27/10/2014
•
نوسەر: bzavpress
•
مێژووی داعش
دەرکەوتنی ئەم ڕێکخراوە کە ئێستا ناسراوە بە " دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و
شام" موخابەراتی سوری یەکەمجار ئەم ناوەی بۆ کورتکردنەوە و ناساندنی بە
(داعش)، ئەم کۆمەڵە لە مانگی چواری ساڵی (٢٠١٣) دەرکەوتن، سەر بە رِیکخراوی
قاعیدەبوون، لە ئەنجامی یەکگرتنیان لەگەڵ بەرەی نووسرە لە مانگی (٢) ساڵی
(٢٠١٤) دا دوای ماوەیەکی کەم ئەم ڕێکخراوی داعشە وتی: هەموو رِیکخراو و
باڵە سەربازیەکەی لەناو مندا توواونەتەوە، هیچ شەرعێتێکی نەماوە،
لەوکاتەوە بوون بە دوو دەستەوە، جەنگان لەگەڵ یەکتری بەسەرکردایەتی هەردوو
سەرکردەی رێکخراوەکانی نووسرە و داعش كه ناسراون بە "جولانی" و "بغدادی"
تا ئەمڕۆ بەردەوامە.
لە هەمانکاتدا داعش بە ئاشکرا ڕەدی کردەوە
کە لە ژێر سایەی ڕێکخراوی قاعیدەدا بێت و بە هەموو شێوەیەك وتەکانی" د.
ئەیمەن زەواهیریان " بەرپەرچدایەوە کە ئەو داوای کرد لە نووسرە کە مەیدانی
سەربازیی لە سوریادا بێت و داعش تەنها چاوی لەسەر عیراق بیت و سوریا واز
لێبێنێت بۆ نووسرە.
یەکەمجار داعش لە عێراقدا کاری دەکرد لە ژێر
ناوی "کۆمەڵەی تەوحید وجیهاد" (جماعة التوحيد والجهاد) دوای گۆڕا ناوەکەی
بۆ "قاعیدەی وڵاتی رافیدەین" لەو دەمەوە "ئەبو موسعبی زەرقای"
سەرکردایەتی ئەم رێکخراوە دەکات لە ساڵی (٢٠٠٤)هوە بەیعەتی داوەتە
سەرۆکی قاعیدە "شێخ ئوسامە بن لادن" هەر لەسەرەتایشەوە کە ناسرا جیاواز لە
کارەکانی قاعیدە لە وڵاتانی تردا ئەمان لە تۆڕەکانی ئینتەرنێتی دەستیان
کرد بە لەسێدارەدان و سەربڕین، بە بیانوی ئەوەی دوژمن دەترسینن و لێرە بەو
شێوە کار دەکەن.
لە دوای کوژرانی زەرقاوی لە مانگی (٧)ی ساڵی
(٢٠٠٦) بەدەستی ئەمریکییەکان لە عێراق، دوابەدوای ئەوە کەسێکی تر
هەڵبژێرا بە سەرۆك كه بەناوی"ئەبو حەمزەی موهاجیر" لە دوای چەند مانگیك
تەشکیلی "دەوڵەتی ئیسلامی عێراقی" کرا بەسەرکردایەتی " ئەبوعومەری
بەغدادی"، هێزەکانی ئەمریکا توانیان لە مانگی (٤)ی ساڵی (٢٠١٠) دەستیان
بگات بە ئەبو عومەری بەغدادی و ئەویش کوژرا؛ لە هەمانکاتدا جێگرەکەشی
کوژرا کە ئەبو حەمزەی موهاجیر بوو، ئیتر ئەم ڕێکخراوە "ئەبوبەکری
بەغدادیان" هەڵبژارد کە ئێستا خەلیفەی ئەو دەوڵەتەیە.
