لەمیدیاكانی دەسەڵات زۆرجاربۆئەوەی گومان بخەنە سەر میسداقیەتی ئۆپۆزسیۆن، بەگومانەوەباس لە كۆبونەوەی سێ لایەنەكەی ئۆپۆزسیۆن دەكرێت، گوایە چۆن دەبێت ئیسلامی وعەلمانی بەیەكەوە هاوپەیمانیەتیەك ببەستن، لەكاتێك لەڕووی هزری زۆر جیاوازیان هەیە، وەڵامی ئەم  پرسیارە سەرەتا قوڵایی قەبووڵ نەكردنی یەكتر و  باوەڕ نەبووون بە پێكەوەژیانی مەدەنی لای خاوەنەكەی نیشان دەدات، كاتێك كەئەوان نەك بە كردار پێكەوە ژیانیان نەكردووە، بەڵكوو بیریشیان لێ نەكردۆتەوە وبڕوایان پێی نیە، بۆیە بەگومان و ناڕاست لە هەمووپێكەوە ژیانێكی مەدەنی دەڕوانن، بۆیە میدیاكانیان ناتوانن پەردەپۆشی مێژووی پڕ لەجەنگ و تاوانی شەڕی ناوخۆیی لەگەڵ چەندین حیزبی كوردستانی باشور وباكورو ڕۆژهەڵات و ئیسلامی وعیلمانی وچەپ وڕاست و هەتا لەگەڵ یەكتریش سەدانیان تا ئەو ساتە بێ سەرو شوێنە، بێ ئەوەی لێكۆلینەوەیەكی یاساییان بۆكرابێت وەبەدرێژایی مێژووی  حوكمڕانیان وەڵامدەری هیچ پڕۆژەیەك بن لەدایەلۆگ، ئەوان نەك پێكەوە ژیانی ئیسلامی و عەلمانی قەبوڵ ناكەن، بەڵكوو ناتوانن لە گەڵ یەكتر هەڵبكەن وەك دووعەلمانی، بەنمونە دەسەڵات نیە لە ناویەكێتی بەردەستێك یا پۆلیسێك لەدەڤەری پارتە هاوپەیمانەكەی دابمەزرێنی، با د. بەرهەمیش بێت پێچەوانەكەیشی هەر ڕاستە، دەسەڵاتێك كلتوورەكەی كوشتنی ئەسیر وبزركردنی سەدان كەسی یەكتربێت، بێ گومان متمانە بەیەكتر ناكەن وناتوانن لەگەل كەسی تر هەڵبكەن، كلوتورێك سیاسەتەكەی دەست بڕین وزمان بڕین ونا ن بڕین و بایەع بڕین بێت، زەحمەتە بیر لەبوونی بەرامبەر بكاتەوە، نەوەك ڕای بەرامبەر، بۆیە ئاساییە ئەم دەسەڵاتە میدیاكانی تێناگەن لە دیالۆگ وپێكەوە ژیانی جیاوازەكان، بەسەرسوڕمانەوە ئەو پرسیارەیان لەلا دروست بێت، بگرەزۆر بەنیگەرانیەوە دەڕواننە هەر دیالۆگێك، نەك هەر ئەوەی لەنێوان هێزە مەدەنیەكانی ئۆپۆزسیۆن هەیە،چونكە لایەنی كەم ئەم دوو ڕەوتە(ئیسلامی عیلمانی) لەسەر كەرامەتی مرۆڤ یەكدەگرنەوە، هەرچەندە بڕوام وانیە كە ئەم دوولایەنە هە ڵگری هیچ ئایدیۆلۆجیایەك بن، جگە لەئایدیۆلۆجیای (دەسەڵات وبازرگانی)، چونكە هەر بنەمایەك بگریت كە شۆرشی عەلمانی بۆی هەڵگیرسا، لە فەرەنساوە تا دواتر كە قوتابخانەی زۆری لێ بووەوە لەدیموكراسیەت و مافەكانی مرۆڤ وئازادی دادپەروەری جوداكردنەوەی دەسەڵاتەكان وسەربەخۆیی دادوەری و چەندی تر.
