه‌ له‌ هه‌وا له‌ هیچ سه‌رچاوه‌یه‌کی تر چنگ ناکه‌وێت .!

ئێستا له‌هاوکێشه‌کان بپرسین: چۆن ئه‌م توخمه‌ پڕله‌ چالاکیه‌ له‌ ڕووی کیمایه‌وه‌ ده‌رباز بوو له‌و یه‌ کگرتنه‌ی که‌ هه‌یه‌تی له‌ گه‌ڵ ئه‌و توخمانه‌ی تردا و له‌ هه‌وادا نزیك به‌هه‌مان ڕێژه‌ی پێوستی دایناوه‌ بۆ ته‌واوی بوونه‌وه‌ر ه‌ زیندوه‌کان .
گریمان ئۆکسجین له‌ بری ئه‌و ڕیژه‌یی که‌ ئاماژه‌مان پێکرد ڕێژه‌که‌ له‌ (٥٠%)یان زیاتر بووایه‌ ئه‌و کاته‌ هه‌موو ماده‌کان قابیلی سووتانن له‌ جیهاندا به‌ ئه‌ندازه‌یه‌کی خێراییه‌ك گریان تێ به‌ر ده‌بوو که‌ زه‌وی ده‌بووه‌ جه‌نگەڵی گڕکان یان به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌گه‌ر ڕێژه‌که‌ له‌ (١٠%) یاخود که‌م تربێت ئۆکسجین، به‌ڵام له‌م حاڵه‌ته‌دا ئه‌و توخمانه‌ی که‌ ئێستا هه‌ن به‌ بار نه‌ ده‌هاتن بۆ نمونه‌ ئاگر ئه‌گه‌ر ئۆکسجین ئازاد ئه‌وته‌نها به‌ شه‌یشی له‌ نێوان چه‌ندین ملیۆنه‌ها به‌شی ماده‌ی زه‌وی دا هه‌ڵبمژبایه‌ ئه‌و کاته‌ هه‌موو ژیانی زینده‌وەر له‌ خێرا ترین کات ده‌وه‌ستا.
گریمانێکی تر بۆ به‌ درۆ خستنه‌وه‌ی ڕێکه‌وت سه‌لماندنی داهێنه‌ر واتا (خوا)
ئه‌گه‌ر زه‌وی به‌ده‌وری خۆیدا خێرا تر بسوڕایه‌ته‌وه‌ له‌ وەی که‌ ئێستا هه‌یه‌تی هه‌رچی خانوو بیناو شاخ و دارو هه‌مووی پرژوو بڵاو ده‌بووه‌وه‌ به‌ جۆرێك که‌ زه‌وی خۆی له‌ت و په‌ت ده‌بوو ئه‌مه‌ له‌ ئه‌نجامی سوڕانه‌وی زه‌وی به‌ ده‌وری خۆیدا به‌ شێوه‌یه‌کی خێرا وه‌ك چۆن ده‌زووی کۆلاره‌ به‌ ده‌ست که‌سێکه‌وه‌ ده‌پسێت ئه‌گه‌ر به‌خێرایه‌کی زۆر بسوڕێته‌وه‌ ده‌بێته‌ هۆی ته‌ئسیری هێزی ڕاوه‌نه‌ له‌ چه‌قه‌کانیه‌وه‌ یان ئه‌گه‌ر به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ به‌ هێواشی بسوڕایه‌ته‌وه‌ به‌ ده‌وری خۆیدا بۆ نمونه‌ له‌ماوه‌ی (١٠٠) کاتژمێردا بسوڕایه‌ته‌وه‌ له‌ بری (٢٤)کاتژمێردا ئه‌و کات هه‌ر چی له‌ سه‌ر زه‌ویدا بوو هه‌مووی ده‌مردن و له‌ ناو ده‌چوون به‌ هه‌موو زینده‌وه‌ره‌کانیه‌وه‌ به‌هۆی گه‌مارۆی وێرانکاری خۆره‌وه‌.
هه‌موو ئه‌مانه‌ شایه‌تن له‌ سه‌ر به‌دیهێنه‌رێکی کار سازو باڵا ده‌ست حیکمه‌تی ئه‌ومان بۆ ڕۆشن ده‌که‌نه‌وه‌ له‌ گه‌ڵ گونجاندنی ژیان مرۆڤ وزینده‌وره‌کانی تری سه‌ر زه‌وی که‌ بێگومان له‌ توانای {ئانارشیستیدا } نیه‌ که‌ بتوانێت ئه‌م بوونه‌وه‌ره‌ پان و پۆڕه‌ و فراوانه‌و گه‌ردوونه‌ ڕێکو پێکه‌ ب‌ێنێته‌ به‌رهه‌م ، به‌ڕاستی خوای گه‌وره‌ که‌ده‌فەرموێت:
{وَكُلُّ شَيْءٍ عِندَهُ بِمِقْدَار}
واته‌ (هه‌ر شتێك لای خوای گه‌وره‌ به‌ ئه‌ندازیه‌) سوره‌تی الرعد ئایه‌تی (٨)
هه‌روه‌ها ده‌فه‌رمووێ :
{وَالأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ شَيْءٍ مَّوْزُونٍ}
واته‌ ( ئێمه‌ له‌ نێو زه‌وێدا کێوه‌ به‌رزه‌کانمان چه‌قاندوه‌ که‌ چه‌شنی مێخ بۆ ڕاگرتنی زه‌وی له‌ هه‌ر شتێک به‌ کێشانه‌ و گونجاندن له‌ گه‌ڵ حیکمه‌ت و دانایی دا گژوگیاو ڕوه‌کمان تیادا ڕواندوه‌ ) سوره‌تی الحجر ئایه‌تی (١٩)
یان ئه‌گه‌ر بارستایی زه‌وی به‌ ئه‌ندازه‌ی چه‌ند پێیه‌کی تر ئه‌ستورتر بوایه‌ له‌وه‌ی که‌ ئێستا هه‌یه‌ ، هه‌رچی دووه‌هه‌م ئۆکسیدی کاربۆن وئۆکسجین هه‌یه‌ هه‌مووی هه‌ڵده‌مژی، ئه‌وکاته‌ ژیان مه‌حاڵ و ئاسته‌م ده‌بوو .

خۆ ئه‌گه‌ر زه‌وی له‌قه‌باری خۆردا بوایه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و چڕییه‌ی که‌ هه‌یه‌تی ،ئه‌و کات هێزی موگناتیسی زه‌وی بۆ ڕاکێشانی ئه‌و ته‌نانه‌ت که‌ له‌سه‌ریه‌تی (١٥٠) چه‌ندان ودووچه‌ندان ده‌بوو، هه‌روەها به‌رزیی ئاتمۆسفۆری زه‌ویی چوار میل ده‌هاته‌ خوارێ ئه‌و کات باهه‌ڵم بوونی ئاو مه‌حاڵ ده‌بوو، هه‌روه‌ك پاڵه‌په‌ستۆو گوشاری هه‌وا به‌رز ده‌بووه‌وه‌ بۆ زیاد تر له‌ (١٥٠)کیلۆ گرام له‌سه‌ر سانتیمێکی چوار گۆشه‌، کێشی ئه‌و زینده‌وه‌رانه‌ی که‌ئێستا ڕەتڵێکه‌ ده‌گیشته‌ (١٥٠)ڕەتڵ و قه‌باره‌ی مرۆڤ که‌می ده‌کرد تا ده‌گیشته‌ قه‌باری مشکێک یان سمۆره‌یه‌ك ئه‌و کاته‌ ژیانی به‌ کۆمه‌ڵی ئه‌م مه‌خلوق و دروست کراوانه‌ ئاسته‌م ده‌بوو.

خۆ ئه‌گه‌ر ئه‌م به‌ڵگه‌نه‌و نیشانانه‌ی که‌ پێكهاتنی جیهانی مادین به‌ هه‌موو ئه‌و که‌ره‌سانه‌ی که‌ تێیدایه‌ له‌ ئاساو سیسته‌م وفراماسێون وپه‌یوه‌ندی نێوان که‌ره‌سه‌کان له‌ ڕێگایی ڕێکه‌وته‌وه‌ ره‌د ده‌کاته‌وه‌ ، ئه‌و ڕێکیو پێکیی ژیانو ماده‌ی زیندووو هه‌روه‌ها دروست بوونی له‌ ڕێگای ڕێکه‌وته‌وه‌ زۆر دوورتره‌ له‌م گریمانه‌ی که‌ به‌ مه‌عریفه‌و زانست ره‌دکراوه‌ته‌وه‌.

له‌م باره‌یه‌وه‌ یه‌کێك له‌ زانیان و پسپۆڕه‌کان بۆ ڕونکردنه‌وه‌ی ئه‌م ڕاستییه‌ نوسیویه‌تی و ده‌ڵێت :
پڕۆتینه‌کان له‌ که‌رسه‌ئاوێته‌ سه‌ره‌کییه‌کانن له‌ ته‌واوی شانه ‌زینده‌واره‌کاندا، که‌ له‌ پێنج توخم پێکدێت وبرتین له‌: کاربۆن و هایدرۆجین ونایترۆجین و ئۆکسجین وگۆگرد، که‌ ژماره‌ی گه‌ردیله‌کان له‌یه‌ك به‌شی بچوکی پرۆتینیدا ده‌گاته‌ (٤٠)هه‌زار گه‌ردیله‌ .
وا دابنێین ژماره‌ی ئه‌و تو‌خمه‌ کیمیاییانه‌ی که‌ له‌ سروشتدان ژماره‌یان (٩٢)توخمه‌ هه‌موو به‌ شێوه‌یه‌کی هه‌ڕه‌مه‌کییانه‌ دابه‌ش بوون، ئه‌وکاته‌ ئیحتمالی کۆبونه‌وه‌ی ئه‌م بێنج توخمه‌ بۆ ئه‌وه‌ی به‌شێکی بچوك له‌ به‌شه‌ بچوکه‌کانی پڕۆتین پێك بهێنێت پێویستی به‌ ژماره‌ هه‌یه‌ بۆ زانینی چه‌ندایه‌تیی ئه‌و ماده‌یه‌ که‌ پێویسته‌ به‌رده‌وام تێك هه‌ڵبوه‌ شێنرێت بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م به‌شه‌ بچوکه‌ پێك بێت، ئه‌وجا بۆ زانینی درێژایی ئه‌وماوه‌ کاتییه‌ی که‌ پێویسته‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م کۆبونه‌وه‌یه‌ی نێوان گه‌ردیله‌کانی ته‌نها به‌شێك ڕووبدات.
بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ زانای ماتماتیکی سویسری (چارلزیوچین جای)هه‌ڵسا به‌ ژماردنی ئه‌و فاکتۆرانه‌، بۆی ده‌رکه‌وت که‌ ده‌رفه‌ت له‌ ڕێگای ڕێکه‌وته‌وه ‌ناڕه‌خسێت له‌ بۆ دروست بوونی ته‌نها به‌شێکی بچووکی پڕۆتین له‌وانه‌یه‌ به‌ ڕێژه‌ی (١)تا (١٠١٤٠) نه‌بێت واتا به‌ ڕێژه‌ی (١تا ١٠) که‌ (١٤٠) له‌ خۆی درابێته‌وه‌ ئه‌و ژماره‌یه‌ که‌ به‌ ووشه‌ نه‌ قسه‌ی له‌سه‌ر ده‌کرێت و نه‌ له‌ هاوکێشه‌شدا به‌کار ده‌هێنرێت وه‌ ده‌رنابڕێت ئه‌وجا چه‌ندایه‌تی ئه‌و مادده‌یه‌ کە پێویسته‌ بۆ ڕودان و په‌یدابوونی ئه‌م هاوکێشه‌یه‌ له‌ ڕێگای ڕێکه‌وته‌وه‌ ته‌نها یه‌ك گه‌ردیله‌ی بچوك به‌رهه‌م بێنێت، ده‌بێت زیاتر بێت له‌وه‌ی که‌ هه‌موو ئه‌م بوونه‌وه‌ره‌ گرتویه‌تیه‌ خۆی به‌ ملیۆنه‌ها جا، هه‌روه‌ها دروست بوونی گه‌ردیله‌یه‌ك به‌و شێوه‌یه‌ له‌سه‌ر ڕووی زه‌وی له‌ ڕێگای ڕێکه‌وته‌وه‌ به‌ ته‌نها بلیۆنه‌ها ساڵی پێویسته‌ که‌ زانای سویسری ئه‌ندازه‌ی ئه‌مه‌ی به‌ ساڵ داناوه‌ لێکدانی ژماره‌ (١٠)‌‌له‌گه‌ڵ (٢٤٣) جار له‌ خۆی واتا (١٠٢٤٣)ساڵ.
پرۆتینه‌کان پێك هاتوون له‌ چه‌ند زنجیره‌یه‌کی درێژ له‌ ترشه‌ڵۆکی ئه‌مینیی، به‌ڵام ئا‌یا گه‌ردیله‌کانی ئه‌م گه‌ردانه‌ چۆن پێك دێن ئه‌م پرۆتینانه‌ ئه‌گه‌ر به‌ شێوه‌یه‌کی تر جگه‌ له‌و شێوه‌یه‌ی که‌ پێك هاتوه‌ و پێک بێت ئه‌وکات ناپوخته‌و ناله‌بار ده‌بێت بۆ ژیان، به‌ڵکو له‌ هه‌ندێ کاتدا ده‌شبێته‌ زه‌هر، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ زانای ئینگلیزی (ج. ب لیسز) هه‌موو ئه‌و ڕێگایانه‌ی ژماردوه‌ که‌ ده‌شێت گه‌ردیله‌کانی پێ یه‌ك بگرێت له‌ ته‌نها گه‌ردێکی ساده‌ی پرۆتینیدا له‌ ئه‌نجامدا بینی که‌ ژماره‌ی گه‌ردیله‌کان بلیۆنه‌ها (١٠٢٨) له‌ به‌ر ئه‌مه‌ له‌ ڕووی ئه‌قڵه‌وه‌ مه‌حاڵه‌ که‌ هه‌موو ئه‌م ڕیکه‌وتانه‌ یه‌ك بگرن بۆ ئه‌وه‌ی یه‌ك گه‌ردی پرۆتینی دروست بێت بۆیه‌ ده‌ڵێن ته‌نها خودا هه‌ر خودا خاوه‌نی هه‌موو دروست کراوه‌کانه‌.
هه‌ڵبه‌ته‌ پرۆتینه‌کان جگه‌ له‌ مادده‌یه‌کی کیمیای بێ گیان که‌ره‌سه‌یه‌کی دیکه‌ نین، ژیانیان تێدا نییه‌ مه‌گه‌ر پاش ئه‌وه‌ی ئه‌و ڕازه‌ یان ئه‌و ڕۆحه‌ سه‌ڕسوڕ‌هێنه‌ره‌ی تێ ده‌چێت و که‌ تا ئێستا ئه‌قڵی هه‌موو به‌شه‌ریه‌ت هیچ شتێك له‌ ماهیه‌تی نازانێت ئه‌و ڕازه‌ش ئه‌قڵ نه‌بڕیوه‌ ته‌نها خوا خۆی نه‌بێت ئه‌وه‌ی که‌ توانیویه‌تی به‌وپه‌ڕی حیکمه‌ت و دانای خۆی دایبنێت و بیزانێت که‌ نمونه‌ی وه‌ها گه‌ردێکی پرۆتینی بار بهێنێت بۆ ئه‌وه‌ی ژیان دابمه‌زرێنێت ئه‌وکاته‌ که‌ دروستی کردوه‌ وێنه‌ی بۆ کێشاوه‌و ڕازو ڕۆحی ژیانی به‌سه‌ردا ڕژاندوه‌.
ئێمه‌ ده‌زانین که‌ مرۆڤ دارای چ ئاڵۆزی و وورده‌کارییه‌که‌ له‌ چالاکی ئه‌قڵی و ده‌زگای ده‌ماریدا، که‌ ئه‌م ئاڵۆزی و وورده‌کارییه‌ مرۆڤی شایسته‌ی ڕێکخستنی هه‌ست و بیر کردنه‌وه‌ و ده‌رك و هه‌ڵسوکه‌وته‌کان کردوه‌ ده‌توانێت ئه‌م شسایسته‌ ڕێك بخات هه‌روه‌ك بوونی ده‌زگای ده‌ماری و پله‌ی ده‌رکی ئاژه‌ڵ ده‌زانین، به‌ڵام مرۆڤ نه‌ی ده‌زانی که‌ ڕوه‌کیش دارای ده‌زگای مه‌رکه‌زی ئه‌وتۆیه‌ که‌ چالاکیه‌کانی ڕێك ده‌خات به‌و جۆره‌ی که‌ ده‌زگای ده‌ماری چالاکیه‌کانی له‌شی مرۆڤ و ئاژه‌ڵ ڕێکی ده‌خات ئه‌مه‌ش له‌لایه‌ن زانایه‌که‌وه‌ دۆزراوه‌ته‌وه‌.
زانای سۆڤیه‌تی (جوبار) پاش ئه‌وه‌ی که‌ بیست ساڵی برده‌ سه‌ر له‌ لێکۆڵینه‌وه‌ی یه‌کاڵاکردنی ڕووه‌کدا ئاشکرای کرد و دڵنیا بوو له‌ بوونی ده‌زگایه‌کی مه‌رکه‌زی وه‌ها که‌ ته‌واوی ئه‌رکه‌ سه‌ره‌کیه‌کانی ڕووه‌ك ڕێك ده‌خات که‌ ئه‌ویش له‌ مرۆڤ و ئاژه‌ڵدا جیاوازی نییه‌، ئه‌م ده‌زگایه‌ له‌ ڕێگای چه‌ندین ته‌وژمی کاره‌باییه‌وه‌ کار ده‌که‌ن وه‌ به‌ڕێوه‌ی ده‌به‌ن هه‌ست و به‌ڵگه‌ زانیاریه‌کان له‌ به‌شێکه‌وه‌ بۆ به‌شێکی تری ڕووه‌که‌که‌ ده‌گوێزنه‌وه‌ خێرای ئه‌م ته‌وژمانه‌ ده‌گاته‌ (١٩)م له‌ کاتژمێرێکدا.
به‌م جۆره‌ ئه‌م به‌ڵگه‌ زانستیانه‌ وا ده‌رده‌خه‌ن وه‌ دۆزیویانه‌ته‌وه‌  له‌ تاقیگه‌وه‌ به‌ ئێمه‌یان ڕاگه‌یاندوه‌ و باوه‌ڕیان هێناوه‌ به‌ بوونی حیکمه‌ت و نه‌خشه‌دانه‌رێك و ڕێكخستن و ڕه‌ت کردنه‌وه‌ی هه‌ڕه‌مه‌کی (ئانارشیستی) ڕێکه‌وت له‌ هه‌ر گه‌ردیله‌و شانه‌یه‌ك، له‌ گه‌ردیله‌و شانه‌کانی ئه‌م جیهانه‌ سه‌یرو سه‌رسوڕهێنه‌ره‌دا ڕێکی سیسته‌م و کار سازی ڕێخراوه‌یه‌تی ئه‌م جیهانه‌ ده‌که‌ینه‌ به‌ڵگه‌ له‌سه‌ر بوونی خالق و دروست که‌رێکی ڕێکخه‌ری هووده‌ زان و دانا (الله‌).