لە ساڵی
(٢٠٠٦) بۆ ساڵی (٢٠١٠) لەو ماوەیەدا دەوڵەتی عێراقی بەسەرۆکایەتی
تاڵەبانیی و پاشان ئەمریکا توانرا بۆ ماوەیەکی کاتی ئەم رێکخراوە لاواز
بکرێت و کارەکانی سنووردار بکرێت، بە هۆکاری ئەوەی هێزی " سەحوە"ی عێراقی
دروستکرا کە بریتیبوون لە میلیشیای سوننییەکان، ئەو دەمەش ئەم ڕیکخراوە
(٣٤) کەسیان لە سەرکردایەتی ئەم سەحوەیە گرت و کوشت.
لە دوای
گەڕانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق لە کۆتایی ساڵی (٢٠١١) دا "
دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق " هەڵسا بە هەڵمەتێکی تەقینەوەی چڕوپڕ لە
شارەکانی عێراق و بە تایبەتیش لە بەغدادی پایتەخت، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی
کە خەڵکێکی زۆری تێدا کوژرا، هەر ئەودەمە ئەمریکییەکان (١٠) ملیۆن
دۆلاریان کرد بە خەڵاتی ئەو کەسەی کە ئەبوبەکر بەغدادی بگرێت، یاخود
بیکوژێت..، دوابەداوای بڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵەی ئەمریکا، ئەم رێکخراوە لە
کارێکی کەم وێنەییدا، هەڵسان بە ئازادکردنی زیندانیان لە زیندانی تاجيی و
ئەبوغرێب، کە دوو زیندانی ناسراون لە عێراقدا، لە رووی هێزی ئاسایشەوە تا
بڵێی قایم و تووند و تۆڵە، کەچی ئەمان توانیان لە ماوەیەکی کەمدا
دیوارەکانی برٍِوخێنن و زۆربەی زۆری زیندانیەکان ئازاد بەکەن.!
لە
مانگی چواری ساڵی (٢٠١١)دا ئەبوکر بەغدادی لە تۆمارکراوێکی دەنگیدا
رِایگەیاند: کە بەرەی نووسرە درێژکراوەی ڕێکخراوی دەوڵەتی عیراقییە و ئەم
دوو ڕێکخراوە ئێستا لە ژێر ناوی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" کار
دەکەن، بەڵام لە دوای ڕۆژێك لە قسەکانی بەغدادی؛ بەرەی نووسرە قسەکانی
ڕەفزکردەوە، کە بە هیچ شێوەیەك هیچ یەکگرتنێك لە نێوانیاندا نییە.
لە دوای ئەو بڕیارەی بەغدادی زۆرێك لە بەرەی نووسرە ڕاکێشران بۆ ناو
داعش و بریاردرا کە چالاکییەکانیان لە سوریادا بێت، توانیان لە ماوەیەکی
کەمدا دەستبگرن بەسەر هەرێمی ڕهقە و دەیرزوور، سەرلەنوێ هەمان ئوسلوبی
زەرقاویی بەکار هاتەوە لە سەربرین و زیندانی کردن و لە سێدارەدان...
بەرانبەر نەیارانیان کە پیشتر هاوسەنگەر و برا بوون.
لە ڕاستیدا ڕیکخراوی داعش خۆی تووشی چەند جەنگێك کرد.. هەر لە ناو خاکی سوریادا:.
یەکەم : جهنگ دژی نووسرە.
دووەم: جهنگ دژی سوپای سوریای ئازاد کە ناسراوە بە بەرەی ئۆپۆزسیۆنی سوری.
سێیەم: جهنگ دژی کوردەکان کە ناوچەکانی کوردستانی رۆژئاوایان ئازاد کردووه و لە ئێستادا سەربەخۆن لە بەڕێوەبردندا.
چوارەم: جهنگ دژی وڵاتی سوریا و سوپای خوێنڕێژی بەشار.