بەهیچ شێوەیەك لەگەڵ ئەم دەسەڵاتە و دوو حیزبە یەك ناگرنەوە، ئەگەر باسی سۆسیالیستی وسەرمایەداری بكەین، گوایە پارتی سەرمایەدار و یەكێتی سۆسیالیست دەبینین، لایەنە نێگەتیفەكانی هەردوو رێبازیان وەرگرتووە، بۆنمونە لەسوسیالیست نرخ دادەنرێت ویارمەتی بەرهەمهێنانی ناوخۆیی دەكرێت، هەندێ كەرت قۆرخە لەلایەن دەوڵەت لەبەر هەستیاری كەرتەكە لەسەرمایەداریش قۆرخ نیە بۆ دەوڵەت، بەڵام بەهەندێك ستاندەر دەدرێتە بەر كێبڕكێیەكی كراوە لە بازاڕ، كەچی لەحكومەتی هەرێم قۆرخە، بەڵام بۆ دەوڵەت نا بەڵكوو بۆ بەرپرس یا بنەماڵە یا هاوبەشی بەرپرسێك، كەسیش ناتوانێت لەم جۆرە بازرگانیە ئەنجام بدات مەگەر بەرپرسێكی باڵا تر، بەواتای نەسۆسیالیستیە نە سەرمایەدار، گەر سەیری شێوازی حوكم گێڕان بكەین دەبینین پاشایەتی نیە، كەچی كوڕەكانی  هەردوو سەرۆك هەیمەنەو دەسەڵاتی تەواویان هەیە، بۆیە ئەمانە پێمان دەڵێت ئەم بەڕێزانە نەناسنامە و نەبەرنامە نە بەرژەوەندی گشتی نازانن ڕووەكەی لەكام لایە، وەدەبێت لەفەرهەنگی رێبازە ئایدیایەكان ناسنامەو ناوێك بدۆزرێتەوە بۆ ئەم شێوازەی حوكمڕانی، كە لەنموونە بێ وێنەیە وەك شارەزایەك لە بواری كارگێری و یاسا، هەقی خۆیانە بپرسن چۆن دەبێت خەڵك پێكەوە بێت، چونكە پێكەوەبوون لای ئەم بەڕێزانە وەك دوو داری نمرە هەشت خۆیان بەیەكتر گرتووە بۆ ئەوەی لایەكەی تر بەرنەبێتەوە، دەسەڵاتێك ڕاست وچەوت بەسەر هەموو پڕۆژەیەكی چاكسازیدا بهێنێت كەپێشكەشی بكرێت، چونكە هەندێكی هی ئۆپۆزسیۆنە ئەوەی تر لەبەرئەوەی هی ڕۆشنبیرانە وەك پڕۆژەكەی مامۆستا( عبدالرحمن سەدیق ) بەنموونە، باشە بێ ئەوەی نەوەك و لێكۆلینەوەی لەسەربكات، بەڵكوو وەڵامیشی نەداوەتەوە، باشە خۆناتوانین لەفریشتەوە پرۆژەتان بۆ بێنین (لەوانەیە ئەوكاتیش بڵێن تەدەخولی خارجیە). 
