24/07/2013
•
نوسەر: bzavpress
•
ڕاجیاوازی هاوەڵەکان لەسەر مورتەد ١٣
جیاوازی نێوان صحابهکان لهسهر ئهوانهی که زهکاتیان نه ئهدا .
دهبێ ئهوه بزانین که جیاوازی نێوان صحابهکان لهسهر ههموجۆرهکانی مورتهدهکان نهبو ، بهڵکو تهنها لهسهر ئهوانهی که شایهتمانیان ئههێنا ونوێژیان ئهکرد بهڵام زهکاتیان نهدهدا به خهلیفه ئهمهش تێبینی یهکی گرنگه دهبێ ئاگاداریبین .
عمری کوڕی خطاب ئینکاری کرد له ابوبکر که بۆچی شهڕی ئهوانهی که زهکای نادهن بکهین هیچ ئایهتێك نی یه بیکهین به بهڵگهویان سوننهتی پێغهمبهر صلی اللهعلیه وسلم لهژیانیشیدا شتێکی وای نهکردوه بۆچی شهڕبکهین وبیان کوژین ؟ پێغهمبهر صلی اللهعلیه وسلم فهرمویهتی :{ أمرت أن أقاتل الناس حتی یشهدوا أن لا إله إلا الله وأن محمد رسول الله فإذا قالوها عصموا مني دمائهم وأموالهم إلا بحقها}أبوبکریش ووتی {والله کوشتاری ئهوهدهکهم که جیاوازی لهنێوان نوێژوزهکاتدا بکات زهکات دان حهقی ماڵه دهبێ بدرێت والله ئهگهر ڕهشمهی حوشترێکیان دابێ به پێغهمبهر صلی اللهعلیه وسلم ئێستا نهیدهن دهیانکوژم لهسهری وکوشتاریان دهکهم تاوهکو دهیدهن ئهوپیاوه نهرمونیانه هاواری بهسهر عمری کوڕی خطاب دا دهکرد ئهیوت کوڕی خطاب بهئومێدی ئهوهبوم لێت کهسهرمان بخهیت وپشتمان بگریت لهجاهیلهتدا بهغیرهت وئازاو جهربهزهبویت ئێستا ترسنۆك بێورهی بۆ ئیسلام ، پهیامی خوای بڕاودین کامل وتهواوبو ، چۆن دین کهمبکات ومن زیندوبم [ أوینقص الدین وأنا حي] .
عمر ئهڵێ{تێگهیشتم کهخوای گهوره دڵی أبوبکری پاك کردۆتهوه بۆ شهڕکردن وزانیم که لهسهر حهقه} لهسهر ئهو قسانه ڕازی بوعمرو ههموصحابهکان ڕازی بوون ئهوهش به ئیحماع دادهنرێت ،یهك دهنگی لهم ووتو وێژهدا ئهوه تێدهگهین که عمروأبوبکر هاوبهش بون له[علم الحدیث] زانیاری فهرمودهکان بهڵام أبوبکر تێگهیشتنی زیاتر ههبوو له شهرعدا تێگهیشتن جیایه لهگهڵ ئهوهی که فهرمودهکان بزانیت وئهوهش وهکوئهوئایهتهوایه{فـفهمناها سلیمان}زانین پلهیهکه له تێگهیشتن، عمرههڵهیکرد لهوههڵوێستهدا ههروهکو ههڵهکهی لهپاش وهفاتی پێغهمبهر صلی اللهعلیه وسلم که ئینکاری کرد لهمردنهکهی ههڕهشهی دهکرد لهوهی که وابڵێت ئهگهرچی که زۆر لهئایهتهکان لهسهر قسهی ئهوهاتۆتهخوارهوه ئهوهش فهزڵی خوایه{ ذلك فضل الله یؤتیه من یشاء }حمری کوڕی خطاب موناقهشهو ووتو وێژی ئهکرد لهسهرشتێك که فهرمودهی لهسهرنهبوایه[نص] بهتایبهتی لهڕوی سیاسهتی شهرعی یهوه بهڵام زوودهگهڕایهوه ئهگهر حهقی بۆڕوون ببوایهتهوه ، أبورجاء البصري دهڵێت{ چومه شاری مهدینهوه سهیرمکرد خهڵکی کۆبونهتهوه یهکێکم بینی سهری یهکێکی تری ماچ دهکرد وووتی بهقوربانت بم یان بهفیداتبم ئهگهر تۆ نهبویتایه ئهفهوتاین وتهوادهبوین ، ووتم ئهوهی ماچ دهکات کێ یه وئهوهی ماچی دهکرێت کێ یه ؟ وتیان ئهوه عمری کوڕی خطابه سهری أبوبکر ماچ دهکات لهبهرئهوهی شهڕی مورتهدهکانی کرد که زهکاتیان مهنع کردبوو ههتاوهکو سهرشۆڕیانی کردو سهرکهوت بهسهریاندا } بهڕاستی لهبهرئهوه نهبوایه که درێژه بهباسهکه نهدهم باسی ئهخاڵهم بهتهواوی دهکرد چونکه سودی زۆری تێدایه .