ئاگام لێبوو دەمی داچەقاند بوو لەباسەکانمدا

پاشان من بەردەوام بووم لە قسەکانم لەگەڵ کاک بەهرۆزدا ماڵی کاک عەبدوڵڵا هەموو گوییان گرتبوو، زوو زوو کاک عەبە ئەیوت چاك منتان خەڵتاند..

منیش بەردەوام بووم لەباسەکەم.. عەرزی مەجلیسەکەم کرد
لە باسی..دووه‌م: به‌ڵگه‌ی جوڵه‌و بزواوتن و نه‌جوڵاندن له‌خۆوه‌ نه‌بزووتن

به‌ڵگه‌ی دووه‌‌م له‌سه‌ر بوونی خالق و دروستکه‌رێکی مه‌زن، به‌ڵگه‌ی بزواوتن وخۆنه‌بزووتن.
لای هه‌مووان ئاشکراو ڕوونه‌ که‌ ئه‌م جیهانه‌ بونێکی بزه‌وت وپڕ له‌ جموجۆڵه‌ به‌ ته‌واوی بنیات ودرووست بوون و پێکهاتنیه‌وه‌، هه‌ر له‌ پێکهێنه‌ره‌کانی گه‌ردیله‌وه‌هه‌تا کەهکێشانه‌ گه‌وره‌کان ده‌گرێته‌وه‌به‌شه‌کانی گه‌ردیله‌ و زه‌وی وخۆرو مانگ و ئه‌ستێره‌و کەهکێشانه‌کان، هه‌موو به‌ گوێره‌ی سیسته‌مێکی وورد وڕێك وجوان ئه‌ندازه‌دار ده‌جوڵێنه‌وه‌ له‌ هاتوو چۆدان.
ئێمه‌ لێره‌دا ده‌مانه‌وێت بزانین که‌ بزه‌وت جموجووڵی ئه‌م بوونه‌وه‌ره‌ له‌کوێوه‌ هاتوه، له‌کاتێکدا که‌زانستی فیزیا یاسای له‌ خۆ نه‌بزووین ده‌سه‌لمێنێت، ئه‌و یاسایه‌، یاسای یه‌که‌می (نیوتن)ه‌و، ده‌قی ئه‌و یاسایه‌ به‌م جۆره‌یه‌:

{{ ته‌ن له‌ حاڵی سره‌وت و نه‌جووڵاندا ده‌مێنێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر هێزێکی ده‌ره‌کی کاری نه‌کاته‌سه‌ری وبجوڵێنێت ،هه‌روه‌ك له‌هه‌مان تیژی و خێرایی بزووتنی خۆیدا به‌رده‌وام بێت ئه‌گه‌ر هێزێکی ده‌ره‌کیی کار نه‌کاته‌ سه‌ری و نه‌یوه‌ستێنێت}}.

خۆ ئه‌گه‌ر هات و زانیمان که‌مادده‌ خۆی بزاوتی نییه‌و، له‌خودی خۆیه‌وه‌ ناتوانێت بزووتن به‌رهه‌م بێنێت، ئه‌ی کێیه‌ ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌م جیهانه‌ی بزواندوه‌و بزووتنێکی گه‌وره‌ی ڕێکوپێکی ووردی تیا داناوه‌، بێگومان هه‌ر ده‌بێت چاوگ و سه‌رچاوه‌ بزووتنه‌وه‌ی هێزێکی ده‌ره‌کی بێت که‌ بزوتنی له‌م جیهانه‌دا دروست کردبێت، که‌ ئه‌وه‌ ده‌سه‌ڵاتی خوای تاك وته‌نهایه‌ .
جا هه‌روه‌ك به‌ڵگه‌ له‌ خۆ نه‌بزووتن به‌ڵگه‌یه‌ بۆ ئێمه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌جیهان جووڵێنه‌رێك-واته‌-ڕێکخه‌رێکی هه‌یه‌ ئه‌وا یاسای دینامیکیی دووه‌می گه‌رمایی، سه‌لماندنی که‌جیهان سه‌ره‌تاو کۆتای هه‌یه‌ و به‌م تیۆری{{دێرینه‌ی مادده‌و بوونی له‌ ئه‌زه‌له‌وه‌}} به‌درۆ ده‌خاته‌وه‌و ڕووی خاوه‌نه‌که‌ی ڕه‌ش ده‌کات دەیداته‌وه‌ به‌ نێوچاوانیدا ماڵی قه‌ڵب سه‌ر به‌ساحێبی!!.
له‌م بواره‌دا باش وایه‌ بیرو بۆچونی زانایی گه‌وره‌ی........ فیزیایی(کلۆد.م.هاشاوای)به‌نمونه‌ بێنمه‌وه‌ که‌ ده‌ڵێت:
[[نه‌خشه‌گیری یاخود ڕێکی سیسته‌م یان سازدان و ڕێکوپێك کردن،یان خۆت چیت پێخۆشه‌ ناوی بنێ، مه‌حاڵه‌ دروست بێت مه‌گه‌ر به‌ دووڕێگا نه‌بێت ،ڕێگایه‌کیان داهێنان و نه‌خشه‌کێشان،ئه‌وی تریان ڕێکه‌وت ئیحتمالی ڕێکه‌وت زۆر دووره‌ لێره‌دا ماوه‌ بڵێم له‌نێو جه‌رگه‌ی ئه‌م بێ بڕانه‌وه‌یه‌دا هیچمان ده‌سه‌ڵات نییه‌ جگه‌ له‌وه‌ی که‌ بڕوا بێهنین به‌ بوونی خوا]].
به‌رده‌وام ده‌ڵێ:

((به‌ڵام خاڵی دووه‌م، ئه‌وخاڵه‌ی که‌ ده‌مه‌وێت ئاماژه‌ی بۆبکه‌م ئه‌وه‌یه‌ که‌ سازێنه‌رو نه‌خشه‌کێشی ئه‌م بوونه‌وه‌ره‌ مه‌حاڵه‌ شتێکی ماددیی بێت،جا من له‌و باوڕه‌دام که‌ خوا شتێکی ناسکی ناماده‌یه‌ و من بڕوام به‌شتی بوونی شتی نامادده‌ هه‌یه‌، پاشان من وه‌ك زانایه‌ك هه‌ست به‌ پێویستی بوونی هۆیه‌کی یه‌که‌می ناماددیی ده‌که‌م، فه‌لسه‌فه‌که‌م ڕێگا به‌بوونی شتی ناماددی ده‌دات، چونکه‌ هۆی یه‌که‌م به‌ حوکمی پێناسه‌که‌ی مه‌حاڵه‌ ده‌رك بکرێت به‌ هه‌سته.....‌ سرووشتیه‌کان، که‌وابوو له‌ ڕووی نه‌زانیه‌ویه‌ ئه‌گه‌ر بوونی هۆی یه‌که‌م ره‌فزبکه‌م به‌هۆی بێده‌سه‌ڵاتیی زانست له‌ده‌رك پێکردن و دۆزینه‌وه‌ی ئه‌ودا، له‌ سه‌رو ئه‌ویشه‌وه‌ فیزیایی نوێ فێری کردووم که‌ شروشت بێده‌سه‌ڵاته‌ له‌وه‌ی که‌خۆی سازو کۆك وڕێکو پێك بکات،یان ده‌سه‌ڵات به‌سه‌ر خۆیدا پیدابکات)).

((سیر ئیسحاق نیوتن)) ئه‌وه‌ی ده‌رك پێ کردبوو که‌سیسته‌می بوونه‌وه‌ر به‌ره‌و ڕۆچون ده‌ڕوات، سه‌رنجام له‌قۆناغێك نزیك ده‌بێته‌وه‌ که‌ پله‌ی گه‌رمای هه‌موو پێکهێنه‌ره‌کانی تیدا یه‌کسان ده‌بێت له‌مه‌وه‌ گەیشته‌ ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌م بوونه‌وه‌ره‌ ده‌بێت سه‌ره‌تایه‌کی هه‌بێت،هه‌روه‌ك پێویسته‌ به‌گوێره‌ی نه‌خشه‌یه‌کی دیاری کراو سیسته‌مێکی ووێنه‌ کێشراوی داڕێژرا بێت، که‌ لێکۆڵه‌ره‌وانی ئاوو هه‌وا به‌ته‌واوی ئه‌وه‌یان سه‌لماندوه‌ یارمه‌تی ئێمه‌ ده‌دات له‌سه‌ر جیا کردنه‌وه‌ی نێوان ووزه‌ی ئاسان*و ووزه‌ی دژوار*دا نیوتن به‌دی ده‌کرد که‌ سیسته‌می بوونه‌وه‌ر له‌کاتی ڕوودانی هه‌ر جۆره‌ گۆڕانکاریه‌كی گه‌رمیدا، به‌شێك له‌وزه‌ی ئاسان ده‌گۆڕێت بۆ ووزه‌ی نا ئاسان، ئه‌وه‌ هیچ چاره‌یه‌کی تری نییه‌ بۆئه‌وه‌ی که‌ ئه‌م گۆڕانکاریه‌ ی سروشت به‌شێوه‌یه‌کی پێچه‌وانه‌ بڕوات، ئه‌مه‌ بوویاسای دووەم له‌ یاساکانی دینامیکیی گه‌رمایی.
(*) ووزه‌ی ئاسان : به‌وه‌ ووزه‌یه‌ ده‌ڵێن که‌ ئاسان بیت بۆ مرۆڤ یه‌خسیری بکات وده‌ستی به‌ سه‌ردا بگرێت
(*) ووزه‌ی دژوار: ئه‌و ووزه‌ییه‌ که‌ یه‌خسیر کردنی و ‌ده‌ستبه‌ سه‌را گرتنی بۆ مرۆڤ دژواره‌ .