دەبینین هەمووجارێك ئۆپۆزسیۆن دەست هەڵدەبڕێت بۆ هەر پڕۆژە یا بریارێكی باشی لایەنی دووحیزبەكە لەپارلەمان، لەبەرامبەردا هەر پرۆژەیەكی لایەنەكانی ئۆپۆزسیۆن نەخێرێكی ئامادەی پێشوەخت هەیە لەلایەن دووحیزبەكە، بەبێ هەڵسەنگاندن وبەپێچەوانەی هەموو پارلەمانێكی دونیای دیموكراتی، كێشەكە باوەڕنەبوونە بەبەرامبەر، موقەدەس بوونێكی دكتاتوریانەی تاكڕەوانەیە، مەگەر كەم جار لەسەر ڕەخنەیەك لەسیاسەتی ئەم دووحیزبە یاسەركردەیەكی خەڵكانێك بێسەروشوێن كراون، یائەشكەنجە دراون یا لەباشترین حاڵ تەخوین دەكرێن وەك لەبەرنامەكانی راگەیاندنی بینراوی دەسەڵات لەوماوەیە دەیبینین، بەداخەوە هەناسەی بەشێك لەراگەیەندنكارانیان بۆنی ناخۆشی خوێناوی شەری ناوخۆی هێشتاپێوەماوە، لەوانەیە شەڕەكە بۆئەوان سەردەمێكی زێرین بووە لەئاهات، لەسەر نوسینێك كەكارەساتێكی تۆماركرد پر لەمرۆڤ كوژی وبیر و ڕاكوژی وجوان كوژی، لەبەر ئەوەی ناتوانن ئەو هەموو تووندوتیژی وشەڕە ناوخۆیی ودووژمن هێنانەوە سەر كوردستانی حیزبەكانیان ئەنجامیان داوە داپۆشن. ئێستاكە مۆدیلێكیان گرتۆتە بەر بۆ لەبیر بردنەوەی ئەو شتەی خەڵكی بەچاوی خۆی بینی لێیان، چاپی كاغەزی تۆمەت وناشرینی ساختە نیشان دەدەن لەسەر هەركەسێك ڕای جیاوازی هەبێت، چ حیزب یا ڕۆشنبیر یا مەلا، بۆیە بەبڕوای خۆیان خەڵك ساڵی نەوەدەكانە بێ ئاگالەوەی ئیستا سەردەمی كۆمپیوتەرو تویتەرو فەیس بووكە، وەخەڵكی ئەوەی  بەچاوی خۆیان بینیویانە بەشەڕی ناوخۆكان وگەندەڵی نایگۆڕنەوە بە ووتەو كاغەزی دەسەلاتێكی گەندەڵ بەواتای ئەوان دەیانەوێت تەنها بە گوتار وكاغەز كێشەكان چارەسەر كەن، بگرە زۆرجار لەسەر تەنها ئینتما نەبوون، لەفەرمانگە دەركردن وگواستنەوە كراوە، من دەپرسم ئەگەر ئەمە حاڵی هاووڵاتیانی كوردبێت، دەبێ بابای توركمان ناهەقی نەبێت كاتێك نایەوێت ببێ بەبەشێك لەهەرێمێك كە بەغەیری تەزكیەی گەندەڵی دووحیزبەكەی كەس نابێتە پۆلیس، شارەزا (ئەگەر لەهیچیش شارەزا نەبیت) بەرێوەبەری گشتی راوێژكار، سەرپەرشتیاری، پسپۆری وپەروەردەیی و بەڕێوەبەری ناحیە وقەزا وقوتابخانەو نەخۆشخانە و هاتووچۆو تا بەرێوەبەری بەشێك و كردنەوەی نوسینگەیەكی خانووفرۆشتن؟ دەبێت بابای توركمان مافی خۆی نەبێت لەوە بترسێت كە مناڵ و جگەر گۆشەكەی دوای دەرچوون لەپۆلی شەشەم (قبول خاص) مافی كوڕو كچەكەی بخوات، یادوای دەرچون لەزانكۆ توشی لەمپەری دامەزراندن بێت، لەبەر ئەوەی جارێك تەزكیەی نیە جارێكی تر لەبەر ئەوەی كورد نیە چۆن متمانەی هەبێت لەدەسەڵاتێك كە ناتوانێت پێكەوە ژیان بكات لەگەڵ نەتەوەكەی خۆی، تەنها لەبەر ڕاجیایی بیان هاڕێ وئیرهابی ئیداری وئابوری و ئیعلامی، تادادگای تایبەتی ئاسایش و ئەوانەیان لەگەڵ بەكاربێنێت دەبێت بۆ ئەو چۆن بێت كە حیزب وقەومیشی جیایە؟ بەڵێ بەمتمانەوە دەڵێم گەندەڵی و باوەڕ نەبوونی ئەم دووحیزبە بەڕای جیاو پێكەوە ژیان وای كرد نەك ئەو باروو دۆخەی هەرێم بەم ڕۆژە بگات بگرە ناوچە دابڕاوەكانیش دابڕاوتربێت.