ئایا مهنع کردن ونهدانی زهکات به ههڵگهڕانهوه دادهنرێت له شهرعدا ؟
ئایا نهدانی زهکات دهبێته هۆی مورتهد بونهوه ؟ چینی یهکهم ئهوانهی که زهکاتیان نهدا وجیاوازی صحابه لهکوشتارکردنیان لهڕاستیدا مهنع کردن بوو کهنهیدهن به خهلیفه نهك ئینکاری کردنی واجبهکه ، عهرهب لهههمولایهکهوه دههاتنهناو شاری مهدینه وه نوێژیان دهکرد بهڵام زهکاتیان نا ئهدا ، ههشیان بوو که زهکاتی نهئهدا به خهلیفه أبوبکر الصدیق بهبیانوی ئهو ئایهتهوه کهدهفهرموێ:{ خذ من أموالهم صدقة تطهرهم وتزکیهم بها وصل علیهم إن صلاتك سکن لهم }واتا: لهماڵه وسهروهتهکانیان بهشێك وهرگره بۆ [بیت المال] پاککردنهوهیهکه بۆنهفسی خۆیان وماڵ وسهروهتهکهیان ،نوێژیشیان لهسهر بکه نوێژکردنی تۆ ئهی محمد تهسکینی ودڵنهوایی یه . ئهوهیان کرده بیانو ووتیان ئێمه زهکات دهدهین بهوکهسهی که نوێژکردنهکهی تهسکینی بێت بۆمان ، ههندێکیان شیعرێکیان ووتوه لهوبارهیهوه دهڵێت :
أطعنا رسول الله ماکان فـینا فـینا لعباد الله ما لأبي بکــر
أیورثها بکـرا إذا مـات بعده وتلك لعمر الله قاصمة الظهر
مهنع کردنیش خۆی لهخۆدا ئهوه ئهگهیهنێ که نهبونی پابهندی ڕاکردن له بهرپا کردنی شهرعی خوای و پهکخستنی ئهوهی که خوا فهرزی کردوه .
1-بهشێوهیهك که ئینکاری لێبکات ئهمهش کافربونه شاردنهوهی نی یه ئینکاری له کافربونی ناکرێت .
2- شێوهی دووهم ئهوهیه که دانی پێدا بنێت بهڵام لهبهر تهمهڵی ئهدای ئهکات ئهوهش پێی کافرنابێت .
عبدالقادرعودة ص108/2 له{التشریع الجنائي الإسلامی] دا دهڵێت:{ ئهوه بهپاشگهزبونهوه له ئیسلام دادهنرێت ئهگهر یهکێك لهفهرزهکانی ئیسلام مهنع بکات یان نهیکات ودهری نهکات وهکو زهکات ،ئهگهر ئینکاری لێکرد یان هاشای لێکرد[جحد] یان حهڵاڵی کرد کهنهیکات وهكو بهحهڵاڵ کردنی نهوێژ نهکردن ، یان بهحهڵاڵ دانانی ئهوهی که زهکات نهدات ،یان حهج نهکردن وبهحهڵاڵ دانانی ئینکاری وهاشای لێبکات ههروهها مهنع کردن ونهدانی زهکات یان ههر واجبێکیتری ئیسلام که واجب کراوهو إجماع کۆی یهك دهنگی زانایانی لهسهر بێت ئهوا بهکافر دادهنرێت ئهگهر لهوکهسانهبێت که ئهوشته لهی ئاشکرایه که واجبه یان نهزان نهبێت به واجبێتێکهی }.