پێنجەم: لەگەڵ خودی قاعیدە دەجەنگن و لە مانگی دووی ساڵی ڕابوردا واتا
(٢٠١٣) توانیان نوێنەری د. ئەیمەن زەواهیری بکوژن لە سوریا .. كه
ناسرابوو بە " ئەبوو خالدی سوری" بە تەقاندنەوەی بارەگاکەی لە شاری حەلەب.
پاشان لە مانگی دووی ئەم ساڵدا واتا (٢٠١٤) هێزەکانی داعش توانیان
سنورەکان بۆ خۆیان پاك بکەنەوە و بگەنە ناوشاری فەلوجە و رومادیی و دوای
مانگێك لە جەنگ لەگەڵ سوپای عێراقیدا لە پارێزگاری ئەنبار توانیان کۆنرۆڵی
ئەو ناوچانە بکەن، بەڵام دوای چەند رۆژیك حوکومەتی عێراقی توانی ناوچەکان
بگرێتەوە، بەڵام فەلوجە بووە سەنتەری ئەوان و حکومەتی عێراقی نەیتوانی
بەهیچ شیوەیەك بچێتە ناو شاری فەلوجە و ئەو شارە لە ژێر دەستیاندا مایەوە.
لە گۆڕانکارییەکی چاوەڕوان نەکراودا لە (١٠) ی مانگی (٦)ی ساڵی (٢٠١٤)
داعش هێرشێکی بەربڵاوی کردە سەر ناوچەکانی موسڵ و خودی شاری موسڵ كه
دووەم شارە لە عیراقدا بۆ گەورەیی و توانی لە ماوەیەکی زۆر کورتدا ئەو
پارێزگایە بخاتە ژێر کۆنترۆڵی خۆیهوه و هەموو هێزە چەکدارەکانی عێراقی
دەرکرد و راوینان و یان جوانتر بڵێم هەر هەڵیوەشاندنەوە و ئێستاش لە
عیراق هێزی سەربازی دەوڵەت نییە... بەڵکو هەموو میلشیاتە كه جەنگ دەکەن،
لە پاشاندا توانی بڕواتە ناو ناوەندی عێراق کە پرێزگای سەلاحەدینە و لە
باکوری ئەو شارە بچیتە ناو شارۆچکەی بێجیی کە گەورەترین پاڵاوگەی نەوتی
عیراقی لێیە و ویستی پەلاماری کەرکوكیش بدات كه دیارە ئەو ناوچانە
دەوڵەمەندن بە نەوت، لە دوای شکستی هێزی عێراقی، بەڵام پێشمەرگە توانی
ئەوناوچانە هەمووی کۆنترۆڵ بکات و نەهێڵێت داعش بێتە ناو کەرکوك و پێشمەرگە
توانی کەرکوك و هەندێك لە ناوچە دابڕاوەکان ئازاد بکات.
لە
دوایی ئەوەی داعش کۆنترۆڵی زۆرێك لە ناوچەکانی عیراقی کرد بە تایبەت
پارێزگای ئەنباری سوونی و لە رۆژئاوای عێراق لە (٢٩) مانگی (٦)ی ساڵی
(٢٠١٤) ئەم دەوڵەتە گٶڕا بە "دەوڵەتی خیلافەتی ئیسلامی" بە سەرکردایەتی
یاخود با بڵێین بە خەلیفایەتی ئەبوبەکری بەغدادی كه خەڵی بەیعەتیان پێدا و
تەنها ناوەکە لە ڕێکخراوەكهوه ئیتر گۆڕا بۆ دەولە ..
دەوڵەتی
ئیسلامی بانگەشەی ئەوەی کرد کە سنوور لە نێوانی عێراق و شامدا نەماوه و
بانگەوازی موسڵمانانیان کرد بۆ هیجرەت.. بۆ دەوڵەتی خیلافەت.
