كاتێك پارتی ڕەفاهی ئیسلامی ژمارەیەكی بەرچاوی لە دەنگەكانی هەڵبژاردنی ساڵی 1996ی توركیادا هێناو دوای مشتومڕێكی زۆری دانوستانی لەگەڵ پارتێكی عەلمانی توانیان حكومەتی ئەوكاتەی وڵات بە هاوبەندی (ئیئتیلافی) لەگەڵ پارتی بەناو ڕێگای ڕاست دا بە سەرۆكایەتی (تانسۆچیللەر) پێك بێنن و سەرۆكی پارتی ڕەفاە بەڕێز (نەجمەدین ئەربەكان) خودا لێی خۆشبێت لەچوارساڵی یەكەمی كابینەكەیانداسەرۆك وەزیران بێت و ساڵی دووەم و سێیەم بۆ چیللەر و ساڵی چوارەمیش بۆ (ئەربەكان).. لەو ساتانەدا و لە گەرمەی ململانێ كانی نێوان جیهانی ئیسلامی و خۆرئاوادا، وەزیری دەرەوەی ئەوسای ئەمەریكا (مادلین ئۆلبرایت) لە لێدوانێكی دا گوتی (دەبێت توركیا بە دیموكراتی بمێنێتەوە) لەم وتەیەش دا مەبەستی لەوەبوو كەنابێت سیستمێكی ئیسلامی حوكمی توركیا بكات.
ئەو ڕۆژە سەركەوتنی ئیسلامیەكان لە هەڵبژاردنی وڵاتێكی وەك توركیادا لە بارتەقای بومەلەرزەیەكی گەورەی وەرچەرخانی سیاسی دا بوو لەبەرچاوی خۆرئاواییەكان، نەخاسمە لەوڵاتە ئیسلامی یە دیار و گەورەكان دا.
ساڵی پاریش لە بۆتەی شۆڕشەكانی بەهاری عەرەبی دا كە وڵاتێكی گەورەی وەك میسری گرتەوە، گەیشتنی نەسیمی ئازادی بەهاری شۆڕشەكان بۆ (میسر) وەك بومەلەرزەیەكی گەورە وابوو بۆ ئەمەریكا و ئیسرائیل و وڵاتە سەرمایەدارە دۆستەكانی ڕژێمی دیكتاتۆری پێشووی (میسر)..
بەدوایدا سەركەوتنی ئیسلامیەكانیش لە هەڵبژاردنەكانی میسرداو پاشان وەرگرتنی پۆستی سەرۆكایەتی وڵات و زۆرینەی كاندیدە ئیسلامیەكانیش لە پەرلەمانی میسردا هۆكارێكی گەورەی لە بۆسەدا بوونی بەردەوامی لایەنەناحەزەكان و ڕكەبەرەكانی تەوژمی ئیسلامی و هاوپەیمانە دەرەكی و ناوخۆیی یەكانیشیان، هەر بۆیەش لە دوای كەمتر لە سێ مانگی دەست بەكاربوونی سەركۆمار و پەرلەمانی نوێی ئەو وڵاتە هەراو وریایەكی ئیعلامی ناسازیان بۆ سەر ڕەوتی كارو هەڵسوڕانی پەرلەمان و سەرۆكی نوێی وڵات خستە گەڕ.. بەوەشەوە نەوەستان چەندین خۆپیشاندانی لایەنگرانی خۆیان ساز دەكرد و هێرشی ناڕەوای كت وپڕیان دەكردە سەر نوسینگەو بارەگاكانی ئیخوان موسلیمین و پارتی داد و ئازادی و تەنانەت ماڵەكانی پەرلەمانتاران و لێپسراوانی سەر بە برایانی موسڵمان و زیانێكی هێجگار گەورەیان بەو ماڵ و نوسینگەو دەزگاو دامەزراوە حكومیانەش دەگەیاند، بەڵام حكومەتی میسر بە سەرۆكایەتی بەڕێز مورسی و پارتەكەی هیچ كاردانەوەیەكی توندیان لە بەرامبەر ئەو پیلانگێڕانەدا نەدەنواند تەنانەت لە هەندێك جاردا بەرگریان لە خۆشیان نەدەكرد.
لەبەرامبەر هەموو ئەو پیلان و هێرشە ئیعلامی و سەربازی و تیرۆریستیانەدا هەڵسوڕاوانی تەوژمی ئیسلامی بە گشتی بە نەریتی موسڵمانانەی ڕەسەنی خۆیان پەنایان بۆ داب و نەریتە نەفامیەكانی بەرگریكاری نەدەبرد تەنها بۆئەوەی بۆ هەموو خەڵكی وڵات و خۆیان و سەرجەم گەلان و دنیاشی بسەلمێنێنن كە ئەمە نەریتی ڕاستەقینەی موسڵمانانە لەسەر سەواد و هەڵسوكەوتیان لەگلەَ نەیاران و دەستدرێژكارانیشیان دا.