ئەم حیزبە كلاسیكیانەی زەمانی كۆن نەوەك بڕوایان بەڕای بەرامبەر نیە، بگرە بڕوایان بەبونی بەرامبەر نیە! وەهەر بونێكی تر بە دوژمن وناحەزو موئامەرەچی دەزانن، چونكە لای وایە ئەوان هەقێكی موتڵەقن وە لەسەر ناهەقیەكانیشیان دەبێت نەك رەخنەیان لێنەگیرێت بەلێكدانەوەی جیا بێتاوان ترین كەس هەژماركرێن، بە جۆرێك لەجۆرەكان سوپاسیان لەسەر بكرێت، بۆیە دەسەڵاتێكی لێدەردەچێت تاقەتی راوەستانی خەلكی نەبێت لەشەقام، تەنانەت  ووشە كە تاكە چەكی مرۆڤی سڤیلە قەبووڵ نەكرێت و بەگوللە ودەبابە وەڵامی بداتەوە، مافی خۆپیشاندانی خەڵك لەخەڵك بسەنێتەوە و بیكاتە مافی خۆی، بەوە دەیسەلمێنێت متمانەی بەزۆرینەكەی نیە كەپێ ی دەنازێت، بەڵكوو بێگومانە لە نەبوونی لەناو واقیعدا، چونكە زۆرچاك دەزانێت چۆن بەدەست هاتووە، ئەگەر نا هەرلایەنێك بێ ساختە خاوەن زۆرینەبێت هیچ كات ئاوا لە خەڵكی سڤیل ناترسێت وەلە هیچ میكانیزمێكی دیموكراتی ناتۆقێت بەڵكوو كار بۆ پێشخستنی دەكات  پشگیری دەبێت، دیارە ئەم دووحیزبە تاچەند تاقەتی بەیەكەوەژیانی نیە لەگەڵ یەكتر لەوكاتەی پەیمانی ستراتیجیان لەنێوانە، بگرە متمانەی یەك مەتر زەوی دابەش كردن بەبازرگانەكانی یەكتریش ناكەن بۆبازرگانیكردن وپڕۆژە، نەوەك ئیدارە تێكەڵكردن ویەك حكومەتی دەبینین، چەندە ئەم دەسەڵاتە كاری لەسەر جوداكردنەوەو دژواركردنی كۆمەڵگە كردووەو سوودی لێ‌ بینیوە، جارێك بەناوی ئیسلامی وعەلمانی جارێكی تر بەناوی كوردو عەرەب وتوركمان وەك دوژمن، جارێكی تر لەڕێگەی ئاینزاكان موسڵمان ومەسیحی وئێزیدیاتی، بگرەجارێكیان لەبرایەكی مەسیحیم بیست كەچەندە لەناو خودی ئەوان جوداخوازی و دژواری لەگەڵ یەكتری كراوە لەلایەن ئەودەسەڵاتە، بێ‌ گومان ئەو دژواردنە بەبەهێزاندنی خۆیانی دەزانن ئەوەش وەڵامی ئەوەیە كە بۆ ئەوەندە هەوڵی لەیەكدابڕادنی ئۆپۆزسیۆن دەدرێت لەلایەن دەسەڵات، جارێك بەچوونە ئێران وبەلەونێك دێواندنی رەوشەكە كەئەمریكای لە پشتە، جارێكی تر چون بۆلای ئەمریكا ودێواندنێكی پێچەوانە دواتر ترساندن بەبارەگا سووتاندن كە ئۆپۆزسیۆنیش بەجدی وەری دەگرێت، چونكە دیویانەو لەمەملەكەتی بێ یاسایی بەئاسانی تێدەپەرێت ودوایی سوڵحێكی عەشایەری بۆدەكەن؟ بۆیە كارەساتەكە لای دەسەڵات لەوەدایە كەسنورە وەهمیەكانی كاری بۆدەكرد لەپەرتەوازی خستنەوە بونی نەما، دەبینین مەلایەك لەگەڵ ڕۆشنبیرێك لەسەرای ئازادی یەكتر لەنزیكەوە دەبینن ودەناسن، پاشان دەزانن دەسەڵات بووە كە هەردوكیانی لای یەكتر تۆقاندووە، وە هەمان كات بەو دووریەیان ئەوان سودمەن بوو لەچەوساندنەوەی ئەوان ومییلەتەكەیان.