((پۆلتزمان)) بایه‌خێکی زۆری دا بۆ ڕونکردنه‌وه‌ی ئه‌م....... دیارده‌یه‌و، له‌لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کی خۆیدا ئه‌وپه‌ڕی بلیمه‌تی وبڕشتی ماتماتیکی خۆی به‌کارهێنا، سه‌رنجام سه‌لماندی که‌نه‌مانی وزه‌ی ئاسان ئه‌وه‌ی که‌یاسای دینامیکی گه‌رمیی ئاماژه‌ی بۆ ده‌کات، جگه‌ له‌حاڵه‌تێکی تایبه‌ت له‌دیارده‌یه‌کی گشتی نییه‌و، نیشانه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی که‌هه‌ر چه‌شنه‌ گۆڕانو گۆڕانکارییه‌كی سرووشتی هه‌ڵته‌کانێك یان که‌مووکوڕی له‌ سیسته‌می بوونه‌وه‌ریی له‌گه‌ڵدایه‌، له‌حاڵه‌تی گه‌رمیشدا گۆڕانی وزه‌ی ئاسان بۆ شێوه‌و شکڵی نائاسان، خۆی به‌نه‌مان و له‌ده‌ست چوونی یان به‌که‌م بوونه‌وه‌ی له‌ ڕێکوپێکیی به‌شه‌ گه‌ردیله‌کان داده‌نرێت، یاخود به‌واتایه‌کی تر به‌لێك هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی و هه‌ڵته‌کاندنی هاوکێشه‌که‌ی ده‌ژمێرێت.
مانای ئه‌مه‌ به‌شێوه‌یه‌کی تر ئه‌وه‌یه‌ که‌ سرووشت ناتوانێت خۆی خۆی ساز بدات یان خۆی دابهێنێت، چونکه‌ هه‌رجۆره‌ گۆڕانکارییه‌کی سرووشتی هه‌رده‌بێت سه‌ربکێشێت به‌ره‌و جۆرێك له‌ فه‌وتان و له‌ده‌ست چونی سیسته‌مه‌که‌، یان درز تێکه‌وتنی هاوکێشه‌که‌،ڕه‌نگه‌ له‌هه‌ندێ حاڵه‌تا سیسته‌مه‌که له‌ ساده‌ییه‌وه‌ به‌ره‌و ئاوێته‌ بڕوات، به‌ڵام وه‌ها شتێك به‌و ئاسانییه‌ نابڕێته‌وه‌ مه‌گه‌ر له‌سه‌ر حیسابی شه‌ق بردن ودرزبردنێکی گه‌وره‌تر ی ڕێکوپێکیی کاره‌که‌ نه‌بێت له‌ شوێن و جێگایه‌کی تره‌وه‌.
ئه‌م بوونه‌وه‌ره‌ بریتیه‌ له‌ کوتله‌یه‌ك و ده‌که‌وێته‌ ژێر باری سیسته‌مێکی دیاری کراوه‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌مه‌ هه‌رده‌بێت خاوه‌نی هۆکارێکی یه‌که‌م بێت، که‌ ئه‌و هۆکاره‌ ناکه‌وێته‌ ژێر باری یاسای دووه‌می دینامیکی گه‌رمیه‌وه‌، هه‌روه‌ك ده‌شبێت که‌ ئه‌م هۆکاره‌ یه‌که‌مه‌ مادده‌ نه‌بێت له‌سرووشت و خۆڕسکی خۆیدا، بێگومان ئه‌ویش خۆی خوای خاوه‌ن لوتف و به‌زه‌یی و ئاگایه‌، ئه‌وه‌ی که‌دیدی چاوه‌کان ده‌رکی پێ ناکه‌ن و نایبینن.
لێره‌وه‌ بۆمان ڕوون بوه‌وه‌ که‌ چۆن بوونه‌وه‌ر به‌ تێکڕایی که‌وتۆته‌ ژێر باری یاسای گواستنه‌وه‌و نه‌مان و له‌ده‌ست چوونی گه‌رمی له‌ ته‌واوی جموجووڵ و چالاکییو پێکهه‌لبوون وپرۆسه‌ی پێکهاتنو هه‌ڵوه‌شان له‌ سرووشتدا، هه‌روه‌ها ده‌رباره‌ی بێده‌سه‌ڵاتی سرووشت به‌سه‌ر دووباره‌ ڕێکخستنه‌وه‌ی هه‌ڵوه‌شاوه‌که‌یداو، پێوست بوونی به‌ کار سازو ڕێکخه‌رێکی خاوه‌ن زانست و ده‌سەڵات ‌و حیکمه‌ت و دانایی، ئه‌وه‌ ته‌نها خوای گه‌وره‌یه‌.

سێیه‌م : به‌ڵگه‌ی پێچون و له‌وانه‌یی (ئیمکان)

به‌ڵگه‌ی ئیمکان ئه‌و به‌ڵگه‌ عه‌قڵییه‌ یه‌ که‌ زانایانی ئایدیای ئیسلامی په‌یڕه‌ویان کردووه‌ له‌ بۆ به‌ڵگه‌ هێنانه‌وه‌ له‌سه‌ر پێویستی جیهان به‌ خالق و درووستکه‌رێك که‌ناکه‌وێته‌ ژێر باری یاساکانی مومکینه‌وه‌(جیهان).
له‌م بواره‌دا زانیانی ئیسلامی بوونه‌وه‌ریان به‌و جۆره‌ی که‌ عه‌قڵ ده‌رکی ده‌کات کردووه‌ به‌ سێ به‌شه‌وه‌ :
یه‌که‌م:بوونی مه‌حاڵ(نه‌بوونه‌کراو).
دووه‌م:بوونی مومکینی (جیهان).
سێیه‌م:بوونی واجب(الله‌)

ئه‌م دابه‌شکردنه‌ له‌سه‌ر ئه‌و بناغه‌یه‌ داده‌مه‌زرێت که‌ هه‌موو ئه‌و شتانه‌ی ڕه‌نگه‌ ئێمه‌ بیری لێ نه‌که‌ینه‌وه‌ یان به‌بۆ چوون بۆی بچین خۆیان به‌گوێره‌ی به‌دیهاتنی بوونیان به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌یه‌:

یه‌که‌م بوونی مه‌حاڵ: بوونی مه‌حاڵ بریتیه‌ له‌هه‌ر شتێك که‌بۆی ده‌چین و دێت به‌ خه‌یاڵماندا و، له‌وانه‌یه‌ و مه‌حاڵه‌ بوونی ده‌رەکی هه‌بێت، چه‌شنی کۆبوونه‌وه‌ی دووشتی دژ به‌یه‌ك: وه‌ك بوونی شتێك و نه‌بوونی له‌یه‌ك کاتدا، چونکه‌ وه‌ها شتێك مه‌حاڵه، هه‌روه‌ها وه‌ك ‌بوونی شتێك به‌بێ فه‌راهه‌م هاتنی هۆکانی بوونی، چه‌شنی بوونی ده‌نگ به‌بێ خاوه‌ن ده‌نگوجووڵه‌ به‌بێ جوڵێینه‌رو...هتد

دووه‌م بوونی مومکین: بریتیه‌ له‌ هه‌ر شتێك که‌ ڕێژه‌ی بوون و نه‌بوونی یه‌کسان بێت، جا نه‌ئه‌وه‌یه‌ له‌بوون نزیکتربێت تا له نه‌‌بوون، نه‌ئه‌وه‌یه‌ له‌ نه‌بوون نزیکتر بێت تا له‌ بوون، جا هه‌روه‌ك قابیلی به‌دیهاتن وبوونه‌، به‌و شێوه‌یه‌ قابیل به‌ نه‌بوونه‌، هه‌روه‌ها ڕه‌نگه‌ گیر بێت و ڕه‌نگه‌ گیر نه‌یه‌ت، به‌ڵکو بوون و نه‌بوونه‌که‌ی پێویستی به‌هۆکارێك هه‌یه‌ که‌لایه‌نی بوون ونه‌ بوونی شته‌ که‌ تاو یه‌کڵا یی بکات، ته‌واوی ئه‌وه‌یش که‌ هاتۆته‌ دی و ئه‌وه‌یشی که‌ دێته‌دی له‌ جیهاندا ده‌که‌وێته‌ بازنه‌و جۆغزی ئیمکانه‌وه‌ ، چونکه‌ ته‌واوی ئه‌و شتانه‌ی له‌م جیهانه‌دان له‌گه‌ردو ڕووداوه‌ کان به‌ر له‌هاتنه‌کایه‌یان له‌ قۆناغی ئیمکان و بوون ونه‌بووندا بوونه‌، هه‌روه‌ك هه‌ر ڕاستییه‌کیش له‌ڕاستییه‌ گچکه‌و جوزئییه‌ کانیشی له‌قۆناغی بوون و نه‌بووندان به‌ر له‌ هاتنه‌ کایه‌و فه‌راهه‌م هاتنی سه‌به‌ب و هۆکاره‌ سرووشتییه‌کانی ئه‌م شتانه‌ فه‌راهه‌م هاتوون وهاتوونه‌ته‌ گۆڕێ وئیمکان و حه‌ڵه‌تی بوون ونه‌بوون چوونه‌ته‌ ده‌رێ به‌ره‌و بوون، ئه‌میش بۆ نمونه‌ له‌ کورسی و په‌رتوك وێنه‌یه‌ك ده‌چێت به‌ر له‌ بوونیان، که‌ ئه‌م شتانه‌ به‌ر له‌ بوونیان واته‌ له‌م قۆنه‌غه‌یاندا چه‌ند حه‌قیقه‌تێك بوونه‌ له‌ حاڵه‌تی ئیمکانی بوون و نه‌بوون، هه‌روه‌ك چۆن نه‌بونیشیان ئیمکانی بووه‌، به‌ڵام له‌کاتی فه‌راهه‌م هاتنی هۆکاره‌کانیان، دارتاش ونوسه‌روهونه‌رمه‌ند و ئه‌و مادده‌یه‌ی شته‌کانیان لێ دروست ده‌کرێت، ئه‌م حه‌قیقه‌تانه‌ له‌ قۆناغی ئیمکان بوون و نه‌بوون ده‌رچوون به‌ره‌و بوون و بوونه‌ته‌ حه‌قیقه‌تێکی بووندار.
سه‌باره‌ت به‌ تێکڕای جیهان حاڵه‌تێکه‌ هه‌ر به‌و جۆره‌ یه‌، چونکه‌ جیهان بریتیه‌ له‌ کۆمه‌ڵێك ڕووداو و هۆکار و ئه‌نجام که‌به‌دوای یه‌کدا یه‌کیان له‌وه‌یه‌کی تره‌وه‌ هاتوونه‌ته‌ دی، که‌وابوو هه‌رشتێك له‌م بوونه‌وه‌ر و گه‌ردوونه‌دا هۆکاری شتێکی تره‌، ئه‌نجامی هۆکاره‌کان له‌یه‌ك کاتدا، هه‌موو جیهان هه‌ر به‌و جۆره‌ له‌ وزه‌و به‌شه‌کانی ئه‌تۆم وگه‌ردیله‌ وتا ئه‌ستێره‌کان.
ته‌واوی بوونی ئه‌م جیهانه‌ به‌ قۆناغی ئیمکان بوون و نه‌بووندا تێپه‌ڕیوه‌، وه‌ك چۆن کتێب و کورسی و وێنه‌که‌ نموونه‌که‌ی ئێمه‌دا به‌م قۆناغه‌دا تێپه‌ڕین.
هه‌ڵبه‌ته‌ سه‌رجه‌می تاکه‌کانی جیهانیش به‌م قۆناغه‌دا تێپه‌ڕیون وپاشان ووردو شت له‌دوای شت هاتوونه‌ته‌دی، هه‌ندێکیان له‌ هه‌ندێکیانه‌وه‌ پیدا بوون و هاتونه‌ته‌ گۆڕێ تا ئه‌م شێوه‌ ته‌واو کامله‌ی لێپەیدا بووه‌، که‌ خۆی بریتیه‌ له‌ کۆمه‌ڵێک شتی مومکین و ده‌شێ و ناشێ، جا هه‌روه‌ك ئاماژه‌مان بۆ کرد مومکین له‌ قۆناغی ئیمکان ده‌رناچێت بۆ قۆناغی هاتنه‌دی، مه‌گه‌ر له‌پاش په‌یدابوون و فه‌راهه‌م هاتنی هۆکاره‌که‌ نه‌ببێت، ده‌نا هه‌روا له‌قۆناغی ئیمکاندا ده‌مێنێته‌وه‌ و هه‌رگیز بوونی نایه‌ته‌ دی، چه‌شنی حاڵی کتێب وکورسی و ووێنه‌که‌ له‌ نمونه‌که‌ماندا، که‌واته‌ مومکین و فه‌لسه‌فه‌که‌ی چه‌ندین تایبه‌تمه‌ندی وسیفه‌تی خۆی هه‌یه‌ که‌ بریتیه‌ له‌:
(ا) یه‌کسانیی ڕێژه‌ی بوون و نه‌بوون: ئه‌گه‌ر هۆکاره‌که‌ی په‌یدا بوو ئه‌وا ئه‌ویش پەیدا ده‌بێت، ئه‌گه‌ر هۆکاره‌که‌ی په‌یدا نه‌بوو ئه‌وا ئه‌ویش له‌ رووی بوون ونه‌بوونه‌وه‌ به‌ستراوه‌ به‌ شتیکی تره‌وه‌.