دوای چەند رۆژێك خەلیفەی ئەو دەوڵەتە خۆی نیشاندا لە یەکێك لە مزگەوتە
گەورەکانی شاری موسڵ و داوای کرد لە موسڵمانان کە بەیعەتی بدەنێ، خۆ
نمایشکردنیش بە شێوەیەکی زۆر کیبارانە و کەسێکی ڕیش ماش و برنجیی وەک
کورد دەڵێت بە عەباو و عەمامەی ڕەشەوە کە هەموو سوننەتی پیغەمبەری لە خۆدا
چەسپاندبوو، خوتبەکەشی بێ بیدعە و بە شێوەکی زۆر ئارام و عەرەبیەکی زۆر
پاراوهوه پێشكهش كرد.
دوای ئەوەی کە خیلافەت ڕاگەیەنرا
مەسیحیەکان لە ناوچەکانی موسڵەوە ڕۆیشتن بەرەو بەغدا و ناوچەکانی تری
هەرێمی کوردستان، دوای ئەوەی سەربازێکی دەرەجەداری بەعسی دەستگیرکرا کە
زۆرێك لە پلانی سەربازیەکانیان لەلایەن بەعسییەکانەوە دادەرێژرا، ئیتر لەو
ساتەوە کێشە لە نێوانی ئەوان و بەعسییەکانیشدا روویداوە، ڕۆژ بە ڕۆژ ئەو
ململانێیە لە گەورەبوندایە لەگەڵ بەعسییەکان و میلشیاکانی عیزەت دووریی..
بە ناوی سوپای نەقشبەندیی.
لە دوای ئەم دەستکەوت و دەسەڵاتەی کە
بەدەستیان هێناوە لە ڕووی سەربازیی و جوگرافیا و دیمگرافییەوە.. لە ڕووی
ئابوورییەوە سەرچاوەی داراییان دەخلی جۆراوجۆریان هەیە.. لە وانە فرۆشتنی
نەوتی ڕەش لە بازاری ئازاددا و دەستکەوت و پارەی لە دەستیاندایە لە دوای
نەمانی هەر دوو حکومەتی عێراق و سوریا .. وەك ئەوەی باسکراوە لە
راگەیاندنەکانەوە، بۆ هەر ئەندامێکیان لە سوریا بڕی (٤٠٠) دۆلاریان هەیە و
بۆ هەر ژنێک (١٠٠) دۆلارە و بۆ منداڵێك (٥٠) دۆلارە و بۆ ئەوانەی لە
دەرەوەی سوریاوە هاتوون و خەڵکی ئەو وڵاتانە نین بڕی (٤٠٠) دۆلاری تریش
دەخرێتە سەر موچەکەیان.
لە ڕووی ژمارەوە سەنتەری لێکۆڵینەوەی "
بروکینگز" لە دۆحەی پیاتەختی قەتەره و بەرپرسەکەی بەناوی "تشارلز لیستر"
ڕاگەیاند کە سەربازەکانی دوڵەتی ئیسلامی (٥ بۆ ٦) هەزار سەربازن لە
عیراق و لە سوریا نزیکەی (٧) هەزار سەربازن...
ئەوانەشی کە خاوەنی
ڕەگەزنامەی جیاوازن لێکۆڵەرەوەیەک لە بزوتنەوە ئیسلامییەکان کە بۆ خۆی
خەڵکی فەرەنسایە ناوی "رۆمیان کاییە" لە "پەیمانگای فەرەنسی لە ڕۆژهەڵاتی
ناوەراست " دەڵێت: زۆربەی سەربازانی ئەم دەوڵەتە سوورین و لە خالی
سوریادان.. بەڵام زۆرێک لە سەرکردەکانیان عیراقین و بە هۆی جەنگی
مەیدانیان لە عێراق خاوەن ئەزمونێکی باشن و زۆربەیان عیراقین و پاشان
چیچانیی و ئەفغانین، هەڵبەت ئەمەی باسم کرد لە سوریادا، بەڵام لە عێراق
زۆربەی سەربازەکانیان عیراقین.