ههروهها دهڵێت{ لهونمونانهی کوفریانهی که لهم سهردهمهدا ههیهو ئاشکرایه ئهوهیه که مهنع کردنی حوکمی شهرعی ئیسلامی ، وبهرپاکردنی یاسا دروست کراوهکان لهجیاتی سهرعی دینی خوا ڕاستی له ئیسلامدا ئهوهیه که حوکمی خوا بهرپاکردن واجبه وحوکم کردن به غهیری حوکمی خوا حهرامه و ئهوه فهرمودهی قورئانی ئاشکرای لهسهره وبڕاوهیه لهوباسهدا...وه هیچ جیاوازیهك لهنێوان زانایان ودانایانی ئیسلامدا لهوه نی یه که ههر یاساو دهستورێك که غهیری یاساو دهستوری دینی ئیسلام بێت نابێت که گوێڕایهڵی بکرێت وکاری پێ بکرێت ئهوه لهسهر موسڵمان حهرامه ئهگهرچی حاکم ودهسهڵاتداران ئهوه بچهسپێنن و فهرمانی پێ بکهن ههرسوڵتهو دهسهڵاتێك بێت ... بهڵکو ههموزانایان یهك دهنگ ویهك ڕان لهسهر ئهوهی که ههرکهسێك که فهرمانێکی خوا یان پێغهمبهرهکهی ڕهد بکاتهوه یان مهنعی بکات یان ڕێگری بکات بههۆی ئهوهی که قبوڵ ناکرێت یان بهگومان بێت یان ههر ڕوهیهکی کهوهبێت ئهوه کافره، صحابه بهڕێزهکان ئهوانهی که زهکاتیان مهنع کردبو حوکمی کوفرو دهرچو له ئیسلامیان دابهسهریاندا}. بۆ زانین : مهنع کردن ونهدان ، لهوانهیه بههێزو دهسهڵاتهوهبێت ، لهوانهشه بهبێ هێزی بێت ئاگاداری ئهو جیاوازیه وورده به .
العیـني ئاماژهی بۆ ئهوه کردوه له کتابی[ العمدة القاري]ج24/ص81 {...ههرکهسێك مهنعی زهکاتی کردو نهیدا لهکاتێکدا که دانیش بهوهدا بنێ که واجبه ولهخاکی موسڵماناندا دهژیا داوای شهڕی نهکردو بهزهبری چهکێش نهبێ ، ئهوا بهزۆر لێی وهردهگیرێت ودهدرێت به قهقیرانی موسڵمانان و ناشکوژرێت وه أبوبکری صدیق شهڕی دژبهوهنهکرد چونکه بهزهبری چهك وشمشێر نهیانداو شهڕیان بهرامبهر به ئومهتی ئیسلام ههڵگیرسان ، زانایان ههموو یهكدهنگ ویهك ڕان لهسهر ئهوهی که ههرکهس و کۆمهڵێك که ببێته مایهی شهڕ بۆ ئۆمهت ویان مافی کهسێکی لهسهربێت کهبیدات ونهیدات دهبێ شهڕی بهرامبهر بکرێت ،ئهگهرچی داوای شهڕوکوشتنیش نهکات مهبهستی نهبێت ، کهکوژرا خوێنی بهههدهر دهڕوات}
ابن دقیق لهکتابی[ إحکام الأحکام ] 4 /304 دا لهسهر مهنع ونهکردنی نوێژ دهڵێت{ ئهوه ناکوژرێت تاوهکو شهڕ لهگهڵ موسڵماناندا نهکات } مهنع کردن بهزهبری چهك بهشهڕکردن دادهنرێت .