(ب)ده‌رچونی له‌ ئیمکان بۆ بوون: پێویستی به‌ سه‌به‌ب و هۆکارێک هه‌یه‌، ئه‌و هۆکاره‌یش له‌ نێو چوار چێوه‌ی سرووشتییدا، خۆی بریتیه‌ له‌ کۆمه‌ڵێك هۆکاری سرووشتی وه‌ك ئه‌وه‌ی که‌ له‌ ته‌واوی بوونه‌وه‌ردا هه‌یه‌ له‌ مرۆڤ ئاژه‌ڵ و ڕووه‌ك و ڕوویداوه‌ کرده‌وه‌کانی مرۆڤایه‌تی و.....هتد
چونکه‌ جیهان له‌ناوه‌وه‌ی بنیات و بیناسازی خۆیدا کۆمه‌ڵێكه‌ له‌و هۆکارو ئه‌نجامه‌ مومکینانه‌ پێو یستیان به‌ سه‌به‌ب وهۆکارێکی زۆری سروشتی هه‌یه‌.
له‌و حاڵه‌ته‌دا وا پێویست ده‌کات که‌ ئه‌م زنجیره‌یه‌ تا بێ بڕانه‌وه‌ به‌رده‌وامی هه‌بێت، ئه‌مه‌ش مه‌حاڵه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ عه‌قڵ به‌روونیی ده‌رك به‌ بێهووده‌یی زنجیره‌یی ده‌کات، که‌وا بوو هه‌ر ده‌بێت هۆکارێکی یه‌که‌م له‌ ئارادا بێت، که‌ خۆی سه‌به‌ب هۆکاره‌ له‌په‌یداکردن وهێنانه‌ کایه‌ی ته‌واوی مومکینه‌کانداو، خۆی نامومکینه‌،واته‌ بوونه‌که‌ی زاتییه‌ و نه‌بستراوه‌ به‌شێکی تره‌وه‌، ئه‌وه‌ش واجب و بوونی واجب پێویست ده‌کات
سێیه‌م : بوونی واجب: کۆتایی ‌وه‌ڵامه‌که‌مانه‌، چونکه‌ وه‌ڵام دانه‌وه‌ی پرسیاری ئه‌و که‌سه‌یه‌ که‌ ده‌پرسێت له‌ هۆی ته‌ڕ بوونی جل و به‌رگی که‌سێکی تر و پێی ده‌ڵێت: ئه‌م ته‌ڕایه‌ وا به‌ جله‌کانته‌وه‌ له‌ کوێوه‌ هاتوه‌؟ ئه‌ویش له‌ وه‌لامدا پێی ده‌ڵێت: له‌سه‌ر فه‌رشێکی ته‌ڕ دانیشتبووم تا ته‌ڕاییه‌که‌ی گه‌یشت به‌ جله‌کانم، دیسان پرسیارێکی تر له‌ پرسیاره‌که‌دا دروست ده‌بێت ده‌ڵێت: ئه‌ی فه‌رشه‌که‌ له‌ کوێوه‌ ته‌ڕای پێ گه‌یشتبوو؟، پرسیار لێکراویش له‌ وه‌ڵامدا پێی ده‌ڵێت: په‌رداخێك ئاو ڕژایه‌ سه‌ر فه‌رشه‌که‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ ته‌ڕ بوو ئیتر پرسیار که‌ره‌که‌ له‌ پرسیار کردن ڕاده‌وه‌ستێ و هیچی تر ناڵێت چونکه‌ ناپرسێت: ئه‌ی تاڕاییه‌که‌ له‌ کوێوه‌ گه‌یشتوه‌ به‌ ئاوه‌که‌؟!
چونکه‌ ئاو سه‌چاوه‌ی ته‌ڕییه‌، کۆتایی وه‌ڵامه‌که‌شه‌ (واجب الوجود) واتا (بوونی پێویست که‌ خوای پاك و بێگه‌رده‌) هه‌ر به‌م جۆره‌یه‌ که‌ کۆتای وه‌ڵامه‌که‌ وه‌رده‌گیرێت هۆکاره‌کان هه‌ر لا لای ئه‌وه‌وه‌ کۆتاییان پێ دێت.
{{هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ }}
سوره‌تی الحدید ئایه‌تی ٣

واتا (( هه‌ر ئه‌وه‌ سه‌ره‌تایه‌ و کۆتای یه‌و دیاره‌و نادیاره‌و هه‌ر ئه‌وه‌ که‌ ئاگاداری هه‌موو شتێکه‌و ئاگایی و زانایی به‌سه‌ر هه‌موو شتێکدا هه‌یه‌)).
به‌م جۆره‌ ده‌گه‌ینه‌ دۆزینه‌وه‌ی ده‌رك کردن کۆتای فه‌لسه‌فه‌ لێره‌دا دێت یاخود ئالێره‌وه‌ فه‌لسه‌فه‌ سه‌ر ده‌بڕدرێت هه‌موو هاوکێشه‌ی فه‌لسه‌فه‌ی لێره‌وه‌ ده‌بێت خۆی بخاته‌ ناو تابوتی مه‌رگ، چونکه‌ که‌ ده‌رك کردنی مرۆڤ به‌ ده‌رك کردنی بوونی واجب وه‌ك هۆکارێك بۆ ته‌فسیر کردن و لێکدانه‌وه‌ی که‌ره‌سه‌ مومکینه‌کان، وه‌ هه‌روه‌ك زانیمان به‌شی ئه‌قڵ و هۆشی ده‌رك که‌ره‌کانیش دان به‌ بوونی ئه‌م پێویسته‌دا ده‌نێن من ئا لێره‌دا فه‌لسه‌فه‌ ئه‌تك ده‌که‌م کۆتای به‌ گه‌ڕان به‌ دوای بوندا ده‌هێنم و ڕوو ده‌که‌مه‌ تاکه‌ خوایه‌ك که‌ دروست که‌ری هه‌موو ئه‌رز و ئاسمانه‌کانه‌.
ئه‌م هۆکاره‌ش به‌ نیسبه‌ت ته‌فسیر کردنی جیهانه‌وه‌ ئه‌و که‌ره‌سه‌یه‌یه‌ که‌ ئێمه‌ زاراوه‌ی( بوونی پێویست)ی لێده‌نێین و، ئه‌و بوونی پێویسته‌ خوای پاك و بێگه‌رده‌ که‌وا بوو ده‌رکی سێیه‌م هه‌موو قۆناغه‌کان ده‌بڕێت ده‌چێته‌ قۆناغی بوونی پێویست که‌ بوونی په‌روه‌ردگاری په‌روه‌ردگاره‌ که‌واته‌ له‌ ڕووی فه‌لسه‌فیه‌وه‌ دوو به‌شمان له‌ هاوکێشه‌ که‌ وه‌رگرت
یه‌که‌م: بوونی مه‌حاڵ
دووه‌م: بوونی مومکین
لێره‌دا وه‌ك له‌سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌م پێ کرد فه‌لسه‌فه‌ ئه‌ژنۆی ده‌شکێت له‌ سێیه‌مدا بوونی واجب خۆی فه‌رز ده‌کاو به‌ خه‌ڵکی ڕاده‌گه‌یه‌نێت که‌ زۆر خه‌ڵکێکی که‌م هه‌ن که‌ نه‌گه‌یشتونه‌ته‌ بوونی واجب ئه‌وانیش که‌سانێکی ناوازه‌و ده‌رون نه‌خۆشن.
به‌م جۆره‌ دێمه‌ کۆتای ئه‌نجامێکی ڕاگیرانه‌ی ئه‌قڵی، بریتیه‌ له‌وه‌ی که‌ جیهان په‌یدابوێکی بوون مومکینه‌، وه‌ پێویستی به‌ خالق و ده‌روست که‌رێك هه‌یه‌ ئه‌ویش خوای بوونه‌ که‌ پێویسته‌ به‌م پێیه‌ به‌ڵگه‌ زانستی و ئه‌قڵیه‌کان بریتی بوون (به‌ڵگه‌ی ڕێکی سیسته‌م و، به‌ڵگه‌ی بزواوتن له‌ خۆ نه‌بزواوتن، به‌ڵگه‌ی ئیمکان)، ئه‌وه‌مان بۆ ده‌سه‌لمێنێت که‌ ئه‌م جیهانه‌ پێویستی به‌ خالقێك و داهێنه‌رێك هه‌یه‌ له‌ هه‌مووی گرنگ تر ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌و په‌روه‌ردگاره‌ دووره‌ له‌ سیفاتی ئه‌م جیهانه‌وه‌ به‌م سیفه‌تانه‌ ناناسرێت ئه‌ویش خوای پاك و بێگه‌رده‌ ئه‌م بوونه‌ له‌وه‌وه‌ ده‌رچوه‌ هیچ شتێك له‌و ناچێت وه‌ ئه‌و تاك و ته‌نهایه‌ بێ نیازه‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌ له‌ که‌س نابێت و له‌ که‌سیش نه‌بووه‌ وه‌ ئه‌و زیندووکه‌ره‌وه‌ و مرێنه‌ریشه‌ وه‌ ئاگاداره‌ به‌سه‌ر هه‌موانه‌وه‌.


پاشان ووتم ئەم زانیاریانەم هەموو لەم سارچاوانەوە وەرگرتوە..

١/ کرێسی مورسن (زانست بانگێشه‌ بۆ باوه‌ڕ ده‌کات) چاپی پێنجه‌م به‌شی یه‌که‌م (جیهانی تاکمان)،(ئه‌و گازانه‌ی هه‌ڵیان ده‌مژین)، (به‌شی هه‌واو ده‌وروبه‌ر)
٢/ ( الله‌ یتجلی فی عصر العلم) ئاماده‌کردنی کۆمه‌ڵێك له‌ زانایان/ وتاری فرانك ئالن/ وه‌رگێڕانی/ الدمرداش
٣/ عبدالرزاق نوفل/ الطریق الی الله‌
٤/ له‌سه‌ر ڕیگای ڕێنوینی وئاشتی به‌ره‌و تێگه‌یشتنێکی دروست له‌ بونه‌وه‌رو ژیان/ کۆمه‌ڵی بانگه‌واز..


ئیتر مەجلیس بێدەنگ بوو.. شەو بەسەردا هات .. من و کاک مەلا محمد ووتمان دەگەڕێنەوە بۆ هالە.. بە هەرحاڵ ئەویش منی بە جێهێشت، بەڵام ووتم باسەکەمان تەواو نەکردوە یان تۆ وەرە بۆ لامان یان من دێم بۆلات..

- ووتی باشە بەپەلە رۆیشت..

ئێمەش گەڕاینەوە بۆ هالە وکاك عەبدوڵامان لای میهناز خان بە جێهێشت .. کەوتینە ڕێ ..
بەرەو هالە .. بەڕێگاوە بووین لەپڕ تەلەفون کرا کاك بەهرۆز ووتی فریاکەون.. کاك عەبدوڵا کۆچی دوای کرد.

من زۆرم بەلاوە سەیر بوو.. ترسام شەڕ روویدابێت، لە نێوانیاندا، تەلەفونم کردوە بۆ کاك بەهرۆز گوێم لە دەنگی گریان و قسەو باسی ئەڵمانی بوو، ووتم چیەو چی ڕوویداوە، ووتی پۆلیسی لێیە لەگەڵ ئەمبوڵانس وەرە دوای قسە دەکەین..
لەڕاستیدا کە ووتی پۆلیسی لێیە من پێم خۆش بوو، چونکە باشترە پۆلیس پێش رۆشتنی ئێمە بگاتە ئەوێ، بە هۆکاری ئەوەی ئێمە ئاگامان لە رووداوەکە نیەو نابینە شاهید تێدا هیچ نەبێت..

گەیشتینەوە ماڵی میهناز خان هەموو ئەم باست و خواستەو مردنی کاك عەبدوڵڵا چەند سەعاتێکی کەمی پێچوو کە لە دوو سەعات وچەند دەقیقەیەك تێپەڕی نەدەکرد چوینە لای میهناز خان کچێکم بینی جلێکی زۆر عەجیبی لەبەردابوو چاوی ڕەش قژی ڕەش لێوی ڕەش لە شەیتان و شتی وا دەچوو فرمێسك بە چاویدا هاتبووە خوارەوە لەسەر دەم و چاوی جۆگەی ڕەشی دروست کردبوو، قاچی رووت شتێکی لە پێدابوو لە سفرە دەچوو هەموو ڕانی بەدەرەوە بوو.. هەموو گیانی ڕەش بوو.. ئیتر هەستم کرد ئەمە شەیتان پەرستەکانە، لە ئەوروپا پێیان دەڵێن "ساتانیست" من وامزانی ئەڵمانیە.. هیچی نەووت.

- مەلا محمد ووتی: دەڕۆم بزانم کفن پەیدا ناکەم چوو بۆ مزگەوتی تورکەکان لە هانۆڤەر و کفنی هێناو منیش لەوێ ئەو کاتەی کە پۆلیس و لەگەڵ ئەو خەڵکەی کە بە ئەمبوڵانس هاتبوون، هەر بێدەنگ بووم تەنها چوومە لای میهناز خان ووتم چی بووە لەبەر گریان وەڵامی نەدامەوە کاك بەهرۆزیش بە ئەڵمانی قسەی لەگەڵ پۆلیس و خەڵکەی تردا دەکرد، دیار بوو بڕیاریان دابوو کە دەبێت کاك عەبدوڵڵا بەرنە خستەخانەو فەحسی بۆ بکەن و هۆکاری مردنەکەی بزانن دوای ئەوە دەتواننین کفنو دفنی بکەین و بە خاکی بسپێرین، من ئەو مەسافەیە زیاتر خەریکی قورئان خوێندن بووم بەسەریەوە.. پاشان تەنها چوار رۆژ بوو کاك عەبدوڵڵام دەناسی بەڕاستی خۆشەویستی چووە ناودڵم هەستم کرد پیاوێکی زۆر سادەو بەڕێزە ئەو کاتەی کە دەستیاندایە وخستیانە ناو ئەمبوڵانسەکە ئیتر دەستم کرد بە گریان، من بۆ خۆم دەگریام زیاتر نەك بۆ ئەویش راستە خۆشەویستی لە دڵمدا هەبوو، بەڵام بەڕاستی مردن سامێکی زۆر گەورەی هەیە، بەڵام ئێمە زۆر سەرکەشین زۆر بە دەگەمەن بیری مردن دەکەین.. بەهەرحاڵ ووتمان دەچین لەگەڵ تەرمەکەدا دوای فەحس دەیهێنینەوە، کەچی .......
- کاک بەهروز ووتی: کاک ماکوان ئەوە بەلای کەمەوە دوو رۆژی پێدەچێت و تەرمەکەی لە سەلاجەدا دادەنێنن... (ئیتر منیش بێدەنگ بووم) چونکە ئیتر من خاوەنی ئەوە باست و خواستانە نابم لەبەر وەی کە من بۆ خۆم میوانم شارەزایش نیم و پاشان ئەوانە هەموو خزمو کەسوکاری یەکترن.. ووتمان مادەم وایە ئێمە دەچینەوە بۆ هالە و دوای دێینەوە..، بەڵام ووتم من پێناچێت بگەڕێمەوە .. چونکە منیش دووبەیانی تەیارەکەم دەگەڕێتەوە بۆ نەرویج.. من خوا حافیزیتان لێدەکەم.. بۆ خۆتان خۆش بن کاک بەهروز ئاگات لە میهناز خان بێت ئافرەتێکی بەڕێزە.. تکا دەکەم بڕۆ پێی بڵێ و من داوای ئیزنی لێدەکەم..؟

کاك بەهرۆز زۆر بە ئەدەبەو خۆشحاڵی دەربڕی کە بمێنمەوە ..
منیش ووتم بەخوا ئیلتیزامم هەیەو ئیشو کارو ماڵو منداڵم بە جێهیشتوە..
چووە لای میهناز خان و هات بۆلام و.. بە دەم گریانەوە سەری خستە سەرشانم و بە کوڵ گریاو ووتی: ماکوان گیان مەڕۆ توخوا تۆ کاک مەڵا محمد کفن و دفنی بکەن..
ووتم ئاخر من لەخزمەتاندام بەس ماڵو منداڵم تەنهان ..
ووتی خۆم تەلەفونیان بۆ دەکەم .. منیش زۆر لەسەری نەرۆشتم .. تەلەفونم کرد بۆ خێزانم کە بلیتی تەیارەکەم بۆ بگۆڕێت.. بە میهناز خاتوونم ووت من لەخزمەتاندام.. لە خوارەوەی شوقەکەیان لەگەڵ مەلا محمد هاتینە خوارەوە هەندێك کەسی لێبوون من نەم دەناسین بێجگە لە خێزانی کاک بەهرۆزو منداڵەکانی و دو سێ کەسی تری لێبوو..