ئەم جۆرە دەسەڵاتانە گەر سازش بۆ هەزاران دەوڵەتی كورد ووتەنی بێگانەی حەفتا میللەتە بكەن، لایان ئاساییە چونكە كەس لێی دیارنەبووە، بەڵام ئامادەنیین بچوكترین سازش بۆ میللەتی خۆیان بكەن، پێیان وایە هەموو سازشێكی ناوخۆیی سوكایەتیە، تەنانەت كار دەگاتە خۆ پڕچەككردن بەچەكی قورسی بێگانە وەك لەشەڕی ناوخۆ بینیمان وە ئێستاش دەیبینین، چونكە دوای ئەوەی هەموو كارتەكانیان لەدەرەوە بەكار هێنا سوودی نەبوو لەگەڵ بەرەی ناوخۆ ئەو ڕێگایە بەكاردێنن كە بەس ئەوە ئەزانن ئەویش بەكارهێنانی هێزە، دەبیینین دەوڵەتانی گەندەڵ وەك سوریە و لیبیا نەزانراوە یەك تۆپێكی دەبابە لە بەناو دوژمنەكەیان بگرن كەئیسرائیلە، كەچی چەند ئازان لەگیان میللەتی سڤیلی خۆیان، بەهەمان شێوە هەرێم چەندین مانگ وساڵە تۆپ باران دەكرێت لەلایەن دەوڵەتە دراوسێكان، نەمانبینی دەسەڵات بستێك بجوڵێت یا نیوەی ئەوەی لە وتانك وزریپۆشەی هێناویەتی بەكاری بهێنێت، یا دەبێت دەسەڵات بیر نەكاتەوە بۆ ئەم چەكانەی پێ دەدرێت لەلایەن ئەو هێزە عەرەبیە خۆیان گوتەنی شۆڤینیانەوە؟  ئایا بۆ كەركوك ئەم لیوایە زۆر كوردە ڕێگەی پێ دەدرێت جێگیربێت؟ یا تەنها بۆ ئاژاوەدروست كردن داویانە پێیان؟ ئەی باشە ئەگەر لایەنێكی تر سبەی لیوایەكی كوردی بۆبكرێتەوە وبیهێنێت بۆ لێدانی ئەوان یاپاراستنی خۆی دەبێت (عەیب نەبێت) پێی نەڵێن جاش! یا ئەوان دەست نوێژیان هەڵگرتووە ئینجا چوونەتە سەر دەبابەو زریپۆشەكان؟ لەكۆتاییدا ئایا هۆی چیە وەڵامی سەرجەم پڕۆژە كەڵەكە بووەكانی حیزب و رێكخراوو سەنتەرو كەسایەتیەكان وڕۆشنبیران ومەلاكانی نەدایەوە؟ یا (22) خاڵیەكەی سێ حیزبەكە، یاتەنانەت ( 17)خاڵەكەی بەناچاری خۆیان دەنگیان بۆدا لەپارلەمان، كەتاكە دەزگای تەشریع و شەرعیەت دانە بۆ هەموو هەرێم بۆ حیسابی بۆنەكرا؟ دەپرسم لەكام دەوڵەتی دونیا كەمرۆڤ لای بایەخی هەبێت وەڵامی شەقام وپڕۆژە و سڤیلو دیالۆگ بەدەبابە و زریپۆش وگوللەو ئیرهابی ئیداری ئیعلامی دەدرێتەوە؟! كێیە بڕوای بەدایەلۆگ نیە؟