ابن التیمیة له[فتاوی]ج28 /470 دا دهڵێت{ههرکهسێك وکۆمهڵێك خاوهن زهبروزۆرو دڕکی ههبو مهنعی ئهوهی کرد که بێته ناو ئیسلامهوهو ببێت به موسڵمان ئهوه به شهڕکهردهژمێردێتدژ به خواو پێغهمبهرهکهی ،ههرکهسێش کاری کرد لهسهرزهوی به غهیری حوکمی خواو پێغهمبهرهکهی ئهوا فهسادی بڵاوکردۆتهوه ههوڵی فهساد زیادکردنی داوه ،بۆیه بهچهك دژی ههموکافرو ئههلی قیبلهش تاوهکو ئهوهشی که جهردهو ڕێگره که بهزهبری چهك پارهوماڵ لهخهلکی دهسێنێ ئهوه شهڕی کردوه بهرامبهر به خواوثێغهمبهرهکهی وههوڵی فهساد بڵاوکردنهوه دهدات لهسهر زهوی ئهگهرچی دان بهوهدا بنهن که ئهوهی ئیکهن حهرامه ئیمانیشیان بهخواو پێغهمبهرهکهی هێنابێت ، ئهوهی که خوێنی موسڵمانان حهڵاڵ بکات و ماڵیان بهحهڵاڵ بگرێت شهڕیان بهرامبهر بکات ئهوه زۆرلهپێشتره که کهبه شهڕکهر دابنرێت وفهسادبڵاوبکاتهوه لهسهر زهوی ،ههروهها ئهوکافره موحاربانهی که خوێنی موسڵمانان به حهڵاڵ دهزانن و شهڕیان بهرامبهردهکهن لهپێشتره شهڕیان بهرامبهر بکرێت لهوه لهفاسقهی که خوێنی موسڵمانان بهحهرام دهزانێت ، ههروهها ئهو بدعهچی یهی که لهههندی شهرعی پێغهمبهرصلئ اللهعلیه وسلم دهرچوهو خوێن وماڵی موسڵمانان بهحهڵاڵ دهزانێت ئهوانهی که دهستیان بهسوننهتی پێغهمبهرهوه گردوه پێشتره کهشهڕی بهرامبهربکرێت لهکهسێکی فاسق ، ئهگهرچی بدعهچی یهکه ئهوه بهدینیش بزانێت ، ههروهکو یههودو نصاری کان که دژایهتی موسڵمانان بهدین دهزانن خۆیان بهوه نزیك دهکهنهوه لهلای خوا } .
ههروهها دهڵێت359/28 {ئهوه بهرگری کردنه له حورمهتی دین و نهفس وماڵ ئهوه شهڕی ناچاریه ئهوهیتریش شهڕی ویست ومهبهسته که خۆت ههڵی دهبژێریت بۆ زیادکردنی دین و بهرزکردنهوهی دین وبۆ ترساندنی دوژمنه وهکو شهڕی تهبوك ئهوجۆرانه ئهوهش بۆ سزادانی ئهوانهنهیه که مهنعی زهکاتیان کردبو، بهڵام ئهوانهی که مهنعی زهکات وفهرزهکان ناکهن له خهڵکی خاکی ئیسلام ئهبێت پهیوهستبن به ئهداکردنی فهرزو واجبه شهرعیهکان ئهوانهی که دینی لهسهردادهمهزرێت پایهکانی ئیسلام و ئهوهکانیتر ، وهکو ئهداکردنی ئهمانهت ووهفابون به پهیمان وبهڵێنهوه لهمامهڵهکردن وههموو بارهکانی ژیان ، جا ههرکهسێك نوێژنهکات دهبێ ههموخهڵکی بهژن وپیاوهوه نهسیحهتی بکهن و فهرمانی پێبکهن که نوێژ بکات ئهگهر مهنعی کات ئهوه سزادهدرێت تاوهکو نوێژدهکات بهڕای یهك دهنگی زانایان } .
بهڕاستی[ شیخ الإسلام ابن التیمیة] جوان باسی کردوه که جیاوازی کردوه لهنێوان جیهادی ناچاری و جیهادی خۆویستی یان[الدفع والطلب] وهئهم باسهی تهواوکردوه بهوخاڵهی که [ النسفي ] لهتهفسیرهکهیدا باسی کردوه لهسهر مهنع کردن و نهدان لهسهر ئهوئایهتهی کهدهفهرموێت:{وما کان لمؤمن ولامؤمنة إذا قضی الله ورسوله أمرا أن یکون لهم الخیرة من أمرهم ومن یعص الله ورسوله فـقد ضل ضلالا مبینا } .
دهڵێت:{ئهگهر یاخی بونهکه یاخی بونی ڕهددانهوهو مهنع کردن ونهدان بێت له قبوڵ کردنی مهسهلهکه ئهوه گومڕایی وکوفره ، ئهگهر یاخی بونهکه کردهوهیهك بێت لهگهڵ ئهوهشدا باوهڕی پێ ههبێت وبهواجبی بزانێت ئهوا ههڵهیهو فاسق بونه }.