لەپڕ شەر دەستی پێکرد لە دەرگای شوقوکدا گوێم لە هاواری میهناز خان بوو .. قژی ئەو ئافرەتەی گرتبوو کە هەموو جلو بەرگو قژو گیانی خۆی ڕەش کردبوو رایدەکێشاو دەیکردە دەرەوەی شوقەکە.. ئەیگووت:ئاخر کچم بەخێو کرد سەڵیتە دەرچێت، من نەم زانی- سەڵیتەچیە تا ئەو کاتە واتا (سۆزانی)..؟..
بە پەلە ڕامانکرد کاک بەهرۆز دەستی ئەو کچەی گرتبوو ئەگریا چۆن گریانێك.. کاك بەهرۆز دەیووت بەو کچە" ئەفسانە " بە قسەی بکەو بڕۆ.. ئەویش بە کوردی قسەی دەکرد ئەیگوت بۆ کوێ بچم جێگام نیە ئاخر..
منیش رامکرد بۆلای میهناز خان ووتم چیە؟ ووتی ئەوە نابێت لەماڵەکەمدا بێت.. ووتم ئەوە کێیە ووتی ئەوە کچم بوو، بەڵام لە ئێستاوە کچم نیە.. کاك بەهرۆز دەیگوت بڕۆ.. ئەویش بە گریانێکی زۆر سەیر دەگریا دەیوت جێگام نیە بۆ کوێ بچم.. منیش ووتم کە مادام جێگای نیە بۆ کوێ بڕوات ئەوە ئافرەتە.. من وا هەستم کرد لە ئاهەنگێك شتێك بووە گەڕاوەتەوە.. لەسەر جلو بەرگەکەی لێ تووڕەن.. - - ووتم بە میهناز خان ئاخر خوا عەفوت بکات بۆ کوێ بڕوات ئەو بەسزمانە ئەوە هەر هیچ نەبێت باخۆی گۆڕێت هەمووگیانی رووتە بەم شەوە باوکی مردوە ئەوەندەی تر با لەسەری سەخت نەبێت ، بیبەخشە بەمن .. وتی لەبەر خاتری تۆ بابیتەوە سەرەوە منیش چوم بۆلای ووتم خوشکی من بڕۆ دایکت دەڵێ بێتە سەرەوە.. وامزانی دەڵێت: باشە ماڵت ئاوابێت.. وەڵا ووتی: (دانکشن) منیش ووتم خوا موبارەکی کات.. کاك بەهرۆزم بانگکرد.. ووتم کاکە ئەوە چیە ئەوئافرەتە..
ووتی : ئەمە کچی میهناز خانە ناوی ئەفسانەیە.. هەمیشە لەگەڵ کاک عەبدوڵڵا شەڕیان بووە ئەمشەو هاتۆتەوە دیسانەوە شەڕیان بووە، هۆکاری ئەو شەرە بوو کاك عەبدوڵڵا توڕە بووە ودەڵێن جەڵدەی لێداوە..، بەڵام ئەم کچە کچی پیاوێکی ترە کچی کاک عەبدوڵڵا نیە..
منیش ووتم : کاك بەهرۆز ئەم سەرو وەزعەی بۆ وایە..
ووتی کاک ماکوان ئەم کچە لە داخی کاک عەبدوڵڵا وای کردوە.. ئەوە بۆ ماوەی چەندە هەر وا بوون.. باسەکەیان دوورو درێژە ..
کاک بەهرۆز کەوتە باسکردنی ئەفسانە بۆم. باسی ئەوەی کرد کە گوایە هەمیشە جەنگو هەرایان بووە لەگەڵ کاك عەبدوڵڵادا..
پرسیاری ئەوەم کرد کە هۆکارەکە چی بووە..؟
- ووتی : زیاتر کێشەی خانەوادەگی بووە.. منیش زۆر لەسەری نەڕۆشتم پرسیارم لێنەکرد، گەڕاینەوە دوای ئەوە تەرمەکەی کاک عەبدوڵا بەرنەوە بۆ خەستەکانەو ئێمەش کەمێك ماینەوە دوای ئەو هەڵساین و ئیتر بەرەو هالە رۆشتینەوە..
پاشان بۆبەیانی تەلەفونمان کردەوە بۆ کاک بەهرۆزو میهناز خان ووتمان تەرمەکەیان داونەتەوە ووتیان نا پێدەچێت سبەینێ وەریبگرینەوە.. چاوەڕێمان کرد تەلەفونکرا بۆ کاک مەلامحمد ووتی با بڕۆین تا دەگەینەوە ئەوێ تەرمەکە وەردەگرینەوە.. بەهەر حاڵ گەیشتین و تەرمەکەمان وەرگرتەوە من و کاک مەلامحمد شۆردمان و کفنمان کردو کردمانە سندوق تەسلیمی کۆمپانیای تورەکەکانمان کرد کە لە مزگەوت بمنێتەوە تا گۆڕی بۆ هەڵدەکەنن.. خزمانی ئەوان هاتبوون زۆر خەڵکی لێبوو.. هەر کەسێکم ئەبینی لەو مزگەوتە من نەمدەناسی کۆمەڵێك رەفیقی من و مەلا محمد نەبێت هاتبوون هەمومان نەدەگەیشتینە دەکەس، بەڵام ئەوان زیاد لە چەند خانەوادەیەك دەبوون، خەڵکی کوردستانی رۆژهەڵات زۆر هاتبوو.. ئاگام لێبوو ئەوەی کە منی دەناسی مۆڕەی دەکردو چپەیان بوو لە نیوانی خۆیاندا، تەنها یەکێکیان نەبێت ناوی کاک سەلاح بوو خەڵكی مهاباد بوو یەکێك بوو لە بەرپرسەکانی دیموکراتی ئێران هات بۆلام و ووتی خۆشحاڵم کە ئەتبینم لێرە و زۆر دەمێك بوو حەزم دەکرد بە خزمەتان بگەم .. پیاوێکی زۆر بەرێزبوو ئەو کاک سەلاحە..
منیش زۆر مەمنونی بووم خۆشحاڵی زۆرم دەربڕی.. لە تەعزێکە لە مزگەوتی تورکەکان ئاگام لێبوو کرابووە پێکەنین و حلکەو قسەی بێمانا، لە هەمووی ناخۆشتر ئەوە بوو یەك دووبرا هاتن.. فاتیحەیان داخست ئاگام لێبوو پێدەکەنین.. منیش خۆم پێنەگیرا، ووتم ئەمە تەعزێیە کێ ئەوێت قسە بکات با بڕواتە دەرەوە ئەویشی دەیوێت فاتیحە دابخات بۆ کاک عەبدوڵڵا بە حورمەتی فاتیحەکە بگرێت، ئەگەر بڕوای بە مزگەوت و فاتیحا نیە رێزیشی ناگرێت، با بڕوات لە دیسکۆیەك یان نادی و باڕێك تەعزێکەی خۆی دابنێ.. ‌!
دەنگ نەما کەس قسەی نەدەکرد بەس ئاگام لە هەندێکیان بوون وەك قومبەلە دەیانویست بەسەر مندا بتەقنەوە.. کاک مەلا محمد ووتی کاک تۆ هەر خۆت توڕە کردوە تازە قسەیەکیشمان بۆ بکە.. منیش دەستم کرد بە باسی مردن..
ووتم نەتان پرسیوە دوای ئەم ژیانە بۆ کوێ دەچن.. بیرم لەوە کردەوە کە باسێکی ئیمانی بکەم.. دەستم پێکرد..

ئاخر بەشەر بۆ بیر ناکەیتەوە هەروا بە عەبەسی وبێهودەی دروستکراوی ناگەڕێتەوە بۆ جێگایەك کە دروستکەرێکت هەبێت..

ئینجا باسی مردنمکرد.. کە مردن جۆری هەیە، هەیە دەمرێت بۆ ماوەیەك و پاشان زیندوو دەبێتەوە.. وەك گژو گیاوهەندێك لە درەخت و دار واتا ژیان و مردنیان دەوریە.. مرۆڤیش بە هەمانشێوە دەگەڕێتەوە سەرلەنوێ زیندوو دەبێتەوە..

باسی ئەوەم کرد کە مرۆڤ دەمرێت بە دووجۆر مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت..

یەکەم : ئەگەر کەسێکی بێدین و خراپەکاربوو.. چۆن رەفتاری لەگەڵ دەکرێت دوای مردنیی.. پێغەمبەر صلی اللە علیەو سلم دەفەرموێت لەوکاتەی کە گیانی دەکێشن ناڕەحەت ترین کاتییەتی و ئەوەندە بە ئازارەوە گیانی دەکێشرێت، کوردەواری دەڵێت زوخاو هەڵدێنێتەوە..
پاشان دوو فریشتەی ناشرین و لەبەر چاوی ئەو ترسناك کفنێکی بۆگەناوی پڕ لە پشکۆی ئاگری بۆ دێنن بۆگەنی ئەو کفنە لە هەرچی لاکە تۆپیوی سەر ئەم زەمینە هەیە ناخۆشترە.. بەرزی دەکەنەوە بۆ بارەگای مەلەکوتی خوای گەورە بە چ ناوێك پێناخۆش بێت بەو ناوە بانگی دەکەن، فریشتەکان تەریقی دەکەنەوە باسی خراپەکانی و گەندەڵیەکانی دەکەن.. خوای گەورە دەرگای مەلەکوتی خۆی بۆ ناکاتەوە ئەو فریشتانە لە ئاسمانەوە بەریئەدەنەوە خوارەوە .. لە فەرموودەدا هاتووە کە تەنها زریکەو هاواری ئەو مردوە ئاژەڵەکان دەیبیستن ئەوەندە بوسوێ و ئەوەندە قورسە، لەو کاتەدایە خوای گەورە پێدەڵێت ئەم کەسە لە دۆزەخییەکانە.. ئەم حاڵەتەی کە بەسەر ئەو مردوەدا دێت ئەوکاتە لەسەر بەردەشۆرە یان ئەوکاتەیە کە دەیشۆن ، دەموچاوی گرژ دەبێت خەڵكی وادەانێت ئازاری پێگەیشتوە، بەڵام ئەوە بۆ ئەوەی کە پێیان ووتوە تۆ دۆزەخیت، پەنا دەگرم بەخوا لەو ئاگرە، کە ئەگەر مرۆڤ بچێتە ناوی رۆژێك نیەو مانگێك نیە هەزاران ساڵ نیە بەڵکو هاتنە دەرەوەی نیە..

تا ئەو کاتەی کە تەواو دەبێت لە شۆردن وکفنی تێوە دەئاڵێنن دەزانێت ئەو کەسە مردوە حەزناکات بیبەنە ناو گۆڕەکەی، چونکە دەزانێت دوای حاڵو گوزەرانی چۆنە لە ناو گۆڕ بۆیە حەز ناکات بەزووی بیبەن باوەش دەکات بە ئەو خەڵکە ئەو دەیانبنێت، بەڵام خەڵکە ئەونابینن.. تا ئەوکاتەی ئەیخەنە ناو گۆڕەکەی خۆی و ئیتر دایدەپۆشن جارێکی تر رۆحی دەچێتەوە لاشەی هەڵدەستێت ڕاکات سەری دەکێشێت بە بەردی ئەلحەدا واتا ئەو بەردەی کە دانراوە یاخود ئەو گڵەیە بەسەریەوەیەتی ویاخود سندوقەکەی.. بەڵام ڕێگە نیەو .. ئیتر کاتی گەڕانەوەیە بۆ لای خوا.. دوو فریشتەی دەمو چاو ترسناك دێنەوە لای پێی دەڵێن خوای تۆ کێیە؟
ناتوانێت وەڵام بداتەوە .. چونکە خوای نەبو و.. یان هەوەس پەرس بووە یان شەخس پەرست بووە یان حیزب پەرست بووە..وەهەروەها .
دەڵێن ئەو کەسەی کە بۆمان ناردی ناوی محمد بوو شوێنی کەوتی.. ئەویش دەڵێت نازانم باسی کێدەکەن.. ئیتر دەرگایەکی بۆ دەکرێتەوە لە ناو گۆڕەکەی دەڵێن ئەوە جێگای تۆیە لەم جێگایەدا تارۆژی حەشر یاخود قیامەت.. ئەویش شیوێکە لە شیوەکانی جەهەنم، کە بە وەیل ناسراوە.

پاشان شێوەی دووەم: مرۆڤێکی دیندارو خواناسە کە دەمرێت چی لێدێت..
پێچەوانەکەی پیاو خراپەکەیە.. کاتێك کە گیانی دەکێشن وەك ئەوە وایە بۆنی سێوێك بکات.. ئەوەندە بە ئاسانی رۆحی دەردەچێت.. لەو کاتەدا دوو فریشتەی تر دێنە لایو کفنێکی بۆن خۆشی بۆ دێنن لە بەهەشتەوە.. بۆنەکەی لە بۆنی هەرچی بۆنی عەتری سەر زەوەی هەیە خۆشترە ناوی "حەنوطە" لە بەهەشتەوە بۆنی پێداکراوە.. پاشان کفنەکەی تێوە دەئاڵێنن بەرزی دەکەنەوە بۆ بارەگای مەلەکوتی خوای گەورە.. لەئاسمانەکاندا فریشتەکان بەچ ناوێك پێخۆش بێت بەو ناوە بانگی دەکەن و باسی بۆن خۆشی دەکەن.. پاشان خوای گەورە دەفەرموێت.. ناوی ئەم کەسەم بۆ بخەنە لای پیاو چاکان و شەهیدان و راستگۆکاندا.. باسی چاکەو باشەکانی دەکەن، ئەوکاتەی کە مژدەی بەهەشتی ئەدەنێ لە ئاسمانەوە، کە دێتەوە ..ئەوکاتەیە لەسەر بەردەشۆرەکەیەو لە خۆشیاندا زەردەخەنە دەگرێت و خەڵکی دەوروپشتی کە دەیشۆن وا هەست دەکەن ماوە خوتوکەی دراوە، بەڵام لە ڕاستیدا ئەوە خۆشی موژدەی بەهەشتە بەلاشەکەیشیەوە خەڵکی دەیبنێت..
ئینجا ئارەزومەندە بیبەن زوو بۆ قەبرو گۆڕەکەی.. کە دەیخەنە ناو گۆڕەکەی ئینجا هەست دەکات مردووە.. پاشان دوو فریشتەی دێنە لایو بە جوانی و چاکی وەڵامی پرسیارەکان ئەداتەوە دەرگایەکی بۆ دەکرێتەوە لە گۆڕەکەیدا کە باخێکە لە باخەکانی بەهەشت تا قیامەت لەو جێگایەدا دەمنێتەوە..