نزیکەی (١٠٠٠) سەربازی دەوڵەتی
ئیسلامی مەغریبین و خاوەنی ڕەگەزنامەی فەرەنسین و زۆربەشیان عەرەبی نازانن
هەر بە فەرەنسیی قسە دەکەن، هەندێکیشیان گەیشتوونەتە پۆستە گرنگ و
قیادەکان لە ناو ئەم دەوڵەتدا.
بڕوام نیە هیچ وڵاتیك ئەمانی
دروست کردبێت، بەڵام دڵنیام لەوەی کە موخابەراتی وڵاتە زلهێزەکان کونیان
کردبێتە ئەم ڕێکخراوە بۆ بەرژەوەندی خۆیان کاری تێدا بکەن، هەندێك لە کاری
دەوڵەتی ئیسلامی کە بینیمان هیچ پەیوەندی نییە بە ڕەوشتی ئیسلام و مامەڵەی
موسڵمانانەوه، بۆیە ئێمەومانان کە شكمان بۆ درووست بووە لەسەریان کەسیان
ناناسین، هەموو سەرکردەکانیان تاردەیەکی زۆر لاوان، زۆر کەم تەمنیان
چووهتە (٤٠) ساڵهوه.. ڕاگەیاندنیان نییە، لێدواندەری فەرمیان نیيە،
بێجگە ئەبو عەدنان کە بە ئارەزوی خۆی قسە دەکات و بڵاوی دەکەنەوە، بۆ
نموونە لە ناو هەموو دەوڵەتدا ئەگەر زۆر لێوردبوونەوە بەکەین لە (١٠) کەس
زیاتر ناناساین، کە لە ناو ئەم دەوڵەتەی خیلافەتدان، ئەوانی هەمووی
مولیدیان لە (١٩٧٠)وە دەست پێدەکات تا (١٩٧٧)
بونمونە:.
ئەوەی کە تا ئێستا ئاشکرا بووە ئەویش لە ڕێگای موخابەرتەکانی رِۆژئاوا ناسدوویانە بە رِاگەیاندنەکان كة بریتین لە:.
یەکەم : ئەبوبەکری بەغداديی.. موالیدی ١٩٧١ ناوی ئیبراهیم عەواد
ئیبراهیمە، پۆستی خەلیفەیە و خەڵکی سامەرایە، لە ناو قاعیدەدا پەروەردە
بووه، فێرگەکانی سەربازی لە ناو ئەواندا بینیووە، پێشتر هیچ تاوان و
رِوداوێکی نەبووه ، پیشە دکتۆرە .
دووەم: ئەبومحمدی عەدنانی کە
قسەکەری فەرمی ئەو دەوڵەتەیە.. موالیدی ١٩٧٧ و خەڵکی سوریایە لە
لادێیيەك بەناوی " ریف ادلب" ناوی خۆی تەها سوبحی فەلاحە.. پیشتر هیچ
تاوان و رووداوێکی نەبووە لە سوریادا.
سێیەم: عبدوڕەحمان محمد
زافر دبيسی جەهنی.. بەرەگەز خەڵکی سعودیایە و لە وڵاتە داواکراوە چەند
کێشەیەکی هەبوو لەسەر تیرۆر و ئیرهاب و نوینەری قاعیدە بوو لە سوریا و
ئێستا قیادەیەکی گەورەی ناو دەوڵەتی ئیسلامیيە، یەکێکە لە دەوڵەمەندەکانی
جیهان و هاوکاری دەوڵەتی ئیسلامی لە لایەن ئەمەوە دەکرێت.
چوارەم: حجاج بن فەهد عەجمی.. خەڵکی کوێتە.. خاوەنی سەروەت و سامانێکی
زۆرە و پێشتر ئەم هاوکاری مادديی ئەدایە بەرەی نووسرە، ئیستا هاوکاری
تەواوی مادديی بە دەوڵەتی ئیسلامی دەکات، لە کوێت رِایکردووە و کێشەی
سیاسيی و ئیرهابی لەسەرە وەك باسکراوە.