وەلێ ئەوان هەر بەو هێرش و توندوتیژی و تۆمەت و خەتاباركردنانەوە نەوەستان، تا دواجار بە فەرمانی ئاغاكانیان و بە ئیشارەتی گڵۆپی سەوزی خۆرئاوا سوپای میسر كە لەوڵاتانی عەرەبی و تەنانەت لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بە تاكە سوپای بێ لایەنی نێوان حكومەت و ئۆپۆزسیۆن و جەماوەریش ناسراوە، ئەم سوپایەیان لە كودەتایەكی سپی ئاڵاند كتومت وەك سوپای توركیا كە بە نهێنی دوای ساڵێك كودەتای سپی بەسەر حكومەتەكەی بەڕێز ئەربەكاندا كردو لەسەر كاری لابردو تەنانەت دایان بە دادگاو ماوەیەك لە زیندانیشیان توند كرد ،هەمووی بە بیانوی تۆمەتی گۆڕینی دەستوور و سیستمی دیموكراتی لە توركیادا..
ئێستاش ئەمەریكا و خۆرئاوا هەمان سینارۆی ساڵی1996ی توركیا لە وڵاتێكی گەورەی ئیسلامخوازی وەك میسردا دووبارە دەكەنەوە بێ ئەوەی ساڵانی دوایلەسەر كار لابردنی ئەربەكانیان لە یاد بێت كە چۆن بە پارتێكی گەورەترو بە جەماوەرێكی گەورەو بەرفراوانی دیكەوە هاتنەوە سەر سەكۆی سیاسەت و پتر لەدووجاری خولەكانی هەڵبژاردنی پەرلەمان و لە پێكهێنانی كابینەكانی حكومەتی ئەو وڵاتەشدا هەر خۆیان براوەن و زۆربەی لایەن و تەوژمە عەلمانیەكانی ئەو وڵاتەشیان كردۆتە دەرەوەی یاریگای سیاسەت.
ئەوا جارێكی دیكەش سوپاو ژەنراڵە سەربازیەكان لە كاروباری سیاسی میسردا تێوە دەگلێنرێن بێ ئەوەی لە سیستمی بەناو دیموكراسی و عەلمانیەكانی خۆشیاندا ئەوە ڕەوابێت كە سوپا تەدەخول لە كاروباری حوكمڕانی وڵات بكات، چونكە بە سیستمی دەوڵەتداری خۆیان پیاوانی سوپا بۆ ناو سوپاو پیاوانی ئایینی بۆ ناو شوێنە ئاینیەكان و پیاوانی سیاسەتیش بۆ نێو كایە سیاسیەكان.. ئەمڕۆش تا نوسینی ئەم وتارەو لەڕوبەڕوبوونەوە خوێناوییەكانی نێوان لایەنگرانی هەردوو بەرەی هەق و ناهەق دا سەدان كەس بریندار بوون و چەندین كەسیش كوژراون كە پێ دەچێت قوربانیەكان زۆر لە قوربانیەكانی شۆڕشی (25)ی یەنایەر یان زیاتر و جەرگبڕتربێت..
ئەو یەكبوونە نیشتمانییەش كە خودی عەلمانیەكان و شێخی ئەڵقە لەگوێی ئەزهەرو ژەنراڵە ڕوو زەردەكانی سوپا داوای دەكەن و بە بەشداری كودەتایەكی ژێر سەرپەرشتی پاپای قیبتیەكان هەر خۆیان لێپرسراوو زەرەرمەندی یەكەم و كۆتایی ئەو هەموو زیان و قوربانی دانە بێ ئاكامانەشن..
ڕاستە ئەمڕۆ بە هێزی دەسەڵاتی گەورەی سوپا حكومەت و پەرلەمان و سەرۆكە هەڵبژێرراوە كەش لەسەر كار لادەبەن و بەركەناریان دەكەنەوەو پێ دەچێت بە تۆمەتی بێ سەروبنیش دادگاییان بكەن، بەڵام وێڕای داخستنی كەناڵە ڕاگەیاندنە بیستراوو بینراوو خوێنراوەكانی نزیك لەو تەوژمە ئیسلامی و لە قۆناغەكانی بەهێزە ئیسلامیەش، پێویستە بزانن كە ئەزموونی درەوشاوەی توركیا و مالیزیاو وڵاتە ئیسلامیەكانی تر لەبەرچاویان دوور نییەو، ساڵان و ڕۆژانی ئایندەش لە نزیكترین سەردەمی درەوشاوەدا بۆیان دەسەلمێنێت كە ئەو كودەتا شوومەی ئەمڕۆ بەسەر شەرعیەتی حكومەت و پەرلەمان و سەرۆكی هەڵبژێردراوی (حافڤ القرێن)ی میسردا دەیكەن دەبێتە هۆی زیاتر پەرەسەندنی ڕووناكی ئیسلام و تەوژمی بێ هاوتای سیستمی ساڵانی داهاتووی هەڵبژاردنی پاك و بێگەردی خەڵكی ئیسلامخوازی میسردا بە هێز و گوڕو تینێكی گەورەترەوە دێنەوە سەر سەكۆی سیاسی و كایە سیایەكانی وڵات و لە چەندین خولی دیكەی هەڵبژاردنی دواتریشیاندا هەموو وازی كارە دزێوە سیاسی و سەربازییەكانی ئەمڕۆ وەك ئەوانەی توركیا دەكەنە دەرەوەی ساحەی سیاسی ئێستایان.