قسەکانم تەواو کرد پرسیاری زۆر کراو منیش ئەوەندی لە توانامدا بوو وەڵام داوە گەڕاینەوە بۆ ماڵی میهناز خان زۆرێك لە خەڵکە رۆشتنەوە ئاگام لە کاک بەهرۆز بوو رقێکی چووبووە دڵ کە بەو شێوە قسەم کرد هەستم دەکرد ئەیوست بمبوغزێنێت.. بەڵام ڕێگەم نەدا .. چونکە ئەوکاتەی کە قسەی دەکرد من یان سەرم دادەخستو ئیهمالم دەکرد یان یەکسەر موزوعەکەم پێدەگۆڕی ئیتر هەستی کرد ئەوەی ئەو دەیکات نەشیاوە منیش زوو رەدی ئەدەمەوە.. بۆیە زۆر بەردەوام نەبوو لەسەر کار و رەفتارەکەی.. ئێوارە نزیك کاتژمێر شەش بوو ماڵەکەیان چۆڵ بوو.. من و مەلا محمد کاک بەهرۆزو خۆیان بووین لەگەڵ هەندێك لە کەس وکارەکەیان.. چوومە دەرەوە بۆ گەڕانیکی کەم ..من سروشتم وایە زۆر لە جێگایەکدا ناتوانم دانیشم حەزم زۆر بە جوڵەیە.. چپاندم بە گوی مەلا محمد دا ووتم کاک بابڕۆین ئیتر تەواو تاقەتم نەما .. مەلا محمد ووتی کاکە هیچ نەبێت با تا سەعات نۆ ..لێرە بین نانێمان لەم ماڵە خواردوە.. ووتم ئاخر بۆیە لەگەڵ مەلا نەبیت باشە .. چونکە هەمیشە خەیاڵی لای نانە .. کردم بە فشقیات ووتم مەلامحمد ناشێ تەماعت نەکردبێتە میهناز خان ئێستا بێوەژنە.. مەلا محمد ووتی لە خوا بترسە .. ووتم باشە " اللهم اجعلنا من المتقين" من هەڵسام وهاتمە دەرەوە..
زۆرم نەمابوو لەسەر پلیکانەکانی شوقەکە بێمە خوارەوە.. گویم لە دەنگێك بوو .. ووتی کاک مەڵا ماکوان.. لە دڵی خۆم مدا ووتم مەلام بیستوە بەس مەڵام نەبیستوە، کە ئاوڕم داوە تەماشام کرد ئەفسانەیە کچی میهنازخان ئەوە کە لە جەمعەتی شەیتان پەرستەکان بوو هات و.. ووتی کاک مەڵا چی دەکەیت،
-ووتم وەڵا ئەچم پیاسەیەك دەکەم ..
- ووتی بیم لە تەکت..
– ووتم نەوەڵا..
- ووتی بۆ؟
- ووتم ئاخر من تەریق دەبمەوە بەو جلانەوە بێمە دەرەوە لەگەڵتا .. تۆ خۆت نافەرمویت مەڵا ماکوان، ئاخر مەڵات دیوە بەو شێوە لەگەڵ خەڵك بێتە دەرەوە..
- ووتی چیبکەم ؟
- ووتم دادە گیان بڕۆ دەرپێیەك بکەرە پێت یان تەنورەیەك.. ئینجا کراسێكو ئەو دەمو چاوەت بشۆ و پاشان ئەو تەلەو فسفۆرە بکەرەوە لە دەم و چاوت لە پاسکیلی جارانی من دەچیت، تۆ بەهەموو جوانیەوە بۆ وات کردوە لە خۆت.. تۆ دەزانی زۆر جوانی بەو هەموو ناسکیەتەوە بۆ خۆتت کردوە بە شیتان..
- ووتی: باشە .. بێسە.. بێسە ئێستا خۆم دەگۆڕم و دێمەوە..
هاتمە دەرەوەی شوقەکە و چاوەڕوانی ئەفسانەم کرد..
هاتەوە بینیم وابزانم پێنج دەقیقەی پێچوو.. تەماشای جلو بەرگەکەیم کرد قەمصەڵەیەکی زلی کردبووە بەریو ملپێچێکی لە سەریدا شۆڕکردبوە لە داهۆڵ دەچوو.. تەلو شتەکانی لە خۆی نەکردبوەوە ئەمجارە زیاتر لە هێستری قاچاخچی دەچو ئەوەندە گوڵنەی پێوەبوو..
- ووتم: ئەوە بۆ وا خۆت کردوە بە پەن..
- ووتی: ئەی تۆ نەت وت خۆ داپۆشە..؟
-ووتم: با وام وت.. پێشتر لە تەیری ئاوەڕوتکراو دەچویت.. ئێستا لە شێت دەچیت .. ئەگەر نازانیت خۆت گۆڕی بە دایكت بڵێ بتگۆڕێ.... بەڵام بە پێکەنینەوە.. پێمووت.. بگەڕێوە خۆت بە جوانی بگۆڕە.. وەك ئافرەتێکی خاوەن شەخسێت.. چاوەڕێت دەکەم، بەخوا رووم نایە ئاوایش بێمە دەرەوە لە مرۆڤێکی ئاسایی ناچیت ئەفسانە .. بڕۆ خۆت بگۆرە زۆر ئاسایی بە تکایە..

- ووتی : باشە ، بەس تۆزێکم پێدەچێت..
- ووتم: تا نیو سەعاتی تریش بۆ تۆ.. منیش دەبێت تەلەفون بۆ خێزانم بکەم دەمەوێت بە ئیسراحەت قسە بکەم..
- ووتی : باشە.
من قسەم کرد لەگەڵ خێزانم و ئەویش تۆزێکی بۆڵاند بەسەرمدا ووتی ئەوە بۆ نایتەوە ژنت هێناوە لە ئەڵمانیا و ووتی- کیلۆنی دەرگای ماڵ دەگۆڕم تا دوو رۆژیتر نەیتەوە ئیتر دەستمانکرد بە قسە وابزانم زۆرمان پێچو.. لەپڕ یەکێك لە تەنیشتمەوە وەك جنۆکە پەیدا بوو بەدەنگی بەرز ووتی مەڵا ماکوان من تەواو بووم..؟ خێزانم ووتی ئەوە دەنگە کێیە ووتم ئەوە کچێکی شێتە توخوا .. بانگم دەکات بڕۆم نانەکەم بخۆم.. چونکە نەدەکرا بۆی باس بکەم کێیەو چیە ئافرەتیش بە سروشتی خۆی غیرەی هەیە لە دەنگی ئافرەتی تر..
کە تەماشام کرد نەمناسیوە هەر چی قایشو قروشو تەلو مەل بوو لە خۆی کردبووە.. سەرپۆشێکی سپی جوانی دابوو بەسەریدا
- ووتم: ئەوە ئەم هەموو جوانیەت لە کوێوە هێناوە کچێ.. مەبەستم لەو قسەیە ئەوە بوو بڵێ خوای گەورە پیبەخشیوم..
- ووتی: وەڵا بڵێم چی خۆم هەر جوانم..!
- ووتم : دەی وەڵا ناشرینی لە ئۆمەتی محمد ناچیت.. ئەوە مجاملە بوو بە ئینگلیزی پێم ووت بۆ ئەوەی تێبگات ووتم (کۆمپلمێنت بوو) بەس بە خوا لە شەیتانی مێ دەچی.. لەمەشدا هەر مەبەستم بوو باسی ئاینی لەگەڵ بکەمەوە..
ووتی : راستە من شەیتانم!.. شەیتان ئەوهێزەیە کە توانای بە من بەخشیوە..!

ئیتر ئەوە قسەیەی خوا دای بۆ من.. ووتم ناشێ ئەفسانە تۆ شەیتان پەرست نەبیت ساتانستەکانی..؟

- ووتی : ئەرێ

- ووتم: ئەرێت باقی نەبێت.. توخوا تۆی بەچکە موسڵمان لە خوا ناترسیت بوی بەشەیتان پەرست، ئەی دەزانی خوا نەفرینی لە شەیتان کردوە ئەی ئەفسانەی شەیتان.. بەڵام بە پێکەنینەوە، بە ئوسلوبی حیوارەوە..؟

- ووتی : ئاخر شەیتان خراپە کارە با ئێمە چاکەی لەگەڵ بکەین بۆ ئەوەی لە شەڕی بە دوور بین ..! شەیتان پەرستی مەبەست ئەوەیە کە ئێمە خەڵکی دوور بکەین لە شەڕی شەیتان..

هەستم کرد ئەو من بانگەواز دەکات بۆ فیکرەکەی خۆی..!

- ووتم : ئێ ئەفسانە وەڵا قسەکانت مەعقولە ئەم فەلسەفەی ساتانیستەکانە چیتر پێیە بۆم باس بکە..

ووتی: مەڵا ماکوان بەڕاستیتە یان شۆخی دەکەیت ..؟

- ووتم : ئەفسانە نەك شۆخی ..بەڵکو قەشمەریشم پێت دێت.. بە خوای ئەم عەرزو ئاسمانە خوشکی من بویتایە دەمکوشتی.. لە قەبرسانی موسڵمانایش نەمدەهێشت بتنێژن .. ئەزانی تۆ چەندە جینایەت کاری.. ئەزانی تۆ وا دەزانی من وەك خۆت جاهیلم.. تۆ دەزانی دوای چی کەوتویت..؟

ووتی: ئەرێ دەزانم بۆچی نازانم؟

- ووتم: وەڵا فڕت پێوەی نیە.. ئەفسانە ، باشە پرسیارێك .. تۆ "کراولی" دەناسی؟..

کەوام ووت ڕەنگی زەرد بوو..

- ووتی: ئاشناس..

- ووتم : جا عەیب ناکەیت باسی مرۆڤ دۆستی و شتی وا دەکەیت.. تۆ دەزانی شوێن چی کەوتویت..؟

- ووتی: مەڵا ماکوان چۆن ئەمە دەزانی ؟

- ووتم : توخوا مەلا .. مەلا بێت نابێت ئەوانە بزانیت..؟

ووتی : یاعنی .. هەرچی مەڵایە ئەمانە دەناسێت.. ؟

خۆ من دەمزانی هەموو مەلا شتی وا نازانێت.. زۆربەی مەلا لە هەندێك کتێب زیاتر هیچی تری لانیە ناچار ووتم ئەرێ..

ووتم: بەڵێ ئەوەش دەزانێت کراول چەندە فاسد بوو خەڵکی بەریتانیا بوو ئەو ئەم فیکرەیەی و فەلسەفەی ساتانیستەی تنزیر کردوە ئەو کردوێتە ئایدۆلۆژیا.. لەگەڵ "ولیام پالتث" شاعیر ...!

- ووتی: بۆ مەڵا ماکوان تۆ ولیام پالتث یش دەناسی ..

- ووتم : تۆ پێت وایە من وەك تۆ بێئەقڵم.. ئەشزانم کراولی سەرۆکەکەی تۆ کە پیاوێکی زل بوو شوی کرد بە پیاوێکی تر بەناوی" ئالم پێنکس" کە بەیکەوە هەرچی کاری خراپە بوو دەیانکرد لە ئیتالیا لە بەر چاوی خەڵکی لە دوورگەی سیسیلیا کاری نەشیاو و شازیان دەکرد بە ئاشکرا تا دەرکران و دوایی چوو ملی شکاند بۆ سەحرای جەزائیر، لەوێ ووتی لەگەڵ شەیتان قسە دەکەم و بیرێکی نوێیان دامەزراند هەر سێکیان بەیکەوە واتا ( کراولی و ولیەم و ئالم)بە ناوی خاچی خونچە گوڵ.. هەرسێکیان ووتیان خوا مانای نیە دەبێت ئێمە شەیتان بپرستین ئەوەی لاشەمان پێ خۆشە بیکەین، چونکە ئەیانووت خراپەکارو شەڕخوازی ئیتر دەست پێدەکات ئێمە تۆ دەپەرستین شەیتان بۆ ئەوەی بە خلودی بمنینەوە.. ئەمە بنەما فەلسەفیەکەیان بوو..

ئینجا کراولی لە فەرەنسا لە ناو شوشەی عارەق ئەو کەسانەی کە مادەی هۆشبەریان دەخوارد مرد لەسەر شەقامەکانی فەرەنسا لە دوای خۆی نوسیوبووی تا دەتوانن مەشروب بخۆن تا دەتوانن هێرۆین بەکاربێنن بۆ ئەوەی لە شەیتان نزیك بن..

ووتم : ها مەڵا ئەفسانە تۆ بۆ قسە ناکەیت...؟

-ووتی : جا چی بێژم..

- ووتم :بۆ ئەوە بزانی من مێژووی هەموویان دەزانم و دەشزانم لەدوای ئەوان کەسێکی تر لە ساتانیستەکانو لە جەمعەتی ئێوە بە ناوی "ئەنطۆان لیڤی" کە جولەکەیە خەڵکی ئیسرائیلە بەڵام ئیسرائیل دەریکرد لە ئەمریکا دەژی لە ساڵی ١٩٩٩ بە رەسمی کەنیسەی شەیتانی بۆ کرایەوە لە ئەمریکا و پاشان چەند کتێبێکی نوسیوە لەوانەی کە کراون بە عەرەبی و زمانی فارسی و بەشێکیش کوردی..
یەکەم: کش شەیتان
دووەم: توقوصاتی شەیتان
سێیەم: حەشری شەیتان
چوارەم یاداشتەکانی شەیتان..

زۆری تر کە بەداخەوە .. ئێستا لە هەولێرو سلێمانی و کەلار ئەمانە ووجودیان هەیە ، بەڵام وەك تۆ بێ چاو و ڕوو نین خۆیان ئاشکرا نەکردوە..