پێنجەم: عبدول موحسین عبد
الله ئیبراهیم شارخ.. خەڵکی وڵاتی سعودە.. ئەم کەسە یەکێکە لەسەرکردەکانی
دەوڵەتی ئیسلاميی و لە دەوڵەمەندەکانی سعودیيە.. کیشەی سیاسيی و ئەمنی
هەبوو لە سعود و نوێنەری قاعیدە بووە لە سوریا و پاشان لە پاکستان پێشتر
چەند کەسی لە نەتەوەیەگرتوەکان کوشتوە ئێستانێودەوڵەتی ئەم کەسە
داواکراوە.
شەشەم: سعيد عارف: خەڵکی جەزائیرە و یەکێکە لە
قیاداتی گرنگی دەوڵەتی ئیسلامی وەزیری تەجنیدی جیهادی ئەو دەوڵەتەیە، زۆر
بە توانایە لە دامەزراندنی موجاهیدانی هاتوو لە جێگاکەنی ترەوە وەك
خۆیان دەڵێن و کەسێکی داواکراوە نیودەوڵەتی و پیشتر لە جەزائیردا کێشەی
زۆری هەبوو لەسەر تیرۆر لەگەڵ بەرەی نووسرەدا بووە ئیستا لە ناو دەوڵەتی
ئیسلامیدایە.
حەوتەم: حەميد حمد علیە: بۆم رِووننەبۆتەوە خەڵکی
کوێیە، بەڵام لە قیاداتی گەورەی دەوڵەتە و زۆرێك لە پلان و کارە
سەربازیەکانی دەولە ئەم کەسە دایدەڕێژێ.. لە وانەی هەندیك قیادی سەربازی
مەیدانی هەن ناویان هەیە وەك ئەبو عومەری چیچانی و هەندێك کەسی تر، ئیتر
نازانین کامە قازییە.. یان کامە زانایانە.. سەرچاوەی یاسا لە کام مەزهەب
و فیقهەوە وەردەگرن، مەنهەج و کتێبیان تا ئیستا ئاشکرا نییە، ئەڵبەت تا
ئەم ساتە کە من دەنوسم من ئەوەندە زانیاریم لەسەریان هەیە، ئەشێت خەڵکی تر
زانیاری زیاتری هەبێت، بەڵام من لەوە زیاتر شك نابەم، بۆیە زۆر جار قسە
ناکەم لەسەریان؛ چونکە نایانناسم و تەنها لە ڕێگای ڕاگەیاندنەکانەوە شت
دەبیستم، خۆشت دەزانی - کاک ئارام - ئەم رِاگەیاندنانە هیچی رِاستگۆ نین،
ئەوانیش وەك دەوڵەتی ئیسلامی زۆر بێ ئیعلامن و کارەکانیان بەو شیوە
دەبینین کە هەیە، جا ئەمانە جێگای گومانن لە کارکرنیاندا و زۆرێك لە
کارەکانیان لە مەیدانی سەربازیدا ناچێتە خانەی ئیسلامەتيیەوە.. بە
دڵنیايی ئیسلام لە کارەکانیان بێبەریيە.
ئەشێت ئەوان پاساوی
ئەوەیان هەبیت کە بۆیە ئیرهاب دەکەن دوژمن بترسینن، بەڵام لای من ئەمە
پاساوێکی زۆر نالۆژیکە؛ چونکە ئیسلام بەرەحمەتی دوژمن دەترسێنێت و دڵی
خەڵکی بەلای خۆیدا رِادەکێشێت و خودای گەورە ترس و بیم دەخاتە دڵی
دوژمنەوە، نەك بەسەربڕین و بە زۆر خەڵک بە موسڵمان کردن.