ئەزانم کە لە کەناری دەریاو بە کۆمەڵ پیاو ژنتان بەیەکەوە رادەبوێرن منداڵ کە لەدایك دەبێت سەری دەبڕن و بە ئاشکرا دەیخۆن و خوێنی یەکتر دەخۆن و هەرچی شتی خراپە دەیکەن و بەکارهێنانی مەشروب و جگەرەو و مادە هۆشەبەرەکان لای ئێوە ئەوە عیبادەتە گەورەیەیە کە شەیتان لە خۆتان ڕازی دەکەن.. دەزانم کە لەناو ئەنتەرنێتدا زیاد لە ٧هەزارو ٤ سەد ٧٥ ماڵپەرتان هەیە و لە لایەن دەزگای مۆسادی ئیسرئیلیەوە پارە وەردەگرن وخۆم چوومەتە ناو ماڵپەرەکانتان، کە بەناوی بەندەکانی شەیتان و کەنیسەی شەیتان و.. تاد..
ئەفسانە بۆ قسە ناکەیت؟
حەز دەکەم گوێم لێت بێت..
ووتی : کا ماکوان..
ووتم : ئەفسانە ... رۆڵە ئەوە تۆ زمانت پاك نەبۆتەوە بە مەلا دەڵێت مەڵا و ئێستا لە جیاتی کاک دەڵی کا.. ئەرێ رۆڵە تۆ بۆ نایەیت کۆرسێکی زمان بخوێنیت..
دەستی کرد بەگریانێکی زۆر .. چی لە وێوە دەرۆشت تەماشی منی دەکرد وایانزانی لێماوە.. ئەرێ ووتم دادە ئەوە بۆ دەگری.. ئەرێ حەیای منت برد .. ووتم من دوور دەکەمەوە کە تەواوبوویت چڵمەکەو بسڕەو وەرەوە بۆلام .. من دورکەوتمەوە لە ترسا ئەوم بە جێهێشت.. ئەوەندە گریانەکەی قوڵ بوو..

لە دوورەوە تەماشام کردو خۆم لێوون نەکرد .. وەڵا ووردە وردە هاتەوە بۆلام پێدەکەین.. لە دوورەوە ووتم ئاقڵ بوویت بوی بە خواپەرست یان هەر لە جەماعەتی شەیتانی..
ئەفسانە گەڕایەوە بۆلام کە هاتەوە نزیك بوویەوە ووتم لە دڵی خۆمدا سوپاس بۆ خوا کاریگەریم هەبووە لەسەری.. ئەوە بۆیە دەگریا.. ووتم ئەفسانە چی وای لێکردی کە بگریت؟
- ووتی: ماکوان حەزم لە هێرۆینە نە پارەم پێیەو نە دەستیشم دەکەوێت بۆئەوە دەگریم ..
من بینیم گیانی دەلەرزێت.. وامزانی لە ترسی خوایە.. کەچی ئەمە نەمزانی موعتادە و وەك خۆیان دەڵێن گەردی بوو...

- ووتی: ماکوان توخوا چیت دەوێت ئەدەمێ ئەگەر بتوانی پارەم بدەرێ با هێرۆین بکڕم ..

زۆر گوناح بوو دەستی کردوە بەگریان ئەو کچە جوانە زەلیل بووبوو لەبەردەستی من ئامادە بوو بۆ دەرمان.. لاشەی خۆی بە من بفرۆشێت.. چونکە فێر بووە ئەو کارە ئەنجام بدات بۆ بەدەستهێنانی دەرمانەکەی!

- ووتم: ئاخر ئەفسانە من پارەم پێیە بەس نازانم لە کوێ هەیە، ئەوە پارە جا چۆن دەستت دەکەوێت بەم ئێوارەیە..

- ووتی تۆ پارەکەم بدەرێ خۆم دەیکڕم ئێستا..!

- ووتم: باشە چەند دەوێت..؟

- ووتی: ٦٠ ئێورۆ..

- ووتم: فەرموو.. کە پارەکەم دایە یەکسەر بە جێهێشتم و رۆیی .. منیش وەك ئەهلی ئەم ئیسلامە و عەشایەر .. ووتم باشە خۆ ئەم ئافرەتە لەگەڵ مندا بووە هیچ نەبێت تا دەیبەمەوە ماڵەوە ئاگام لێیبێت.. لە دوورەوە ووتم ئەفسانە.. مەڕۆ با منیش بێم ... هەر وەڵامیشی نەدامەوە.. بەهەر حاڵ من شوێنی کەوتوم.. زیاد لە نیوسەعات رۆی سواری پاس بوو منیش سەرکەوتم چومە لایەوە..

- ووتی: مەڵا ئەوە بۆ هاتی..؟

- ووتم : ووتم ئاخر مەڵا پیاوە ئافرەتێك بە تەنها جێناهێڵێت، ١٠ ئێورۆم دایە ووتم بڕۆ بلیت ببڕە.. با نەگیرێین.. بە خوا ١٠ ئێرۆکەشی خستە گیرفانی..!

- ووتی: نایەوێت لە ئەڵمانیا کەس پارەی پاس نادات..

- خۆم چومە لای شۆفێرەکەی ووتم: بلیتێکم بدەرێ.. ووتی بۆ کوێ دەچی .. ووتم نازانم.. بەخوا جنێوێکی پێدام وای زانی پی ڕادەبوێرم..
دابەزین ..
من لەگەڵ ئەفسانەدا رۆیشتم خۆمانکرد بە دیسکۆیەکداو یان باڕ بوو.. کۆمەڵێك خەڵك دانیشتبوون چوە لایان پارەکەی دایەو یەکێکیان هەڵسا چوو بۆی هێناو بردیانە ژورێك.. سبحان اللە، منیش لە دوورەوە تەماشای ئەو وەزعەم دەکرد هەستم کرد مرۆڤ لای ئەم ئەوروپیانە چەندە هەرزانە چەندە دڕندەشن بەرانبەر بە مرۆڤ ناخۆشترین کات و ساتی ژیانم بوو.. هیچم بۆ نەدەکرا،، ئەو ئەڵمانیانە  تیایاندابوو بەقەدەر نیو لۆری دەبوو مۆڕەیان لێ دەکردم منیش هەر لە مۆڕە زیاتر دەسەڵاتم نەبوو، چونکە تازە ناچاریە ئێمە ناچاری دەرگای ئەم ئەخەڵکەین..
کوڕێکی گەنج هاتە تەنیشتمەوە، ووتی تۆ چی ئەفسانەی.. ووتم تۆ کوردی .. ووتی: بەڵێ من لەم باڕە کار دەکەم..
-ووتم: ئەوە بردیانە کوێ ئەو کچە بۆ خاتری خوا ..
-ووتی: ئێستا دەیهێننەوە تا دەتوێتەوە..
- ووتم: برای باش چی دەتوێتەوە ..
-ووتی: دەرمانەکە لە لاشەیدا..

-ئیتر خەریك بوو ئەو دڵەم شەقی دەبرد .. خۆم پێڕاگیرنەکرا ناچار خۆم کرد بە ژورەکەدا تەماشام کرد ئەفسانە لەو عەرزەدا پاڵ کەوتووە.. هەر ئەوەندەم زانی منیش قاچم لە زەوی بڕا سەیری خۆمم کرد بەدەست زلێکی ئەڵمانیەوەم هەموو گیانی نەخشونیگار بوو.. ئەو هەتیوە لە کەوانتەرەکەی ماڵی نەنکم دەچو... بۆیاخەکەی هەڵی دابوو باپیرم لەلایەکەوە خۆی بۆیاخی کردبوو وابزانم ٤٠ ڕەنگ بوو..
ئەویش شینو سورو مۆر لەسەر دەمو چاوو گیانی بوو، وەڵا من لە تاو ئەوەی کە نەم خنکێنێت بە دەستیەوە بووم وەك تەزبێح، هەتا توانیم یەك کەلەم لێدا باش بوو داینامەوە سەر زەوی، ئەوەندەم زانی لەو دەمو چاوانەی ئەوان سیان چوارێکم بۆ هەڵسا منیش ڕامکردە لای ئەو کوڕە کوردە ...ووتم کاکە چەقۆیەکم بدەرێ خێرا بە خۆم دەربازکەم لەم سەگانە ؟
خوا هەڵناگرێت ئەویش هاتە دەست لەگەڵم بە ئەڵمانی دایبەیەکدا من هیچ تێنەگەیشتم.... بە خوا ئیشارەتی کرد بۆ چەقۆیەك لە پشتی خۆیەوە بوو دەستم پێگەیشت ئەو زلانە وەك بەفر توانەوە .. هاوارمکرد ئێستا سەرتان دەبڕم..  بە ئینگلیزی پێم وتن  لە فیلمی ئەمریکی فێر بووبوم ئەو خێرەی هەبوو فیلمەکە بۆم..

خواخواشم بوو خۆم دەرچم و ئەو کچە دەرکەم لە و تاریکستانە.. بەو کوڕە کوردەم ووت ئەی ئەو کچە چۆن بهێنمە دەرەوە.. ئاگام لێبوو ووردە ووردە چونەوە بۆ لای کابرا قەڵەوەکەی کە من کەلەم لێدابوو لوتو دەموچاوی خوێنی پێوە بوو بۆ ئەویان پاك دەکردەوە..
-ووتم :کاکە هەرچیت کردوە ئەفسانەم بۆ بێنە دەرەوە، زۆر مەمنونت دەبم ..
-ووتی: کاکە خۆ ئەفسانە ئەمە جێگایەتی.. یەکەم جاری نیە دێتە ئێرە،
-ووتم: ئەزانم بەس بۆ نەگەبەتی ئەمڕۆ لەگەڵ من هاتۆتە دەرەوە منیش میوانم دەبێت بیبەمەوە..
- ووتی ئاخر بێ هۆشە .. ووتم من دەچمە دەرەوە ، تۆ وەك برایەکی باش ئەو کارەم بۆ بکە، ووتی بێخەم بە .. هاتمە دەرەوەی ئەو باڕە ڕێك لە قەبر دەچوو، ترسام دیسانەوە ئەو ئەڵمانیانە هێرشم بۆ بێن.. ئەگەر چەقۆیەکم پێبوایە ترسم نەبوو هیچم پێنەبوو ئەوانیش زیاد لە ٩٠ بۆ ١١٠ کیلۆ دەبوون .. منیش ٦٨ کیلۆ بووم ئەترسام بەتەنها هیچم پێنیەو ئەوانیش چوار پێنجێکن بەڕاستی لەوە دەترسام کەرامەتم بشکێنن.. بۆیە ناچار هاتمە دەرەوە لە دوورەوە وەستام خۆم کرد بە جێگایەکدا ناوی لیدڵ بوو.. دوو چەقۆی گەورەی مەطبخم کڕی و وەك سازۆکی خستمە پشتم و یەکێکی تریشم خستە بەر سکم.. زۆر داخم لە دڵدا بوو ..ووتم: دەگەڕێمەوە بۆ باڕەکە، خۆم کرد بە باڕەکەدا بە توڕەیەوە تەماشی ئەو جەماعەتەم کرد هیچیان نەووت.. ئەوانیش سەیریان کردم و دەنگیان نەبوو نەجوڵان.. کوڕە کوردەکە هات بۆلام ناوی حەمید بوو..خەڵکی کەرکوك بوو..
- ووتی: بۆ گەڕایتەوە؟
- ووتم: وەڵڵای ئەمەوێت شەڕ لەگەڵ ئەوانە بکەم ..
-ووتی: ئەو کوژن کورە ..
-ووتم: هاتومەتەوە بۆ ئەوەی بکوژرێم زۆر داخم لەدڵدایە، جا بەراستی زۆر بێتاقەت بووم.. ئەو جەماعەتە ئەڵمانیە ترسان هیچیان نەوت ..وایانزانی خەڵکم لە دەرەوە داناوە .. چونکە حەمید ووتوبی ئەم کوڕە کوردە ئێستا ئەچێت رەفیقەکانی دێنیتو دێتەوە بۆلاتان جا خۆشتان توشی پۆلیس مەکەن..
منیش ووتم حەمید گیان یەك دوو جنێوی ئەڵمانی باشم فێرکە با داخی دڵی خۆمیان پێ بڕێژم.. دوو شتی پێووتم.. رێك چوومە نزیکیان پێم ووتن سەیری هەر چواریانم کرد سەرو تفم تێکردن دەستم لەسەر چەقۆکەش بوو ئەترسام فریانەکەوم  بیەوەشێنم.. وەڵڵا ئەوان چرکەیان لێوە نەهات.. حەمید داینام لەسەر کورسیەك و ساردیەکی بۆ هێنام خواردم هەر ئەو دوو جنێوەی فێری کردبووم هەر ئەوەم دەووتەوە.. ئەوانیش هەر حسبایان بۆ نەکردم.. ئەفسانە هاتە دەرەوە سەرو گوێلاك خۆڵاوی سەرپۆش لەمل، زەلیل.. گێژ ، دەکەوت بەملاو لادا چاوی فرمێسکی پێوە بوو زەردەخەنەش لەسەر لێوی بوو..
من کەبینیم ئەوەندەی تر شێت بووم.. ئەوەی بەدەماهات ووتم .. هەرچی بەدەما هات ووتم.. بردمە دەرەوە.. سوپاسی حەمیدم کرد هەردوو چەقۆکەم دایە بۆ خۆی.. پارەشم پێنەما بوو هەمووی لەسەر کارتەکەم بوو.. ئەفسانەش ئاگای لە خۆی نەبوو پاش کەمێك .. ووتم تەکسی بگرە ناونیشانی و ئەدەرسی ماڵی خۆتان بڵێ ماڵت کاول بێت، کە تەماشای سەعاتم کرد یانزەی شەوە..!
گەڕاینەوە بۆ ماڵەوە بردمە سەرەوە بۆ لای میهناز خان
-کاک مەلا محمد ووتی: خۆ قەرار بوو من وتۆ زوو بڕۆین .. ئیتر ووتم توشی روداوێکی بووم ئێستا بۆت باس دەکەم ئەفسانەم بردە ژورێك میهناز خان ووتی چیبوگە .. ماکوان گیان .. ووتم کورە میهناز خان تۆ بەڵات هەیە کەی ئەوە کچە خەریك بوو توشی شتێکی زۆر گەورەم بکات..

- ووتی ماکوان گیان ئەوە حاڵو گوزەرانی منە.. کاکە کەباسی ئەوەم گێرایەوە چی بووە مەلا محمد توڕە بووبو دەیوت ئێستا دەچین ئەژداویان دەسوتێنین ..
-کورە ووتم وازبێنە خواخوام بوونەجاتم بێت..
- مەلا محمد ووتی با بڕۆینەوە بۆ هالە
-ووتم باشە بابڕۆین .. من هەڵسام خواحافیزی بکەم کۆتایی بە میوانداریەکە بینم بەڕاستی ماندوو بووم لە ئەڵمانیا .. من بۆ یە چووبوم بۆ ئەڵمانیا، ئەودەمە لە جێگایەك کارم دەکرد یەکەمی هەموو ئۆسلۆم گرت بۆ ئەو کۆمپانیایەی کارم تێدا دەکرد ناوی (سێڤن ئلێڤن) بوو ١٠ هەزار کرۆن و بلیتێکی تایلەندم بردەوە لەگەڵ مانگێك ئیجازە.. من حەزم لە تایلەند نەبوو، بەڵام گۆڕیمەوە لەگەڵ هاوکاریکی خۆم بەیکەوە کارمان دەکرد من بۆ ئەڵمانیاو ئەویش بۆ تایلەند، ئەمە بەحسابی خۆم بۆ خۆشی هاتووم ئەو شەوە خواخوام بوو ئەڵمانیاش بە جێبێڵم.. هەڵسام ووتم میهناز خان من دەڕۆم..
-ووتی: ماکوان گیان دەبێت تا شەس سەعاتی تر لێرە بیت ئەوە قانونە..
ووتم: بۆ؟
ووتی: ئاخر پۆلیسمان ئاگادار کردوە کە تۆ و ئەفسانە چونە تە دەرەوە ، چونکە ئەفسانە لای پۆلیس دۆسیەی هەیە دەبێت بمێنیتەوە تا بە ئاگا دێتەوە، چونکە تۆ لەگەڵیدا چویتە دەرەوە ئاگاداری بوویت بۆ ئەوەی هەرچی رووبدات تۆ شاهیدی لەو حاڵەتەدا، ئەم قسەیەشت بۆیە پێدەڵێم بۆ ئەوە دوای خوانەخواستە شتێك روونەیات ئێمە رووزەردی لای تۆ بین.. ئەوەندەی تر بێتاقەت بووم، ووتم مەلا محمد تۆ بڕۆ بەیانی یەك دەبینینەوە.. شەو مامەوە زۆر ئاسایی من لەسەر قەنەفەکەیان خەوتم و بەیانی هەڵسام میهناز خان نان و چای بەیانی ئامادە کردبوو. منیش تێرو پڕم خواردو.. ئەفسانەم هەر نەبینی نەیشم دەویست بیبینم .. خواحافیزم کرد لە میهناز خان و ووتم من بەیانی دەگرێمەوە بۆ نەرویج.. خواتان لەگەڵ .. هاتمەوە بۆ ماڵی مەلا محمد.. دوایی ئەوە تا شەو پێکەوە بووین پاشان مەلا محمد منی گەیاندەوە فرۆکەخانەی فرانکفۆرت و گەڕامەوە بۆ نەرویج.. ئۆسلۆ..

لە دوای ١٣ رۆژ گەڕامەوە.. بۆ نەرویج .. ژیانی ئاسایی خۆم دەست پێکردوە..
دوای چەند رۆژێك لەگەڵ مەلامحمد قسەمان کرد باسی ئەو وەزعەمان کردەوە ووتم: تەلەفونت نەکردوە بۆ میهناز خان؟

- ووتی: نەخێر.

-ووتم :باشە ئەگەر ژمارەکەت لایە بمدەرێ من با پەیوەندیان پێوە بکەم.. ژمارەکەم وەرگرت.. بەڵام دوای ٨ مانگ بۆ ٩مانگ رۆژێك تەماشای ژمارەی ناو مۆبایلەکەی خۆمم دەکرد .. ناوکەی میهناز خان هاتە بەر چاوم.. دەستم پێداناو راستەوخو تەلەفونم بۆ کرد.. هەڵیگرت میهناز خان ...
ووتم ماکوانم هەر حەزم کردوە هەواڵت بزانم .. زۆر قسەمان کردو هەواڵی خێزانمی پرسی و، پاشان منیش هەواڵی ئەفسانەم لێپرسی ..
-ووتی: ئەوە بۆ سێ مانگ دەچێت مردوە.

- ووتم :چۆن بووە مردنەکەی؟

-میهناز خان ووتی: خۆی کوشت

- ووتم: چۆن بوو خۆکوشتنەکەی

- ووتی: پۆلیس پێی ووتوین.. دەستی کرد بە گریان، بە کوڵ دەگریا.. ووتی ماکوان گیان بێکەس خۆم لەم ووڵاتە. زۆر دەردە دڵی کرد.. منیشی خستە گریان .. زۆر ئازار گەیشت بە گیانم ووتم ئێستا چی دەکەیت ووتی تۆشی فەقەرات بووم لە جێگا ناتوانم کار بکەم ئێستا لە ماڵی خۆمدا نیم لە ساڵمەندانم
- ووتم : واتا ئیستا لە خستەخانەی..
-ووتی : خستەخانە نیە شوێنی پەکەوتەکانە..(لێرەدا ناتوانم باسی هەندێك منداڵی بکەم ،چونکە ڕێگایەن نەداوە کە بەهیچ شێوەیەك باس بکرێن،.بۆ حورمەتی میهناز خان باسی ناکەم) ..

-میهناز خان ووتی: ماکوان گیان بۆ نایت بۆلام وەرە تۆزێك قورئانم بەسەردا بخوێنە..

-ووتم: بەخوا بۆم ناکرێت.. بەڵام پەیمان بێت هەر دەرفەتێکم بۆ دروست بوو سەردانت بکەم..

شەو چوومە پاڵتاك لە ژووری دەنگی ئیسلام دەرسی مامۆستا باوەڕ بوو دوای تەواو بوون بە جووتە خۆمان کرد ە ژووری مەڵەبەندی پێشمەرگە دێرینەکان و تۆزێك سەر دڵی ئەوانمان گرتو هاتینە دەرەوە ئەو موزوعەم بۆ باس کرد.. ووتی ماکوان ئەوە بۆ نایت بۆ لامان بۆ ئەڵمانیاو حەز دەکەین لە نزیکەوە بت بینم..
- ووتم وەڵا دەمێکەیە نەهاتووم.. بەڵام هەوڵ ئەدەم بێم .. دوای دوو کەسی خزمی خۆم لە ئەڵمانیا بوون پورازیەکم و خاڵۆزایەکی باپیرم لە نۆرمبێرگ بوون ووتم با ئەوانیش گلەیی نەکەن.. کاتم ڕیكخستەوە دوای یەك دوومانگ رۆشتم بۆ ئەڵمانیا دیسان لە فرانکفۆرت دابەزیم ئەوەندە تامەزرۆ بووم پورزاکەم و ئەو خاڵۆزایەم هاتن بە شوێنمدا لە خۆشیاندا جەنتاکەم لەبیرچوو لەناو پاسەکە کاک فەهمی ووتی :ماکوان کوا جەنتات پێنیە؟ ووتم: بەرێ وەڵڵا بەس لە ناو پاسەکەدا جێمان هێشتوە ئەو پاسەی کە لە فرۆکەخانەوە دێتە ناو فرانکفۆرت جێماوە، بە دەستی بەتاڵ بێ هیچ بەیەکەوە ڕێکەوتین بۆ نۆرمبێرگ.. دوو شەو زۆر بە خۆشی لای کاک زاناو کاک فەهمی بووم لە فورد- نۆرمبێرگ بلیتم بڕی چوومە هانۆڤەرو چاوم بکەوێت بەو ئافرەتە بەرێزە تەلەفونم کرد کەسێك بە ئەڵمانی وەڵامی دامەوە هیچ تێنەگەیشتم..
چوومە چایخانەی تورکەکان نزیك مزگەوت بوو.. زۆری نەماوبوو بۆ نوێژی عەسر لەگەڵ کاک سەلمان بادینیەك بوومە بە رەفیق و ووتم لەم قسانە تێناگەم، بەڵکو -بۆم بکەیت بە کوردی.. تێمگەیاند ئەمە ژمارەی ئافرەتێکە لە شوێنی پەکەوتەکانە دەیناسم دەمەوێت قسەی لەگەڵ بکەم وبڕۆمە لای..
- ووتی : باشە .. دەستی کرد بە قسەکردن و دوای دایخستەوە ووتی ئەو ئافرەتە چی تۆیە ووتم هەر کوردەو لێرە ناسیومە.. باوەشی پیاکردم ووتی بۆ خۆت خۆشبی.. مردوە عەمری خوای بەجێهێناوە.. وایزانی دەگریم و باوکە ڕۆ دەکەم...

- منیش ووتم ..خوا عەفوی کاتو ووتم بلیتیکم بۆ ببڕە بۆ ڤوبەتاڵ.. چومە ماڵی مامۆستا باوەڕ و دوو شەو لەماڵی ئەوان بووم ئێوارەیەك لە ماڵی کاک باوکی بەهەشت و شەوێکیش لە ماڵی کاک عومەر سەلەفی ناسراو بە کاک بڵند و.. ئەو چەند رۆژە زۆر خۆش گوزەراندم لە ئەڵمانیا حەقی جارەکەی ترم کردەوە.. کاک باوەڕ منی گەیاندەوە بۆ فرانکفۆرت.. گەڕامەوە بۆ نەرویج.

مەراقم بووە بزانم ئەم ساتانیستانە دەگەنە چی.. مەرگی ئەفسانەو و دایكی و کاک عەبدوڵڵا.. زۆر ناخۆش بوو.. کاریگەری خۆی هەبوو..

هەموو ئەوەی کە گێرامەوە و بۆم باس کردن دەمەوێت ئەوەتان تێبگەیەنم لە کوردستان ئێستا لەم جۆرە بیروباوەڕانە زۆرە.. پێناچێت لە ناو کوردا دا بەو شێوە بڵاوبێت..

- لە سابونکەران لە سلێمانی زیاد لە ٢٠ لاو گیراون کە هەموو بەیکەوە کاری سێکسیان کردوە هەمووشیان کوڕن..!

- لە هەولێر بە ئاشکرا هەن و لە هەفتەنامەی باس دا چاوپێکەوتن و ڕاپۆرتیان لەسەر کرابوو.. لە ناوچەکانی تر لە شێوەی گروپ و ڕێکخراودا دەردەکەون..

- ئەو کەسانەی کە دەچنە ناو ئەم گروپەوە لە کۆتایدا دەبێت خۆیان بکوژن یاخود شێت بن..

-هەندێك زانیاری لەسەر ئەم گروپی شەیتان پەرستانە لە جیهاندا.. ئەمانە تەنانەت لە ناو شاری مەککەی پیرۆزدا هەن لە یەکێك لە کۆڵانەکانی شاری مەککە من ئاڕمەکەیانم بینوە لەسەر دیوار بۆیاخ کراوە.. کە ئەستێرەیەکی پێنج چوکڵەیە و بۆ خوارەوە شۆڕە پێچەوانەی ئەستێرەکەی داود..

-بارەگایی سەرەکیان لە ئەمریکایە و پاشان ئیسرائیل و ئینجا ووڵاتی میسر.. لە ئەوروپادا زۆرن، بەڵام پۆلیس چاودێریان دەکات لەڕاستیشدا کۆنترۆڵ ناکرێن..
رۆژێکیان هەیە لە هاویندا بەرواری ٦/٦ی هەموو ساڵێك یاد دەکەنەوە، چونکە پێیان وایە ڕۆژی لەدایک بوونی شەیتانە، هەموو بە کاری شازو ئاشکراو قیزەونەکانیان دێنە دەرەوە..

- ئەمانە ژمارە سفریان زۆر لا پیرۆزە ..

- هەموویان گۆرانیەکیان لەبەرە بەناوی ڕێگای فروانی دۆزەخ..

- لە کاتی عیبادەتیاندا بۆ شەیتان ئافرەتێکیان بە ڕووتی خۆی خوێناوی دەکات و دەست ئەدات لە پێشی پیاو و ژنان بۆ پیرۆزی بەندایەتیەکەیان گوایە شەیتان ئەمەی پێخۆشە

- مۆسیقایەکیان هەیە بەناوی ڕێگا بەرەو بەهەشت کە دەبێت وەك مناجات و قورئانی موسڵمان و ئینجلی مەسیح و تەوراتی جولەکە گوێ لێبگرن رۆژانە..

- دەبێت تەنها گوێ لەیەك تیپی موسقا بگرن ئەویش ناوی رۆکی "لیدز بینغن"

- باشترین گۆرانی بێژیان کە دەبێت گوێ لێبگرن ناوی"ڕۆڵین ستونە" هەر گۆرانیەکەی قسە ووتنە بەخوا بەرز ڕاگرتی شەیتانەو فێرکردنی ئەو خەڵکەیە بە خۆوسیتی و ئەنانیەت

- جۆری مۆسیقاکان سێ جۆرە کە پزیشکەکان دەڵێن ئەمە جۆری مۆسیقایە کاردەکاتە سەر دڵ و مێشکی مرۆڤ وای لێدەکات کە خۆی بکوژێت بێ ئەوەی بترسیت، ناویان..بریتیە لە

یەکەم: مەعدەنی ڕەش بەئینگلیزی پێدەوەترێت( بلاك میتڵ)
دووەم: مەعدەنی رەق بە ئینگلیزی پێدەوترێت(هارد میتڵ)
سێیەم: مەعدەنی مردن بەئینگلیزی پێدەوترێت(دەێث میتڵ)

- دژی هەموو جۆرە ئاینێکن..

- ئەوکەسی کە دەیەوێت زیاتر لە شەیتان نزیك بێتەوە، دەبێت هەموو جۆرە مەی ومەشروب و مادەی هۆشبەر بخوات و بخواتەوە بۆ ئەوەی زۆر مەست بێت بۆ ئەوە لە شەیتان نزیکە بیت، پاشان خوێنی یەکتر دەخۆن.. هەموو جۆرە سێکسێك دەکەن بە پیاو ژن و گەنجیان پیاو لەگەڵ پیاو ژن لەگەڵ ژن هیچ جۆرە قەدەغەکراوێك نیە، هەموو کارێکی نەشیاو دەکەن، بە کۆمەڵ دەیکەن پیێیان وایە شەیتان ئەوکارەی پیرۆز کردوە.. لە کەناری دەریاکاندا ئەو کارەدەکەن

-ئافرەتیان کە سکی پڕ دەبێت لە پێنج مانگیدا سکەکەی پێ لەباردەبن دەبێت خۆی لە خوێنەکەی بخواتەوە..

-منداڵ سەر دەبڕن بە گۆشتەکەی دەخۆن دەیکەنە قوربانی بۆ شەیتان بەدەستی دایکی خۆی..

- هەوڵی زۆریان بۆ فێربوونی سیحرە و جادوە

-خاوەنی زیاد لە ٧٤٧٥ پێگەی خۆیانن لە هەموو دونیادا بەر بڵاون

ئەمەی کەباسم کرد پەیامی منە بۆ دایك وباوکان بۆ لاوەکان خۆیان بپارێزن لەم جۆرە فیتنانە، بەتایبەت ئەوانەی لە ئەروپان نەهێڵن منداڵەکانیان تیکەڵ ببن بەم جۆرە خەڵکانە..
ئەمە کۆتایی نیە بەڵکو لای من سەرەتایە. چاوەڕوانی بەرهەمی باشترو ئەزمونی تر بن لە ماکوان